Akıllı Telefon Bağımlılığı Ölçeği-Kısa Versiyonunun Ergenler İçin Türk Kültürüne Uyarlanması
Öz
Bu çalışmanın amacı, ”akıllı telefon bağımlılık ölçeği-kısa versiyonu”nun ergenler için Türk kültürüne uyarlamasını yapmak ve psikometrik özelliklerini incelemektir. Araştırmanın örneklemini seçkisiz olmayan örnekleme yöntemlerinden uygun örnekleme yöntemi ile seçilen 138 kız ve 106 erkek olmak üzere toplam 244 katılımcı oluşturmaktadır. Veri analizinde; doğrulayıcı faktör analizi, madde-toplam test korelasyon katsayıları, Cronbach α ile McDonald ω katsayıları ve iki aşamalı kümeleme analizi kullanılarak ölçme aracına ilişkin güvenirlik ve geçerlik kanıtlarının toplanması ve kesme puanının belirlenmesi sağlanmıştır. Doğrulayıcı faktör analizi sonucunda; GFI = 0,93, AGFI = 0,88, CFI = 0,99, NNFI = 0,98, RMSEA (%90GA) = 0,064 (0,041-0,086) ve SRMR = 0,046 olarak bulunmuş ve yapı geçerliğine ilişkin kanıtlar elde edilmiştir. Ölçeğin kapsam geçerliğe ilişkin kanıt olarak değerlendirilen madde-toplam puan korelasyon katsayıları incelenmiş ve bu katsayıların 0,64 ile 0,82 aralığında değiştiği görülmüştür. Ölçeğin güvenirlik düzeyi için Cronbach α, McDonald ω değerleri hesaplanmıştır. Hesaplamalar sonucunda, α =0,90 ve ω =0,94 olarak bulunmuştur. Ölçeğin güvenirlik ve geçerliğine ilişkin kanıtlar sağlandıktan sonra ölçek uyarlama çalışmalarında yapılması gereken standart belirleme çalışması yapılmıştır. Bunun için iki aşamalı kümeleme analizi kullanılmıştır. İki aşamalı kümeleme analizi kullanılarak belirlenen kesme puanları hem kızlar hem de erkekler için 29,5 olarak bulunmuştur. Yapılan analizler sonucunda uyarlaması yapılan ”akıllı telefon bağımlılık ölçeği-kısa versiyonu” Türkçe formunun geçerli ve güvenilir ölçümler sağladığına yönelik kanıtlar toplanmıştır. Bu bağlamda ilgili ölçme aracı klinik tanı çalışmalarında kullanılabilir. Ayrıca akıllı telefon bağımlılığının depresyon, kaygı, dikkat bozukluğu gibi psikolojik yapılarla ilişkisi incelenebilir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aktaş, H. ve Yılmaz, N. (2017). Üniversite gençlerinin yalnızlık ve utangaçlık unsurları açısından akıllı telefon bağımlılığı. International Journal of Social Sciences and Education Research, 3(1), 85-100. https://doi.org/10.24289/ijsser.283590
- Brown, T. A. (2006). Confirmatory factor analysis for applied research. New York: The Guilford. https://doi.org/10.1080/00036810600603377
- Bulduklu, Y. ve Özer, N.P. (2016). Gençlerin akıllı telefon kullanım motivasyonları. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 5(8), 2963-2986. https://doi.org/10.15869/itobiad.265374
- Büyüköztürk, Ş. (2013). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık
- Cheever, N.A., Rosen, L.D., Carrier, L.M. ve Chavez, A. (2014). Out of sight is not out of mind: The impact of restricting wireless mobile mobile device use on anxiety levels among low, moderate and high users, Computers in Human Behavior, 37, 290-297. https://doi.org/10.1016/j.chb.2014.05.002
- Demirci, K., Orhan, H., Demirdas, A., Akpınar, A. ve Sert, H. (2014). Akıllı telefon bağımlılığı ölçeği’nin Türkçe formunun gençlerde geçerlik ve güvenirliği, Klinik Psikofarmakoloji Bülteni, 24(3), 226-234. https://doi.org/10.5455/bcp.20140710040824
- Dirik, K. (2016). Ergenlerde akıllı telefon bağımlılığı ile özgüven arasındaki ilişkinin incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
- Doğan, U. ve Tosun, H. İ. (2016). Lise öğrencilerinde problemli akıllı telefon kullanımının sosyal kaygı ve sosyal ağların kullanımına aracılık etkisi. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(22), 99-128. https://doi.org/10.14520/adyusbd.66762
