Öğretmenlerin Örgütsel Sinizm, Örgütsel Vatandaşlık ve Tükenmişlik Düzeyi Arasındaki İlişkinin İncelemesi

Seda Kaya; Seyithan Demirdağ

doi:10.30703/cije.1364401

TR EN

Öğretmenlerin Örgütsel Sinizm, Örgütsel Vatandaşlık ve Tükenmişlik Düzeyi Arasındaki İlişkinin İncelemesi

Öz

Yapılan araştırmanın amacı öğretmenlerin örgütsel sinizm, örgütsel vatandaşlık ve mesleki tükenmişlik düzeyi arasındaki ilişkiyi tespit etmektir. Çalışmanın örneklemini 2022-2023 eğitim-öğretim yılında Zonguldak’ta çeşitli kademelerde çalışan 280 öğretmen oluşturmaktadır. Çalışmada öğretmen seçimi kolayda örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Veriler “Örgütsel Sinizm Ölçeği”, “Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Ölçeği” ve “Maslach Tükenmişlik Ölçeği-Eğitimci Formu” ile toplanmıştır. Analizlerde örgütsel sinizm, örgütsel vatandaşlık ve mesleki tükenmişlik arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla Pearson Korelasyonu, bu değişkenlerin birbirlerini etkileme düzeylerini tespit etme amacıyla da Regresyon testi uygulanmıştır. Yapılan analiz sonucu sinizm genel puanıyla vatandaşlık genel puanı arasında negatif yönlü zayıf bir ilişki bulunmaktadır. Öğretmenlerin örgütsel sinizm düzeyi ve mesleki tükenmişlikleri arasındaki ilişki incelendiğinde orta düzeyde pozitif yönlü ilişki olduğu saptanmıştır. Son olarak örgütsel vatandaşlık ve tükenmişlik arasındaki ilişki incelendiğinde ise vatandaşlık genel ve tükenmişlik genel boyutları arasında negatif yönlü zayıf düzeyde bir ilişki bulunmaktadır. Regresyon analizinde ise değişkenlerin birbirini etkiledikleri tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

The Investigation of the Relationship Between Teachers' Organizational Cynicism, Organizational Citizenship and Burnout Level

Abstract

The aim of the conducted research is to determine the relationship between teachers' organizational cynicism, organizational citizenship, and professional burnout levels. The study sample consists of 280 teachers working at various levels in Zonguldak during the 2022-2023 academic year. Teacher selection for the study was determined through convenience sampling method. Data were collected using the "Organizational Cynicism Scale," the "Organizational Citizenship Behavior Scale," and the "Maslach Burnout Scale-Educator Form." In the analysis, Pearson Correlation was applied to examine the relationship between organizational cynicism, organizational citizenship, and professional burnout, and Regression analysis was used to determine the levels of influence of these variables on each other. The analysis results indicate a weak negative relationship between the overall scores of cynicism and citizenship. When examining the relationship between teachers' levels of organizational cynicism and professional burnout, a moderate positive relationship was found. Finally, when investigating the relationship between organizational citizenship and burnout, a weak negative relationship was found between overall citizenship and burnout dimensions. In the Regression analysis, it was determined that the variables influence each other.

Keywords

Kaynakça

Ahmadi, F. (2014). Örgütsel sinizmin örgütsel bağlılık üzerindeki etkisinin incelenmesi: Atatürk Üniversitesi çalışanları üzerine bir araştırma (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Atatürk Üniversitesi, Erzurum.
Akdemir, B., Kırmızıgül, B. & Zengin, Y. (2016). Örgütsel sinizm ile iş performansı arasındaki ilişki ve bir araştırma. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 6(2), 115-130.
Akpolat, T., & Oğuz, E. (2021). Örgütsel sinizm algılanan örgütsel sinerjiyi nasıl yordar? Eğitim örgütlerinde bir inceleme. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(3), 1692-1705.
Akyürek, M. İ. (2020). Öğretmenlerde tükenmişlik. Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(37), 35-47.
Ardıç, K., & Polatlı S. (2009). Tükenmişlik sendromu ve madalyonun öbür yüzü: İşle bütünleşme. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 22(32), 21-46.
Balay, R., Kaya, A., & Cülha, A. (2013). Örgüt kültürü ve örgütsel sinizm ilişkisi. C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 14(2), 123-144.
Basım, H. N., & Şeşen, H. (2006). Mesleki tükenmişlikte bazi demografik değişkenlerin etkisi: Kamuda bir araştırma. Ege Academic Review, 6(2), 15-23.
Basım, H. N., & Şeşen, H. (2006b). Örgütsel vatandaşlık davranışı ölçeği ve karşılaştırma çalışması. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 61(4), 83-101.

Baydar, H. Ö. (2013). İlkokul ve ortaokulda görev yapan beden eğitimi öğretmenlerinin yaşam doyumları ve mesleki tükenmişlik düzeylerinin incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi, Ankara.
Bozbayındır, F., & Kayabaşı, E. (2014). Ortaöğretim kurumlarında örgütsel sinizmin nedenleri ve etkileri. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(1), 211-227.
Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2016). Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi.
Büyüköztürk, Ş., Çokluk, Ö. & Köklü, N. (2013). Sosyal Bilimler İçin İstatistik (13.baskı). Ankara: Pegem Akademi.
Can, N., & Özsu, M. (2021). Öğretmenlerin örgütsel sinizme ilişkin görüşleri. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18(3), 1510-1526.
Çankır, B. (2016). Çalışmaya tutkunluk ve tükenmişliğin örgütsel vatandaşlık davranışı üzerine etkisi ve bir uygulama (Yayımlanmamış doktora tezi). İstanbul Üniversitesi, İstanbul.
Çelik, M. (2007). Örgüt kültürü ve örgütsel vatandaşlık davranışı (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Atatürk Üniversitesi, Erzurum.
Dalbudak, S. (2022). Örgütsel sinizmin tükenmişlik üzerindeki etkisi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Nuh Naci Yazgan Üniversitesi, Kayseri.
Doğru, Ç. (2018). Katılımcı liderliki mesleki tükenmişlik ve örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişkilerin incelenmesi: Bir meta-analiz çalışması. Ufuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(14), 7-24.
Duman, N., Sak, R., & Sak, İ. T. (2020). Öğretmenlerin mesleki tükenmişlik düzeyleri ile örgütsel sinizm tutumlarının incelenmesi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(1), 1098-1127.
Eroğlu, E. (2019). Çalışanların tükenmişlik algısı ve örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Aksaray Üniversitesi, Aksaray.
Gedik, A., & Üstüner, M. (2019). Öğretmenlerin örgütsel sinizm düzeylerine algıladıkları müdür yönetim tarzının etkisi. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(37), 53-68.
Gökmen, A. (2011). İlköğretim öğretmenlerinin örgütsel vatandaşlık davranışları ve bu davranışların okul etkililiği üzerindeki etkisine ilişkin algıları (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Pamukkale Üniversitesi, Denizli.
Görmen, M. (2017). Örgüt kültürünün örgütsel sinizm tutumları üzerine etkisi. Bartın Üniversitesi İ.İ.B.F. Dergisi, 8(15), 363-388.
Güvenir, N. (2023). Okul müdürlerinin yönetsel iletişim stilleri ile öğretmenlerin örgütsel sinizm düzeyleri arasindaki ilişki (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Pamukkale Üniversitesi, Denizli.
İnce, N. B., & Şahin, A. E. (2015). Maslach tükenmişlik envanteri-Eğitimci formunu Türkçe’ye uyarlama çalışması. Eğitimde ve Psikolojide Ölçme ve Değerlendirme Dergisi, 6(2), 385-399.
Kahveci, G., & Demirtaş, Z. (2015). İlkokul, ortaokul ve lise öğretmenlerinin örgütsel sinisizm algılarının incelenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 14(52), 69-85.
Kalağan, G. (2009). Araştırma görevlilerinin örgütsel destek algıları ile örgütsel sinizm tutumları arasındaki ilişki (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Akdeniz Üniversitesi, Antalya.
Kalay, F., Oğrak, A., Bal, V., & Nişancı, Z. N. (2014). Mobbing, örgütsel sessizlik ve örgütsel sinizm ilişkisi: Örnek bir uygulama. Sakarya İktisat Dergisi, 3(2), 1-18.
Karaaslan, A., Ergun Özler, D., & Kulaklıoğlu, A. S. (2009). Örgütsel vatandaşlık davranışı ve bilgi paylaşımı arasındaki ilişkiye yönelik bir araştırma. Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 11(2), 135-160.
Karasar, N. (2006). Bilimsel Araştırma Yöntemi. Ankara: Nobel Yayınları.
Mahmood, S. M. R. (2017). Okul öncesi öğretmenlerinin mesleki tükenmişlik düzeyleriyle örgütsel sinizm tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Van.
Mahmood, S. M. R., & Sak, R. (2019). Okul öncesi öğretmenlerinin mesleki tükenmişlik düzeyleri ile örgütsel sinizm tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 27(5), 2243-2259.
Öndeş, E., & İrmiş, A. (2018). Genel sinizm ve örgütsel sinizm ilişkisi üzerine bir araştırma. Pamukkale Journal of Eurasian Socioeconomic Studies, 5(2), 1-12.
Özdevecioğlu, M. (2003). Örgütsel vatandaşlık davranışı ile üniversite öğrencilerinin bazı demografik özellikleri ve akademik başarıları arasındaki ilişkilerin belirlenmesine yönelik bir araştırma. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, (20), 117-135.
Sağır, M., Ercan, O., Duman, A., & Bilen, K. (2014). Matematik öğretmenlerinin mesleki tükenmişlik ve iş tatmin düzeyleri arasındaki ilişki. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(27), 277-294.
Sezgin, F. (2005). Örgütsel vatandaşlık davranışları: kavramsal bir çözümleme ve okul açısından bazı çıkarımlar. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 25(1), 317- 339.
Sucu, G. (2019). Okul müdürlerinin kurumlarında oluşturdukları iletişim iklimi ile öğretmenlerin örgütsel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 14(31), 435-453.
Şener, G. (2021). Öğretmenleri örgütsel sinizm algılarının çeşitli değişkenlere göre incelenmesi : Bir meta-analiz çalışması (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Ahi Evran Üniversitesi, Kırşehir.
Şentürk, Z., Zahal, O., Yurga, C., Gürpınar, E., & Altun, F. (2016). Müzik öğretmenlerinin öğretmenlik mesleğine yönelik tutumlarının profil özelliklerine göre incelenmesi. İnsan Bilimleri Dergisi 13(3), 5032-5052.
Tazegül Aydın, Y. (2017). İlkokul ve ortaokul öğretmenlerinin örgütsel sinizm ile örgütsel vatandaşlık davranışı ilişkisi: Ankara Altındağ ilçesi örneği (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Balıkesir Üniversitesi, Balıkesir.
Tokmak, M. (2019). Örgütsel sinizm ve örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişkiye yönelik bir araştırma. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 32(53), 183-202.
Uygungil, S., & İşcan, Ö. F. (2018). Pozitif psikolojik sermaye, örgütsel bağlılık ve örgütsel sinizm arasındaki ilişkilerin incelenmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 14(31), 435-453.
Uzun, T. (2018). Öğretmenlerin örgütsel sinizm tutumlarının iş performanslarına etkisi: Örgütsel vatandaşlık davranışının aracı rolü. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(3), 1800-1821.
Yener, M., & Aykol, S. E. (2009). Girişimcilik değerleri ve örgütsel vatandaşlık davranışı üzerine bir araştırma. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 14(1), 255-271.
Yetim, S. A., & Ceylan, Ö. Ö. (2011). Örgütsel sinizm ve örgütsel vatandaşlık davranışları arasındaki ilişkiyi belirlemeye ilişkin bir araştırma. E-Journal of New World Sciences Academy, 6(1), 682-695.
Yücel, G. F. (2006). Öğretmenlerde mesleki tükenmişlik ve örgütsel vatandaşlık davranışı (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Afyon Kocatepe Üniversitesi, Afyon.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Eğitim Yönetimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Seda Kaya
0009-0005-6441-7539
Türkiye

Seyithan Demirdağ ^*
0000-0002-4083-2704
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2024

Gönderilme Tarihi

21 Eylül 2023

Kabul Tarihi

20 Eylül 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 13 Sayı: 4

DOI

https://doi.org/10.30703/cije.1364401

IZ

https://izlik.org/JA56EL47GW

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Kaya, S., & Demirdağ, S. (2024). Öğretmenlerin Örgütsel Sinizm, Örgütsel Vatandaşlık ve Tükenmişlik Düzeyi Arasındaki İlişkinin İncelemesi. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 13(4), 831-846. https://doi.org/10.30703/cije.1364401