Erken Okuryazarlık Gelişimini Belirleme Aracının Geliştirilmesi

Burak Delican; Seyit Ateş

doi:10.30703/cije.704440

TR EN

Erken Okuryazarlık Gelişimini Belirleme Aracının Geliştirilmesi

Öz

Bu araştırmanın temel amacı 60 – 84 ay aralığındaki çocukların okuryazarlık gelişimlerini belirlemeye yönelik bir ölçme aracının geliştirilmesidir. Bu amaçla Erken Okuryazarlık Gelişimini Belirleme Aracı (EGBA) oluşturulmuş ve aracın geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılmıştır. Araştırma, nicel araştırmanın yapısına uygun olarak ölçek geliştirme mahiyetinde tarama modelinde planlanmıştır ve araştırmanın örnekleminde 60 – 84 ay yaş aralığında olan 781 birinci sınıf öğrencisi yer almaktadır. Erken Okuryazarlık Gelişimini Belirleme Aracının ilk formu ilgili alan yazın, örnek çalışmalar ve uzman görüşleri doğrultusunda oluşturulmuştur. Aracın esas uygulamaya girecek formunun oluşmasında deneme uygulaması sonuçları, ön uygulama sonuçları ve uzman görüşleri belirleyici olmuştur. Esas uygulamada 781 öğrenciden veri toplanmış, toplanan veriler ile geçerlik, güvenirlik ve madde analizi çalışmaları yapılmıştır. İstatistiki analizlerin sonuçları şu şekildedir; Temel Görsel Algı testi 4 boyut altında toplanan 17; Dinleme, İzleme ve Anlama Testi tek faktör atında toplanan 20; Görsel Okuma ve Anlama Testi 3 faktör altında toplanan 15; Sesbilgisel Farkındalık Testi 8 faktör altında toplanan 55; Yazı Farkındalığı Testi 2 faktör altında toplanan 15; Temel Yazma Becerileri Testi 2 faktör altında toplanan 16 madde ile geçerli ve güvenilir ölçümler yapabilmektedir. Ulaşılan sonuçlar Erken Okuryazarlık Gelişimini Belirleme Aracının geçerli ve güvenilir ölçümler yapmada başarılı olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Akyol, H. (2007). Türkçe ilk okuma yazma öğretimi. (Yeni Programa Uygun 6. Baskı). Ankara: Pegem.
Alisinanoğlu, F., ve Şimşek, Ö. (2012). Okuma yazmaya hazırlık çalışmalarının okul öncesi dönemdeki çocukların yazmaya hazırlık becerilerine etkisinin incelenmesi. Pegem Eğitim ve Öğretim Dergisi, 2(2), 1-14. https://doi.org/10.14527/C2S2M1
Aram D., and Biron, S. (2004) Joint storybook reading and joint writing interventions among low SES preschoolers: differential contributions to early literacy. Early Childhood Research Quarterly, 19, 588–610. https://doi.org/10.1016/j.ecresq.2004.10.003
Arıkök, İ. (2001). Beş – altı yaş çocuklarında görsel algı eğitiminin okuma olgunluğuna olan etkisinin incelenmesi. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Gazi Üniversitesi, Ankara.
Armbruster, B. B., Lehr, F., and Osborn, J. (2006). Çocuk bir okur oluyor ebeveynler için kanıtlanmış araştırma sonuçları, doğum-okul öncesi dönemi. National Institute for Literacy. http://www.ilipg.org/sites/ilipg.org/files/documents/2011/02/child-becomes-readertr.pdf adresinden erişildi.
Ateş, S. (2011). İlköğretim beşinci sınıf Türkçe dersi öğrenme-öğretme sürecinin anlama öğretimi açısından değerlendirilmesi. (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Gazi Üniversitesi, Ankara.
Badian, A. N. (2001). Phonological and orthographic processing: Their roles in reading prediction. Annals of Dyslexia. 51(1), 177 – 202. https://doi.org/10.1007/s11881-001-0010-5
Barratt-Pugh, C., and Rohl, M. (2000). Literacy learning in the early years crows nest. Sidney: Allen and Unwin.