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Mehmet Şata
*
Gazi Üniversitesi,Gazi Eğitim Fakültesi, Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme ABD
Türkiye
Fatih Karip
AĞRI İBRAHİM ÇEÇEN ÜNİVERSİTESİ, EĞİTİM FAKÜLTESİ
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
11 Ocak 2018
Gönderilme Tarihi
25 Ekim 2017
Kabul Tarihi
5 Ocak 2018
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2017 Cilt: 6 Sayı: 4
Cited By
Relation between endurance of deep cervical flexor muscles and physical activity level, perceived stress, sleep quality, and smartphone addiction
CRANIO®
https://doi.org/10.1080/08869634.2020.1724457Türkiye’de Psikolojik Danışma ve Rehberlik Alanındaki Tezlerde Problemli Teknoloji Kullanımı
OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.26466/opus.906742Türkiye'deki Üniversite Öğrencilerinde Aktivite-Rol Dengesi ile Akıllı Telefon Bağımlılığı Arasındaki İlişki
Ergoterapi ve Rehabilitasyon Dergisi
https://doi.org/10.30720/ered.843360ERGENLERDE DUYGU DÜZENLEME, PSİKOLOJİK SAĞLAMLIK VE OKULDA ÖZNEL İYİ OLUŞUN AKILLI TELEFON BAĞIMLILIĞI ÜZERİNDEKİ YORDAYICI ROLÜ
Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi
https://doi.org/10.17755/esosder.1036794Exploring the relationship between Secondary School Students’ Smartphone Addiction, Cognitive Absorption, and Cyber loafing activities
Participatory Educational Research
https://doi.org/10.17275/per.22.121.9.5Students as teachers: effect of the peer education model on reducing smartphone addiction in adolescents
Health Education Research
https://doi.org/10.1093/her/cyac042Mediating and moderating effects of cognitive flexibility in the relationship between social media addiction and phubbing
Current Psychology
https://doi.org/10.1007/s12144-023-04242-8The Effect of Cyberloafing Behaviors on Smartphone Addiction in University Students: The Mediating Role of Fear of Missing Out
Journal of Educational Technology and Online Learning
https://doi.org/10.31681/jetol.1089882Smartphone Addiction and Sleep Status in Adolescents during COVID-19 Pandemic
Genel Tıp Dergisi
https://doi.org/10.54005/geneltip.1243170Ailede Akıllı Telefon Bağımlılığı Ölçeği Geliştirme Çalışması
Eğitim Ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori Ve Uygulama
https://doi.org/10.58689/eibd.1246240UYKUSUZLUK, AKILLI TELEFON BAĞIMLILIĞI, BİLİNÇLİ FARKINDALIK VE AKRAN ETKİSİNE DİRENME ARASINDAKİ İLİŞKİLER
Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi
https://doi.org/10.14520/adyusbd.1289515The Role of Smartphone Addiction in the Relatıonship between Perceived Parental and Teacher Academic Involvement and Academic Procrastination Behavior at Middle School Students
Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi
https://doi.org/10.34056/aujef.1345224İnternet Bağımlılığı, Akıllı Telefon Bağımlılığı ve Psikolojik İyi Oluş: Yalnızlığın Aracı Rolü
Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi
https://doi.org/10.17152/gefad.1140695Ergenler için Dijital Bağımlılık Ölçeği: Türkçeye Uyarlama, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması
Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi
https://doi.org/10.17240/aibuefd.2023..-1218692The Effect of Technology Addiction on Eating Behaviors and Physical Activity of Adolescents
International Journal of Mental Health and Addiction
https://doi.org/10.1007/s11469-023-01205-9Relationship between smartphone addiction, loneliness, and depression in adolescents: A correlational structural equation modeling study
