Efsanelerin söz varlığı ve işlev yönüyle Türkçe öğretimine katkısı: “101 Türk efsanesi” adlı eser örneği.

Söz varlığı, bir milletin tarihin ilk dönemlerinden günümüze kadar ortaya koyduğu kültür, sanat, mimari, edebiyat, yaşam biçimi gibi sözlü ve yazılı bütün varlığına işaret etmektedir. Bu nedenle öğrencilerin dile ait söz varlığını öğrenmeleri, konuşma ve yazma dilinde bu söz varlığını kullanmaları büyük önem taşımaktadır. Türkçe öğretiminin genel amaçları ve sınıf düzeyi kazanımlarda söz varlığının zenginleştirilmesine yönelik çok sayıda maddenin yer aldığı görülmektedir. Araştırmada incelenen “101 Türk Efsanesi” adlı eserde yer alan efsaneler, Türk dilinin konuşulduğu farklı ülke ve yörelerden derlenmesinin yanında sözlü kültür geleneğinin bir parçası olması, zengin bir söz varlığı içermesi bakımından önemlidir. Ayrıca efsaneler işlev bakımından öğrencilerin sosyal, kültürel, ahlaki ve bilişsel gelişimlerine katkı sağlaması, hayal dünyasının zenginleşmesine destek olması yönüyle de önemlidir. Araştırma nitel bir paradigmaya dayanmaktadır. Doküman incelemesi yöntemi kullanılarak eserde yer alan toplam 101 Türk efsanesi söz varlığı bakımından incelenmiş, elde edilen bulgular tematik olarak kodlanmıştır. Sonuç olarak eserin bir bütün hâlinde zengin bir söz varlığına sahip olduğu görülmekte ve eser içerisinde yer alan efsanelerin hem söz varlığı hem de işlev bakımından Türkçe ders kitaplarına kaynak metin olarak seçilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.

Vocabulary refers to the entire oral and written existence of a nation, such as culture, art, architecture, literature, lifestyle, from the first periods of history to the present. For this reason, it is of great importance for students to learn the vocabulary of the language and to use this vocabulary in oral and written language. It is seen that there are many items aimed at enriching the vocabulary in the general objectives of Turkish teaching and grade level acquisitions. The legends in the work named "101 Turkish Legends" examined in the research are important in terms of being a part of the oral culture tradition and containing a rich vocabulary, as well as being compiled from different countries and regions where the Turkish language is spoken. In addition, legends are important in terms of contributing to the social, cultural, moral and cognitive development of students and supporting the enrichment of their imagination. The research is based on a qualitative paradigm. Using the document analysis method, a total of 101 Turkish legends in the work were examined in terms of vocabulary, and the findings were thematically coded. As a result, it has been seen that the work as a whole has a rich vocabulary and it is thought that it would be appropriate to choose the legends in the work as source texts for Turkish textbooks in terms of both vocabulary and function.