Okul Yönetimi Nasıl Olmalıdır? Bir Okul İncelemesi

Büşra Koç; Soner Doğan

doi:10.30703/cije.891520

EN TR

How To Run A School? A school review

Abstract

This study aims to evaluate a school in Sivas in line with the reflections of the school principal's life experiences on the school, the school's management activities and processes, and the opinions of school administrators and teachers, and to suggest a school management process. Qualitative research and case study methods were adopted in the research. Criterion and convenience sampling methods were used to select the participants. The sample of the study consisted of 1 administrator and 22 teachers working in a school in Sivas in the fall semester of the 2018-2019 academic year. The researchers collected the data using a semi-structured interview form they had developed and analysed the data using descriptive analysis. The researchers looked at the school administrator's life in terms of personality traits and communication and examined the administrator's leadership and supervision approach. The school's bureaucratic functioning, its strengths, weaknesses, vision, and mission were examined by paying attention the administrator's perspective. The methods used by the administrator to resolve conflict, ensure discipline, increase success and teacher motivation, and the academic, social, and administrative projects they developed were examined. The administrator's interactions with and demands and expectations from students, teachers, and parents were studied. The researchers proposed a school management process based on the findings.

Keywords

Okul Yönetimi Nasıl Olmalıdır? Bir Okul İncelemesi

Öz

Bu araştırmanın amacı Sivas il merkezinde bulunan bir okulu okul yöneticisinin yaşam deneyimlerinin okula yansımaları, okulun yönetim faaliyetleri ve süreçleri bakımından, okulda görev yapan okul yöneticileri ve öğretmenlerin görüşleri doğrultusunda, değerlendirmek ve bir okul yönetim süreci önerisinde bulunmaktır. Araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılmış ve durum çalışması deseni benimsenmiştir. Araştırmanın katılımcıları, amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme ve kolay ulaşılabilir örnekleme yöntemine göre belirlenmiştir. Araştırmanın örneklemini 2018-2019 öğretim yılı güz döneminde Sivas il merkezinde bulunan bir okulda görev yapan bir okul yöneticisi ve yirmi iki öğretmen oluşturmuştur. Araştırmanın verileri araştırmacıların geliştirmiş olduğu yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Elde edilen verilerin betimsel analizi yapılmıştır. Araştırmanın bulgularına göre, okul yöneticisinin yaşantısına kişilik özellikleri ve iletişim yönüyle bakılarak liderlik ve yöneticilik yaklaşımı incelenmiştir. Okul yöneticisinin okula bakış açısına dikkate edilerek okulun bürokratik işleyişi, güçlü ve zayıf yönleri, vizyonu ve misyonu ele alınmıştır. Okul yöneticisinin çatışmayı çözme ve disiplini sağlama, akademik ve sosyal alanda geliştirdiği projeler ile okul yönetimi kapsamında okul yöneticisinin okulda geliştirdiği projeler ve geliştireceği projeler, başarıyı ve öğretmen motivasyonunu artırma yolları incelenmiştir. Okul yöneticisinin öğrenci-öğretmen-veli ile etkileşimi dikkate alınmıştır. Ayrıca okul yöneticisinin öğrencilerden, öğretmenlerden, velilerden talep ve beklentileri ele alınmıştır. Sonuç olarak elde edilen bulgulara dayalı olarak bir okul yönetimi süreci önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Agih, A. A. (2015). Effective school management and supervision: Imperative for quality Education service delivery. African Research Review, 9(3), 62-74. http://dx.doi.org/10.4314/afrrev.v9i3.6
Açıkalın, A. (1998). Teknik ve toplumsal yönleriyle okul yöneticiliği. Ankara: Pegem A Yayıncılık.
Ada, Ş., Çelik, Z., Küçükali, R. ve Manafzadehtabriz, S. (2015). Okul yöneticilerinin iletişim becerilerine ilişkin yönetici ve öğretmenlerin algılama düzeyleri (Erzurum ili örneği). Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 19(1), 101-114. https://dergipark.org.tr/en/pub/ataunisosbil/issue/ 2838/38748
Akinnubi, O. P., Gbadeyan, C. O., Fashiku, C. O., and Kayode, D. J. (2012). Effective communication: A tool for improvement of secondary school management. Journal of Education and Practice, 3(7), 105-110.
Aksu, A. (2009). Kriz yönetimi ve vizyoner liderlik. Journal of Yaşar University, 4(15), 2435-2450. https://dergipark.org.tr/ en/pub/jyasar/issue/19127/202971
Aküzüm, C. (2017). Kurucu müdürlerinin okul yönetimi bağlamında karşılaştıkları temel yönetsel sorunlar ve çözüm önerileri. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 16 (60), 161-185. https://doi.org/10.17755/esosder.289659
Altınkurt, Y. ve Yılmaz, K. (2011). İlköğretim ve ortaöğretim okullarının vizyon, misyon ve değerleri ile ilgili bir çözümleme. Akademik Bakış Dergisi, 23,1-15
Aydoğan, İ. (2002). Etkili yönetim. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 13, 61-75 . Bakioğlu, A. (2016). Türk eğitim sistemi ve okul yönetimi. Ankara: Nobel yayıncılık.

