Dışsallaştırılmış Problem Davranışı Olan Çocukların Ebeveynlerine Yönelik Uluslararası Çevrimiçi Ebeveyn Eğitim Programları

Esra Işık

doi:10.30703/cije.1406043

TR

Dışsallaştırılmış Problem Davranışı Olan Çocukların Ebeveynlerine Yönelik Uluslararası Çevrimiçi Ebeveyn Eğitim Programları

Öz

Davranış problemleri; çocuklar, aileleri ve toplum açısından kısa ve uzun vadede ciddi sonuçları olan davranışlardır. Çocuklukta daha sık görülen davranış problemlerinden özellikle dışsallaştırılmış problem davranışlar, çocukların iletişim ve kabul görme gibi kişilerarası becerilerde sorun yaşamalarına neden olabilir. Bu davranışlara müdahalede ebeveynlerin bildiği yöntemler her zaman yeterli olmayabilir. Ebeveynlerin olumlu müdahaleleri problem davranışı azaltırken, uygun olmayan müdahaleleri problem davranışı meydana getiren birçok tetikleyici öncülden biri olabilir. Literatürdeki birçok çalışmada, ebeveyn eğitim programlarının davranış problemlerinin önlenmesinde ve tedavi edilmesinde geçerliliği kanıtlanmış en etkili yollardan biri olduğu yaygın olarak kabul edilmektedir. Bu nedenle, söz konusu çalışmada çocukluk döneminde görülen dışsallaştırılmış problem davranışları önlemede kullanılan çevrimiçi ebeveyn eğitim programları ve programların etkililiklerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında, çocukluk döneminde görülen dışsallaştırılmış problem davranışları önlemede kullanılan çevrimiçi ebeveyn eğitim programları ve etkililikleriyle ilgili literatür gözden geçirilmiş; erişilen programlara ve içeriklerine yer verilmiştir. Ulaşılan programlardan elde edilen bilgiler doğrultusunda, çevrimiçi ebeveyn eğitim programlarının dışsallaştırılmış davranış problemlerini azaltmada etkili olduğu bulgusuna erişilmiştir. Çağ teknoloji çağıdır. Eğitime ihtiyaç duyan ancak eğitime katılmada imkânı olmayan aileler için çevrimiçi aile eğitim programları büyük avantajdır. Ayrıca yaşanan pandemi, deprem gibi beklenmedik olaylar ailelerin eğitimlere ulaşmasını aksatabilmektedir. Çağın gerekliliklerine uyum sağlayabilmek ve ihtiyaç duyan hedef kitlenin programlara erişim sağlamasında çevrimiçi programlar oldukça önemlidir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Yapılan bu çalışmada bilimsel, etik ve alıntı kurallarına uyulduğu; toplanan veriler üzerinde herhangi bir tahrifatın yapılmadığı, karşılaşılacak tüm etik ihlallerde “Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi ve Editörünün” hiçbir sorumluluğunun olmadığı, tüm sorumluluğun sorumlu yazara ait olduğu ve bu çalışmanın herhangi başka bir akademik yayın ortamına değerlendirme için gönderilmemiş olduğu sorumlu yazar tarafından taahhüt edilmiştir.