Baykul, Y. (2010). Eğitimde ve psikolojide ölçme: Klasik test teorisi ve uygulaması. Ankara: Pegem.
Bayraktar, V. ve Temel, F. (2014). Okuma-yazmaya hazırlık eğitim programının çocukların okuma yazma becerilerine etkisi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 29(3), 8 – 22.
Bentin, S., and Leshem, H. (1993). On the interaction between phonological awareness and reading acquisition: It’sa two-way street. Annals of dyslexia, 43(1), 125. https://doi.org/10.1007/BF02928178
Block, C. C. (2003). Literacy difficulties: diagnosis and instruction for reading specialists and classroom teachers. New York: Pearson.
Bradley, L., and Bryant, P. (1983). Categorizing sounds and learning to read: A causal connection. Nature, 301, 419-421. https://doi.org/10.1038/301419a0
Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E., Akgün, Ö., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2011). Bilimsel araştırma yöntemleri (10. Baskı). Ankara: Pegem.
Büyüktaşkapu, S. (2012). Mountain shadows fonolojik farkındalık ölçeğinin (ms-pas) Türkçe’ye uyarlanması geçerlik güvenirlik çalışması, International Online Journal of Educational Sciences, 4(2), 509-518.
Delican, B. (2013). Uyum ve hazırlık çalışmaları programının ilk okuma yazmaya hazıroluşluğa etkisi ve uygulamaya ilişkin öğretmen görüşleri. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Gazi Üniversitesi, Ankara.
Durkin, D. (1968). When should children begin to read. Innovation and change in reading instruction, The 67th yearbook of the National Society of Education, 30-71.
Erdoğan, Ö. (2009). İlköğretim birinci sınıf öğrencilerinin fonolojik farkındalık becerileri ile okuma ve yazma becerileri arasındaki ilişki. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Hacettepe Üniversitesi, Ankara.
Erduran, E. (1999). Okul öncesi eğitimde okuma yazmaya hazırlık programları ve bilişsel yetenek özelliklerinin okuma sürecine etkileri. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Marmara Üniversitesi, İstanbul.
Erkan, S. (2011). Farklı sosyo-ekonomik düzeydeki ilköğretim öğrencilerinin okula hazırbulunuşluklarının incelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 40, 186 – 197.
Ezell, H. K., Justice, L. M., and Parsons, D. (2000). Enhancing the emergent literacy skills of preschoolers with communication disorders: A pilot investigation. Child Language Teaching and Therapy, 16, 121–140. https://doi.org/10.1191/026565900675456266
Farver J. M., Nakamoto J., and Lonigan C. J. (2007) Assessing preschoolers’ emergent literacy skills in English and Spanish with the Get Ready to Read! Screening Tool. Annals of Dyslexia, 57, 161–178. https://doi.org/10.1007/s11881-007-0007-9
Field, A. (2009). Discovering statistics using SPSS. California: Sage.
Gökkuş, İ. (2016). Erken okuryazarlık becerilerinin gelişiminde ses bilgisi farkındalık programının etkisi. (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Gazi Üniversitesi, Ankara.
Harrington, D. (2009). Confirmatory factor analysis. Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780195339888.001.0001
Hutcheson, G. D., and Sofroniou, N. (1999). The multivariate social scientist: Introductory statistics using generalized linear models. California: Sage. https://doi.org/10.4135/9780857028075
Invernizzi, M., Justice, L., Landrum, T. J., and Booker, K. (2004). Early literacy screening in kindergarten: Widespread implementation in Virginia. Journal of Literacy Research, 36(4), 479-500. https://doi.org/10.1207/s15548430jlr3604_3
Justice, L. M., and Ezell, H. K. (2000). Enhancing children’s print and word awareness through home-based parent intervention. American Journal of Speech-Language Pathology, 9, 257–269. https://doi.org/10.1044/1058-0360.0903.257
Justice, L., Invernizzi, M., and Meier, J. (2002). Designing and implementing an early literacy screening protocol: Suggestions for the speech-language pathologist. Language, Speech, and Hearing Services in Schools, 33, 84-101. https://doi.org/10.1044/0161-1461(2002/007)
Karaman, G. (2013). Erken okuryazarlık becerilerini değerlendirme aracı’nın geliştirilmesi, geçerlik ve güvenirlik çalışması. (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Gazi Üniversitesi, Ankara.
Karasar, N. (2009). Bilimsel araştırma yöntemi. Ankara: Nobel.
Kargın, T., Ergül, C., Büyüköztürk, Ş. ve Güldenoğlu, B. (2015). 60-72 aylık çocuklara yönelik Erken Okuryazarlık Testi (EROT) geliştirme çalışması. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 16(3), 237-270.
Kim, D., Kim, W., and Lee, K. (2007). The relationship between phonological awareness and early reading for first grade Korean language learners with reading difficulties. Asia Pacific Education Review, 8(3), 426-434. https://doi.org/10.1007/BF03026471
Lombardino, L. J., Lieberman, R. J., and Brown, J. C. (2005). assessment of literacy and language (all). http://www.pearsonclinical.com/language/products/100000404/assessment-of-literacy-and-language-all-all.html. adresinden erişildi.
Lonigan, C. J. (2006). Development, assessment, and promotion of preliteracy skills. Early Education and Development, 17 (1), 91–114. https://doi.org/10.1207/s15566935eed1701_5
Lonigan, C. J., Wagner, R. K., Torgesen, J. K., and Rashotte, C. A. (2007). Topel: Test of preschool early literacy. Texas: Pro-Ed.
Lonigan, C. J., Allan, N. P., and Lerner, M. D. (2011). Assessment of preschool early literacy skills: Linking children's educational needs with empirically supported instructional activities. Psychology in the Schools, 48(5), 488 – 501. https://doi.org/10.1002/pits.20569
MEB, (2005). ilköğretim Türkçe dersi öğretim programı ve kılavuzu. Ankara: MEB.
MEB, (2015). Millî eğitim istatistikleri örgün eğitim 2013-2014. Ankara: MEB. https://sgb.meb.gov.tr/istatistik/meb_istatistikleri_orgun_egitim_2013_2014.pdf adresinden erişildi.
Morrow, L. M. (2007). Developing literacy in preschool. New York: The Guilford.
Neumann, M. M., and Neumann, D. L. (2014). Touch screen tablets and emergent literacy. Early Childhood Education Journal, 42(4), 231-239. https://doi.org/10.1007/s10643-013-0608-3
Neumann, M. M., Hood, M., and Neumann, L. N. (2009). The scaffolding of emergent literacy skills in the home environment: A case study. http://www98.griffith.edu.au/dspace/bitstream/handle/10072/29592/59672_1.pdf?sequence=1 adresinden erişildi.
Oktay, A. (2010). İlköğretime hazır oluş ve hazır oluşu etkileyen temel faktörler. Oktay, A. (Ed). İlköğretime hazırlık ve ilköğretim programları. (21-34). Ankara: Pegem.
Öztunç, S. (1994). Okuma kavramları testinin Türk çocuklarına uyarlanması. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Marmara Üniversitesi, İstanbul.
Polat Unutkan, Ö. P. (2003). Marmara ilköğretime hazır oluş ölçeğinin geliştirilmesi ve standardizasyonu. (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Marmara Üniversitesi, İstanbul.
Riley, J. (2006) Learning in the years a guide for teachers of children 3-7. Wiltshire: Cromwell Rohde, L. (2015). The comprehensive emergent literacy model: Early literacy in context. SAGE Open, 5(1). https://doi.org/10.1177/2158244015577664
Sonnenschein, S., and Munsterman, K. (2002). The inﬂuence of home-based reading interactions on 5-year-olds’ reading motivations and early literacy development. Early Childhood Research Quarterly. 17, 318–337. https://doi.org/10.1016/S0885-2006(02)00167-9
Strickland, D. S. (1998). Teaching Phonics Today: A Primer for Educators. Order Department, International Reading Association. https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED470299.pdf adresinden erişildi.
Şimşek, Ö. (2007). Anasınıfına devam eden çocukların okuma olgunluğu düzeyine Türkçe dil etkinlik programının etkisinin incelenmesi. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Gazi Üniversitesi, Ankara.
Şimşek, Ö. (2011). 60- 72 aylık çocukların yazı farkındalığı ve yazmaya hazırlık becerilerinin gelişiminde okuma yazmaya hazırlık programının etkisinin incelenmesi. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Gazi Üniversitesi, Ankara.
Tabachnick, B. G., and Fidell, L. S. (2007). Using multivariate statistics. New York: Pearson
Tavşancıl, E. (2002). Tutumların ölçülmesi ve SPSS ile veri analizi. Ankara: Nobel.
Teale, W. H., and Sulzby, E. (1986). Emergent literacy as a perspective for examining how young children become writers and readers. Emergent literacy: Writing and reading, 7-25.
Teale, W. H., Hiebert, E. H., and Chittenden, E. A. (1987). Assessing young children's literacy development. The Reading Teacher, 40(8), 772-777.
Turan, F. ve Akoğlu, G. (2011). Okul öncesi dönemde sesbilgisel farkındalık eğitimi. Eğitim ve Bilim, 36(161), 64 -75.
Turgut, M. F. ve Baykul, Y. (2010). Eğitimde ölçme ve değerlendirme. Ankara: Pegem Uyanık, Ö. (2010). Ankara örnekleminde kaufman erken akademik ve dil becerileri araştırma testi’nin 61-72 aylık Türk çocuklarına uyarlanması. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Gazi Üniversitesi, Ankara.
Van Kleeck, A., and Schuele, C. M. (2010). Historical perspectives on literacy in early childhood. American Journal of Speech-Language Pathology, 19(4), 341-355. https://doi.org/10.1044/1058-0360(2010/09-0038)
Van Vechten, D. (2013). Impact of home literacy environments on students from low socioeconomic status backgrounds. (Master’s thesis). 2016.http://fisherpub.sjfc.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1249&context=education_ET adresinden erişildi.
Vellutino, F. R., and Scanlon, D. M. (1987). Phonological coding, phonological awareness, and reading ability: Evidence from a longitudinal and experimental study. Merrill-Palmer Quarterly (19), 321-363.
Wagner, R., Torgesen, J., Rashotte, C., and Pearson, N. A. (2013). Comprehensive test of phonological processing – Second edition. http://www.proedinc.com/customer/productview.aspx?id=5187 adresinden erişildi.
Whitehurst, G., and Lonigan, C. (1998). Child development and emergent literacy. Child Development, 69(3), 848-872. https://doi.org/10.1111/j.1467-8624.1998.tb06247.x
Wilson S. B., and Lonigan C. J. (2009). Emergent literacy screeners for preschool children: an evaluation of get ready to read! and individual growth and development indicators. Annals of Dyslexia, 59, 115–131. https://doi.org/10.1007/s11881-009-0026-9
Yangın, B. (2007). Okul öncesi eğitim kurumlarındaki altı yaş çocuklarının yazmayı öğrenmeye hazırbulunuşluk durumları. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 32, 294 – 305.
Yazıcı, E. (2010). 61 -72 aylık çocuklar için okuma yazma becerileri araştırma testinin geçerlik ve güvenirlik çalışması. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Gazi Üniversitesi, Ankara.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Burak Delican ^*
Türkiye

Seyit Ateş
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

26 Mart 2021

Gönderilme Tarihi

16 Mart 2020

Kabul Tarihi

10 Kasım 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 1970 Cilt: 10 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.30703/cije.704440

IZ

https://izlik.org/JA98YL43XG

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Delican, B., & Ateş, S. (2021). Erken Okuryazarlık Gelişimini Belirleme Aracının Geliştirilmesi. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 10(1), 159-180. https://doi.org/10.30703/cije.704440

Erken Okuryazarlık Gelişimini Belirleme Aracının Geliştirilmesi

Erken Okuryazarlık Gelişimini Belirleme Aracının Geliştirilmesi

Öz

Anahtar Kelimeler

Development of Early Literacy Diagnostic Assessment Tool

Abstract

Keywords

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

Kelime Tanıma Becerisinin Önemi

Okul öncesi dönemdeki çocuklarının erken okuryazarlık becerilerinin farklı değişkenler açısından incelenmesi

İlkokul Birinci Sınıf Öğrencilerinin Erken Okuryazarlık Becerilerinin İncelenmesi

Türkiye’de okul öncesi dönemde “okuryazarlık” kavramı ile ilgili yapılan lisansüstü tezler

Özel Gereksinimli Çocuklarla Çalışan Öğretmenlere Çevrimiçi Olarak Verilen Erken Okuryazarlık Eğitiminin Etkisi

An investigation of primary school first-grade students' print awareness and basic writing skills