Aytaç, T. (1999). Okul merkezli yönetim. Eğitim ve Bilim, 23(111), 69-75.
Balcı, A. (2014). Etkili okul: kuram, uygulama ve araştırma. Ankara: Pegem.
Barth, R. S. (2001). Teacher Leader. Phi Delta Kappa. (February, 2001). 444-449.
Başaran, İ. E. (1995). Hoşgörü ve eğitim. İ. Pehlivan (Yay. Haz.) Hoşgörü ve Eğitim Toplantısı (47-56). Ankara: UNESCO Türkiye Milli Komisyonu ve Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Ortak Yayını.
Baştepe, İ. (2009). Etkili okulun eğitim-öğretim süreci ve ortamı boyutlarının nitelikleri. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 8(29), 76-83. https://dergipark.org.tr/en/pub/esosder/issue/6143/82446
Bell, L. (2002). Strategic planning and school management: full of sound and fury, signifying nothing?. Journal of Educational Administration, 40(5), 407-424. https://doi.org/10.1108/ 09578230210440276
Bursalıoğlu, Z. (1982). Okul yönetiminde yeni yapı ve davranış. Ankara: Pegem A Yayıncılık
Büte, M., Okulu, D. İ. ve Balcı, F. A. (2010). Bağımsız anaokulu yöneticilerinin bakış açısından okul yönetimi süreçlerinin işleyişi ve sorunlar. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 4(4), 485-511.
Çalık, C. (2007). Okul-çevre ilişkisinin okul geliştirmedeki rolü: kavramsal bir çözümleme. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 27(3), 123-139.
Çınar O. (2010). Okul müdürlerinin iletişim sürecindeki etkililiği. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 26, 1-10. https://dergipark.org.tr/en/pub/dpusbe/issue/4768/65590
Demir, K. (2004). Öğrenen örgütlerde vizyon geliştirme. Öğrenen Örgütlerin Dinamikleri. Ss: 93–117. Ankara: Sandal.
Doğan, S. (2010). Öğretmen ve yönetici görüşlerine göre ilköğretim okulu yöneticilerinin liderlik stilleri. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 11(3), 101-123. https://dergipark.org.tr/en/pub/inuefd/issue/8701/108651
Doğan, S. (2012). İlköğretim okulu yöneticilerinin liderlik stilleri ile kullandıkları çatışma çözüm stratejileri arasındaki ilişki. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi,1(4), 226-233.
Ediger, M. (2014). The changing role of the school principal. College Student Journal, 48(2), 265-268.
Erçetin, Ş. (1998). Lider Sarmalında Vizyon. Ankara: Pegem Yayıncılık.
Everard, K. B., Morris, G. and Wilson, I. (2004). Effective school management. London: SAGE Publications Company.
Gündüz, B., Çapri, B. ve Gökçakan, Z. (2012). Üniversite öğrencilerinin tükenmişlik düzeylerinin incelenmesi. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, (19), 38-55. https://dergipark.org.tr/en/pub/zgefd/issue/47945/606595
Gülcan, M. G., Kılınç, A. Ç. ve Çepni, O. (2012). İlköğretim okulu müdürlerinin etik liderlik davranışları gösterme düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 10(1), 123-142. https://dergipark.org.tr/ en/pub/tebd/issue/26138/275291
Haris, A. (2004). School leadership and school improvement: a single and complex relationship. School Leadership and Mangement, 24(1), 4-5.
Helvacı, M. A. ve Aydoğan, İ. (2011). Etkili okul ve etkili okul müdürüne ilişkin öğretmen görüşleri. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 4(2), 41-60. https://dergipark.org.tr/ en/pub/usaksosbil/issue/21648/232728
Işık K. (2019). Türkiye’de öğretmen yetiştirme sisteminin geleceğine yönelik eğitim yönetimi akademisyenlerinin görüşleri. Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Kartal, S. (2008). İlk ve ortaöğretim kurumlarında velinin okul yönetimine katılımı. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(1), 23-30. https://dergipark.org.tr/ en/pub/kefad/issue/59526/856045
Kılıç, M. (2010). Stratejik yönetim sürecinde değerler, vizyon ve misyon kavramları arasındaki ilişki. Sosyoekonomi Dergisi, 13(2), 81-98. https://dergipark.org.tr/en/pub/ sosyoekonomi/issue/21073/226882
Koçak, F. ve Helvacı, M. A. (2011). Okul yöneticilerinin etkililiği (Uşak ili örneği). Eğitim Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 1(1), 33-55. https://dergipark.org.tr/en/pub/ebader/ issue/44648/554582
Koçak, S. ve Başkan, G. A. (2013). Okul müdürleri tarafından kullanılan çatışma yönetim yöntemlerinin etkililik düzeyleri. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 44(44), 212-224. https://dergipark.org.tr/en/pub/hunefd/ issue/7792/101955
Koçoğlu, E. (2013). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının, okul yöneticilerinde olması gereken demokratik tutum ve davranışlara ilişkin görüşleri. Electronic Turkish Studies, 8(6), 413-430.
Korkmaz, M. (2006). Okul yöneticilerinin kişilik özellikleri ile liderlik stilleri arasındaki ilişki. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 46(46), 199-226.
Mcdonald, D. H. and Keedy, J.L. (2002). Principals as teacher leader in the kentucky educatıon reform act era. Meeting Paper, New Orleans.
Memişoğlu, S. P. (2013). Okulda yönetim süreçleri, Niyazi Can (Editör). Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, Ankara: Pegem Akademi.
Mestry, R. (2020). The effective and efficient management of school fees: Implications for the provision of quality education. South African Journal of Education, 40(4), 1-10. https://doi.org/10.15700/saje.v40n4a2052
Msila, V. (2014). Teacher unionism and school management: A study of (Eastern Cape) schools in South Africa. Educational Management Administration & Leadership, 42(2), 259-274. https://doi.org/10.1177%2F1741143213499265
Özdemir, S. (2013). Eğitim yönetiminde kuram ve uygulama. Ankara: Pegem Akademi Yayınları.
Özdemir, S. (2000). Eğitimde örgütsel yenileşme. Ankara: Pegem A Yayıncılık.
Özdemir, S. ve Sezgin, A. G. F. (2002). Etkili okullar ve ögretim liderligi. Kirgizistan Manas Sosyal Bilimler Dergisi, 2(3), 266-282.
Özmen, F. ve Batmaz, C. (2006). İlköğretim okul müdürlerinin öğretmen denetimindeki etkililikleri – hizmet yılı ve görev türü değişkenine göre öğretmen görüşleri. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 2, 102-120. https://dergipark.org.tr/ en/pub/gopsbad/issue/48542/616262
Özmen, F. ve Kömürlü, F. (2010). Eğitim örgütlerine yönetici seçme ve atamada yaşanan sorunlar ve yönetici görüşleri temelinde çözüm önerileri. Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 2(1), 25-33. https://dergipark.org.tr/en/pub/sobiadsbd/ issue/11349/135616
Özgan, H. ve Aslan, N. (2008). İlköğretim okul müdürlerinin sözlü iletişim biçiminin öğretmenlerin motivasyonuna etkisinin incelenmesi. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(1), 190-206.
Pelit, A. (2013). Okul yöneticilerinin yetiştirilmesine ve atanmasına ilişkin benimsenen modellerin karşılaştırılması (Türkiye, Fransa, Danimarka ve İngiltere Örneği). Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Ristea, B., Ciobanu, A. and Ivan, M. (2014). School manager profile in the decentralized educational system-comparative research in the European countries. Administratie si Management Public, (23), 60-79.
Sarpkaya, R. (2002). Eğitim örgütlerinde çatışma yönetimi ve bir örnek olay. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 31(31), 414-429.
Stockard, J. ve Lehman, M. B. (2004). Influences on the satisfaction and retention of 1st-year teachers: The importance of effective school management. Educational Administration Quarterly, 40(5), 742-771. https://doi.org/10.1177%2F0013161X04268844