Kaynakça

Baggett, K.M., Davis, B., Feil, E.G., Sheeber, L., Landry, S., Carta, J., & Leve, C. (2010). Technologies for expanding the reach of evidence-based interventions: Preliminary results for promoting social-emotional development in early child hood. Topics in Early Childhood Special Education, 29(4), 226 238. https://doi.org/10.1177/0271121409354782
Baker, S., Sanders, M. R., Turner, K. M. T. & Morawska, A. (2017). A randomized controlled trial evaluating a low-intensity interactive online parenting intervention, Triple P Online Brief, with parents of children with early onset conduct problems. Behaviour Research and Therapy, 91, 78–90. https://doi.org/ 10.1016/j.brat.2017.01.016
Baumel, A., & Faber, K. (2018). Evaluating triple P online: A digital parent training program for child behavior problems. Cognitive and Behavioral Practice, 25(4), 538-543.
Breitenstein, S. M., Fogg, L., Ocampo, E. V., Acosta, D. I. & Gross, D. (2016). Parent Use and Efficacy of a Self-Administered, Tablet-Based Parent Training Intervention: A Randomized Controlled Trial. JMIR Mhealth Uhealth, 4(2), e5202. https://doi.org/ 10.2196/mhealth.5202
Day, J. J., & Sanders, M. R. (2018). Do parents benefit from help when completing a self-guided parenting program online? A randomized controlled trial comparing Triple P Online with and without telephone support. Behavior Therapy, 49(6), 1020-1038. https://doi.org/10.1016/j.beth.2018.03.002
Enebrink, P., Högström, J., Forster, M. & Ghaderi, A. (2012). Internet-based parent management training: A randomized controlled study. Behaviour Research and Therapy, 50(4), 240–249. https://doi.org/10.1016/J.BRAT.2012.01.006
Engelbrektsson, J., Salomonsson, S., Högström, J., Sorjonen, K., Sundell, K., & Forster, M. (2023). Parent training via internet or in group for disruptive behaviors: a randomized clinical noninferiority trial. Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry, 62(9), 987-997. https://doi.org/10.1016/j.jaac.2023.01.019
Ghaderi, A., Kadesjö, C., Björnsdotter, A. & Enebrink, P. (2018). Randomized effectiveness Trial of the Family Check-Up versus Internet-delivered Parent Training (iComet) for Families of Children with Conduct Problems. Scientific Reports 2018, 8(1), 1–15. https://doi.org/10.1038/s41598-018-29550-z