Journal of Pediatric Nursing
https://doi.org/10.1016/j.pedn.2024.02.019A conditional process model to explain problematic smartphone use: The interaction among frustration intolerance, duration of use, and gender
Psihologija
https://doi.org/10.2298/PSI220627017USmartphone addiction, depression, distress, eustress, loneliness, and sleep deprivation in adolescents: a latent profile and network analysis approach
BMC Psychology
https://doi.org/10.1186/s40359-024-02117-6Developing a novel parental phubbing scale of mother and father forms for adolescents in Türkiye: A validity and reliability study
Personality and Individual Differences
https://doi.org/10.1016/j.paid.2024.112963Cross-lagged relations between smartphone addiction and flourishing in adolescents
Personality and Individual Differences
https://doi.org/10.1016/j.paid.2024.113008Coping skills and smartphone addiction in adolescents with ADHD: A predictive model and relationship
Journal of Child & Adolescent Mental Health
https://doi.org/10.2989/17280583.2025.2452519The role of smartphone addiction and family dynamics in sleep quality among earthquake-affected adolescents
BMC Psychiatry
https://doi.org/10.1186/s12888-025-06926-wLearning disability as a determinant of digital behavior in adolescents with ADHD: a cross-sectional study
European Child & Adolescent Psychiatry
https://doi.org/10.1007/s00787-025-02802-wThe Relationship Between Smartphone and Game Addiction, Leisure Time Management, and the Enjoyment of Physical Activity: A Comparison of Regression Analysis and Machine Learning Models
Healthcare
https://doi.org/10.3390/healthcare13151805Validity and Reliability Studies of Helicopter Parenting Scales (HPS) For Adolescents and Parents
Ankara Universitesi Egitim Bilimleri Fakultesi Dergisi
https://doi.org/10.30964/auebfd.1510132Digital distractions in education: a systematic review of research on causes, consequences and prevention strategies
Educational technology research and development
https://doi.org/10.1007/s11423-025-10550-6Turkish While-in-Bed Smartphone-Use-Induced Sleep Procrastination Scale (TWSSPS): Scale Development and Validation in Adolescents
SAGE Open
https://doi.org/10.1177/21582440251369968Examining the Relationship Between Smartphone Addiction, Trait Anxiety, Mental Well-Being, and Self-Regulation Skills in Adolescents
Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi
https://doi.org/10.46778/goputeb.1706780Investigation of the Relationships Between Physical Activity Level, Smartphone Addiction, Sleep Quality, and Pain in University Students
Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi
https://doi.org/10.31067/acusaglik.1513734Smartphone addiction as a barrier to intrinsic motivation: The role of task value and self-efficacy
Psihologija
https://doi.org/10.2298/PSI240313001SThe role of psychological flexibility and emotion regulation in the relationship between smartphone addiction and psychological wellbeing in adolescents: three-wave longitudinal serial mediation study
Health and Quality of Life Outcomes
https://doi.org/10.1186/s12955-025-02405-8From addiction to pervasiveness: Validation of the Smartphone Pervasiveness Scale in Turkish adolescents
International Journal of Assessment Tools in Education
https://doi.org/10.21449/ijate.1579992Screen exposure and social cognition: examining the relationships between screen time, smartphone addiction, internet addiction, and theory of mind components in adolescents
Psicologia: Reflexão e Crítica
https://doi.org/10.1186/s41155-026-00381-6