Syomwene, A. (2018). Effective school indicators for quality curriculum implementation process. African Journal of Education, Science and Technology, 4(3), 150-159. http://www.ajest.info/index.php/ajest/article/view/116
Şahin, İ. (2013). İlköğretim okul müdürlerinin okul geliştirme stratejileri ve uygulamalarına ilişkin görüşleri. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 13(1), 229-250.
Şimşek Y. (2003). Okul müdürlerinin iletişim becerileri ile okul kültürü arasındaki ilişki (Eskişehir ili örneği). Yayımlanmamış Doktora Tezi, Anadolu Üniversitesi, Eskişehir.
Şimşek, Ş., Akgemci T. ve Çelik A. (2001). Davranış bilimlerine giriş ve örgütlerde davranış. Nobel Yayın Dağıtım: Ankara.
Taş, S. (2009). İlköğretim okulu müdürlerinin etkili iletişimi ile okul iklimi arasındaki ilişki. 1. Uluslararası Türkiye eğitim araştırmaları kongresi bildiri kitabı, 531-543.
Tavares, P. A. (2015). The impact of school management practices on educational performance: Evidence from public schools in São Paulo. Economics of Education Review, 48, 1-15. https://doi.org/10.1016/j.econedurev.2015.05.002
Töremen, F. ve Yasan, T. (2010). İlköğretim okulu yöneticilerinin dönüşümcü liderlik özellikleri (Malatya ili örneği). Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 28(28), 27-39. https://dergipark.org.tr/en/pub/pauefd/issue/11115 /132906
Tudor, S. L. (2013). The ınfluence of personality factors ın defining managerial behaviour. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 76, 24-28. https://doi.org/ 10.1016/j.sbspro.2013.04.067
Uğurlu, Z. (2017). Okul yönetiminde insan ilişkileri (Ed. Ahmet Üstün ve Adem Bayar). Son değişikliklerle Türk eğitim sistemi ve okul yönetimi. Ankara: Pegem Akademi.
Ünal, A. ve Çelik, M. (2013). Okul yöneticilerinin öğretimsel liderlik davranışı ile öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışlarının analizi. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(2), 239-258. https://dergipark.org.tr/en/ pub/usaksosbil/issue/21643/232666
Vașcu, J. E. (2017). Converting a school manager into a leader. (Books chapter) Creatıvıty And Language In Socıal Scıences, 271-282.
Yavuz, Y. (2001). Lise yöneticilerinin ve öğretmenlerinin okulda yerinden yönetim ve merkezden yönetim yaklaşımlarına ilişkin görüşlerinin karar verme sürecine etkileri. Yayınlanmamış Doktora Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
Yılmaz, K. (2009). Okul müdürlerinin denetim görevi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 10(1), 19-35. https://dergipark.org.tr/en/pub/inuefd/issue /8706/108701
Yücel, C., Karaman, K. ve Dönder, H., (2008). Öğretmen görüşlerine göre, okullardaki bürokrasi ile örgütsel vatandaşlık arasındaki ilişki. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi Dergisi, 14(1), 49-74.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Büşra Koç
0000-0002-0865-1591
Türkiye

Soner Doğan ^*
0000-0003-2013-3348
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

28 Mart 2022

Gönderilme Tarihi

5 Mart 2021

Kabul Tarihi

27 Eylül 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 11 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.30703/cije.891520

IZ

https://izlik.org/JA94HA85CM

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Koç, B., & Doğan, S. (2022). Okul Yönetimi Nasıl Olmalıdır? Bir Okul İncelemesi. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 11(1), 26-40. https://doi.org/10.30703/cije.891520

Cited By

Examination of Science Teachers’ Burnout Levels in Terms of School Climate and Various Variables

e-Kafkas Eğitim Araştırmaları Dergisi

https://doi.org/10.30900/kafkasegt.1380100