Högström, J., Enebrink, P., Melin, B. & Ghaderi, A. (2015). Eighteen-Month Follow-Up of Internet-Based Parent Management Training for Children with Conduct Problems and the Relation of Homework Compliance to Outcome. Child Psychiatry and Human Development, 46(4), 577–588. https://doi.org/10.1007/s10578-014-0498-7
Irvine, A. B., Gelatt, V. A., Hammond, M. & Seeley, J. R. (2015). A Randomized Study of Internet Parent Training Accessed From Community Technology Centers. Prevention Science, 16(4), 597–608. https://doi.org/10.1007/s11121-014-0521-z
Jones, D. J. (2014). Future directions in the design, development, and investigation of technology as a service delivery vehicle. Journal of Clinical Child & Adolescent Psychology, 43(1), 128e142.http://dx.doi.org/10.1080/15374416.2013.859082
Kazdin, A. E. (2001). Bridging the enormous gaps of theory with therapy research and practice. Journal of Clinical Child & Adolescent Psychology, 30(1), 59–66. https://doi.org/10.1207/S15374424JCCP3001_7
Kirby, J. N. & Sanders, M. R. (2014). A randomized controlled trial evaluating a parenting program designed specifically for grandparents. Behaviour Research and Therapy, 52(1), 35–44. https://doi.org/10.1016/j.brat.2013.11.002
Klahr, A. M., Rueter, M. A., McGue, M., Iacono, W. G. & Alexandra Burt, S. (2011). The relationship between parent-child conflict and adolescent antisocial behavior: Confirming shared environmental mediation. Journal of Abnormal Child Psychology, 39(5), 683–694. https://doi.org/10.1007/s10802-011-9505-7
McGrath, P. J., Sourander, A., Lingley-Pottie, P., Ristkari, T., Cunningham, C., Huttunen, J., Filbert, K., Aromaa, M., Corkum, P., Hinkka-Yli-Salomäki, S., Kinnunen, M., Lampi, K., Penttinen, A., Sinokki, A., Unruh, A., Vuorio, J. & Watters, C. (2013). Remote population-based intervention for disruptive behavior at age four: Study protocol for a randomized trial of Internet-assisted parent training (Strongest Families Finland-Canada). BMC Public Health, 13(1), 1–11. https://doi.org/10.1186/1471-2458-13-985
Morawska, A., Tometzki, H. & Sanders, M. R. (2014). An evaluation of the efficacy of a triple P-Positive parenting program podcast series. Journal of Developmental and Behavioral Pediatrics, 35(2), 128–137. https://doi.org/10.1097/DBP.0000000000000020
Patterson, G. R., Forgatch, M. S. & Degarmo, D. S. (2010). Cascading effects following intervention. Development and Psychopathology, 22(4), 949–970. https://doi.org/10.1017/S0954579410000568
Porzig-Drummond, R., Stevenson, R. J. & Stevenson, C. (2015). Preliminary evaluation of a self-directed video-based 1-2-3 Magic parenting program: A randomized controlled trial. Behaviour Research and Therapy, 66, 32–42. https://doi.org/10.1016/J.BRAT.2015.01.003
Prinz, R. J. & Sanders, M. R. (2007). Adopting a population-level approach to parenting and family support interventions. Clinical Psychology Review, 27(6), 739–749. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2007.01.005
Radey, M. & Randolph, K. A. (2009). Parenting sources: How do parents differ in their efforts to learn about parenting? Family Relations, 58(5), 536–548. https://doi.org/10.1111/j.1741-3729.2009.00573.x
Ristkari, T., Kurki, M., Suominen, A., Gilbert, S., Sinokki, A., Kinnunen, M., Huttunen, J., McGrath, P. & Sourander, A. (2019). Web-based parent training intervention with telephone coaching for disruptive behavior in 4-year-old children in real-world practice: Implementation study. Journal of Medical Internet Research, 21(4), 1–17. https://doi.org/10.2196/11446
Sanders, M. R., Baker, S. & Turner, K. M. T. (2012). A randomized controlled trial evaluating the efficacy of Triple P Online with parents of children with early-onset conduct problems. Behaviour Research and Therapy, 50(11), 675–684. https://doi.org/10.1016/J.BRAT.2012.07.004
Sanders, M. R., Dittman, C. K., Farruggia, S. P. & Keown, L. J. (2014). A Comparison of Online Versus Workbook Delivery of a Self-Help Positive Parenting Program. J Primary Prevent, 35, 125–133. https://doi.org/10.1007/s10935-014-0339-2
Sourander, A., McGrath, P. J., Ristkari, T., Cunningham, C., Huttunen, J., Hinkka-Yli-Salomäki, S., Kurki, M. & Lingley-Pottie, P. (2018). Two-Year Follow-Up of Internet and Telephone Assisted Parent Training for Disruptive Behavior at Age 4. Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry, 57(9), 658–668. https://doi.org/10.1016/j.jaac.2018.07.001
Sourander, A., McGrath, P. J., Ristkari, T., Cunningham, C., Huttunen, J., Lingley-Pottie, P., Hinkka-Yli-Salomäki, S., Kinnunen, M., Vuorio, J., Sinokki, A., Fossum, S. & Unruh, A. (2016). Internet-Assisted Parent Training Intervention for Disruptive Behavior in 4-Year-Old Children: A Randomized Clinical Trial. JAMA Psychiatry, 73(4), 378–387. https://doi.org/ 10.1001/jamapsychiatry.2015.3411
Taylor, T. K., Webster-stratton, C., Feil, E. G., Widdop, C. S. & Severson, H. H. (2008). Computer-Based Intervention with Coaching : An Example Using the Incredible Years Program. Cognitive Behaviour Therapy, 37(4), 233–246. https://doi.org/10.1080/16506070802364511
Tremblay, R. E. (2006). Prevention of youth violence: Why not start at the beginning? Journal of Abnormal Child Psychology, 34(4), 481–487. https://doi.org/10.1007/s10802-006-9038-7
Triple P. (2019). TRIPLE P Online. Technical report from Triple P International Pty Ltd.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yetişkin Eğitimi , Çocuk Gelişimi Eğitimi

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Esra Işık ^*
0000-0002-8779-7248
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2024

Gönderilme Tarihi

17 Aralık 2023

Kabul Tarihi

23 Mart 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 13 Sayı: 4

DOI

https://doi.org/10.30703/cije.1406043

IZ

https://izlik.org/JA55ZK25FG

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Işık, E. (2024). Dışsallaştırılmış Problem Davranışı Olan Çocukların Ebeveynlerine Yönelik Uluslararası Çevrimiçi Ebeveyn Eğitim Programları. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 13(4), 897-909. https://doi.org/10.30703/cije.1406043

Abstract

Dışsallaştırılmış Problem Davranışı Olan Çocukların Ebeveynlerine Yönelik Uluslararası Çevrimiçi Ebeveyn Eğitim Programları

Öz

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster