Meslek Yönelimini ve Yükseköğretim Kurumlarının Seçimini Etkileyen Faktörler

Adnan Boyacı; Mehmet Fatih Karacabey; Kıvanç Bozkuş

doi:10.30703/cije.321407

TR EN

Meslek Yönelimini ve Yükseköğretim Kurumlarının Seçimini Etkileyen Faktörler

Öz

Bu çalışmanın amacı ortaöğretim son sınıf öğrencilerinin yükseköğretim kurumu ve mesleki program tercihlerine etki eden etmenleri belirlemektir. Bu araştırmada nitel ve nicel veri toplama tekniklerinin beraber kullanıldığı karma yöntem kullanılmıştır. Çalışmanın nitel basamağı, 22 lise son sınıf öğrencisiyle yapılan görüşmeler yoluyla veri toplanmasını, nicel basamağı ise toplanan veriler ışığında geliştirilen anketin 254 öğrenciye uygulanmasını kapsamıştır. Sonuçlara göre öğrenciler, kişisel ilgi ve yeteneklerinden çok, iş bulma olanakları, sınav puanları, maddi olanaklar ve üniversitenin bulunduğu şehrin olanaklarından etkilenmektedir. Öğrenciler tercih ettikleri bölümlerde okutulan dersleri ve derslere giren öğretim elemanlarını tanımamaktadırlar. Aile, arkadaş ve öğretmenler öğrencilerin tercihlerini etkilemede en alt sıralarda yer almıştır. Bölümün kazandıracağı mesleğin saygınlığı öğrenci tercihlerinde etkin rol oynamıştır. Sınav temelli yükseköğretime geçiş sisteminin terk edilerek yerine bütüncül değerlendirmeye dayalı, kişisel ilgi ve yeteneklerin öne çıktığı bir sistemin getirilmesi, rehberlik faaliyetlerinin etkili bir şekilde yürütülmesi, ilgi duyulan bölümlerin derslerinin ve öğretim elemanlarının tanıtılması, ailelerin çocuklarına nasıl destek olabilecekleri konusunda etkin bir şekilde yönlendirilmesi önerilmiştir.

Kaynakça

Aküzüm, C., Yavaş, T., Tan, Ç., & Uçar, M. B. (2015). İlköğretim kurumu öğrencilerinin devamsızlık ve okul terki nedenleri. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(2), 167-191.
Arslan, M. (2004). Eğitim sistemimizin kapanmayan yarası-yükseköğretime geçiş. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16(1), 37-51.
Ayas, T., Deniz, M., & Kağan, M. (2010). Ginzberg ve arkadaşlarının gelişim kuramına dayalı örnek bir mesleki grup rehberliği çalışması. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 7(2), 1096-1117.
Bergland, B. W. (1974). Career planning the use of sequential evaluated experience. Boston: Hougton Mifflin.
Blau, P. M., Gustad, J. W., Jessor, R., Parnes, H. S., & Wilcock, R. C. (1956). Occupational choice: A conceptual framework. Industrial & Labor Relations Review, 9(4), 531-543.
Buyruk, H. (2011). Yükseköğretime geçiş sorunsalı. Eğitim Bilim Toplum, 7(26), 69-88.
Bülbül, T. & Acar-Güvendir, M. (2014). Üniversite birinci sınıf öğrencilerinin yükseköğretim yaşamına uyum düzeylerinin incelenmesi. Eğitim Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 4(1), 397-418.
Creswell, J. W. & Plano Clark, V. L. (2011). Designing and conducting mixed methods research (2. b.). Thousand Oaks: Sage.

Dietrich, J. & Kracke, B. (2009). Cross informant ratings of self and other regulation at career transitions in adolescence. Journal of Vocational Behaviour, 75(2), 109-119.
Gavcar, E., Bulut, Z. A., & Karabulut, A. N. (2005). Öğrencilerin iktisadi ve idari bilimler fakültesini tercih nedenleri ve beklentileri (Muğla üniversitesi örneği). İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7, 21-39.
Gelatt, H. B. (1962). Decision-Making: A conceptual frame of reference for counseling. Journal of Counselling Psychology, 9(3). 240-245.
Ginzberg, E., Ginsburg, S. W., Axelrad, S., & Herma, J. L. (1951). Occupational choice, an approach to a general theory. New York: Columbia University Press.
Gülcan, Y., Kuştepeli, Y., & Aldemir, C. (2002). Yükseköğretim’de öğrenci doyumu: kuramsal bir çerçeve ve görgül bir araştırma. Süleyman Demirel Üniversitesi İ.İ.B.F. Dergisi, 7(1), 99-114.
Günay, D. (2011). Türk yükseköğretiminin yeniden yapılandırılması bağlamında sorunlar, eğilimler, ilkeler ve öneriler. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 1(3), 113-121.
Hilton, T. L. (1962). Career decision-making. Journal of Counseling Psychology, 9(4), 291-298.
Holland, J. L. (1959). A theory of vocational choice. Journal of Counseling Psychology, 6(1), 35-45.
Holland, J. L. (1997). Making vocational choices: A theory of vocational personalities and work environments (3. b.). Odessa, FL: Psychological Assessment Resources.
İbiş, E. (2011). Öğrencilerin üniversite bölüm tercihleri ve kariyer yönelimleri arasındaki ilişkiye dair bir araştırma. Düzeltilmiş Yüksek Lisans Tezi, T.C. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
İkikat Tümer, E., Miran, B., & Birinci, A. (2009). Bulanık eşli karşılaştırma yöntemiyle atatürk üniversitesi öğrencilerinin fakülte tercihlerini belirleyen hedeflerinin analizi. Atatürk Üniversitesi İ.İ.B.F. Dergisi, 10, 119-136.
Johnson, B. & Christensen, L. B. (2010). Educational research: Quantitative, qualitative, and mixed approaches. Thousand Oaks: Sage.
Kepçeoğlu, M. (2004). Psikolojik danışma ve rehberlik. İstanbul: Alkım.
Kuzgun, Y. (2006). Meslek gelişimi ve danışmanlığı. Ankara: Nobel.
Littrel, J. J. (1987). From school to work. South Holland: The Goodheart-Willcox Company.
Miles, M. B. & Huberman, M. A. (1994). An expanded sourcebook qualitative data analysis. London: Sage.
Pekkaya, M. & Çolak, N. (2013). Üniversite öğrencilerinin meslek seçimini etkileyen faktörlerin önem derecelerinin ahp ile belirlenmesi. Bülent Ecevit Üniversitesi The Journal of Academic Social Science Studies, 6(2), 797-818.
Perna, L. W. (2006). Studying college access and choice: A proposed conceptual model. In J. C. Smart (Ed.), Higher Education: Handbook of Theory and Research (Vol. XXI, pp. 99-157). Netherlands: Springer.
Roe, A. (1954). A new classification of occupations. Journal of Counseling Psychology, 1(4), 215-220.
Roe, A. (1957). Early determinants of vocational choice. Journal of Counseling Psychology, 4(3), 212-217.
Sav, D. (2008). Bireysel kariyer planlamada etkili olan faktörler ve üniversitelerin etkisi üzerine bir araştırma. Yüksek Lisans Tezi, Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Isparta.
Schein, E. (1990). Career anchors discovering your real values. New York, Willey and Sons.
Seidman, I. (2013). Interviewing as qualitative research: A guide for researchers in education and the social sciences (4. b.). New York: Teachers College Press.
Super, D. E. (1957). The psychology of careers. New York: Harper & Brothers.
Şahin, İ., Zoraloğlu, Y. R., & Fırat, N. Ş. (2011). Üniversite öğrencilerinin yaşam amaçları, eğitsel hedefleri, üniversite öğreniminden beklentileri ve memnuniyet durumları. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 17(3), 429-452.
Şenses, F. (2007). Uluslararası gelişmeler ışığında Türkiye yükseköğretim sistemi: temel eğilimler, sorunlar, çelişkiler ve öneriler. Economic Research Center Working Papers in Economics, 7(5).
Tiedeman, D. V. & O'Hara, R. (1963). Career development: Choice and adjustment. New York: College Entrance Examination Board.
Ulaş, Ö. & Yıldırım, İ. (2015). Lise öğrencilerinde mesleki olgunluğun yordayıcıları. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 30(2): 151-165.
Yin, R. K. (2003). Case study research: Design and methods (3 b.). Thousand Oaks: Sage.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Adnan Boyacı

Mehmet Fatih Karacabey

Kıvanç Bozkuş

Yayımlanma Tarihi

1 Eylül 2016

Gönderilme Tarihi

1 Eylül 2016

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2016 Cilt: 5 Sayı: 3

DOI

https://doi.org/10.30703/cije.321407

IZ

https://izlik.org/JA94HN98UG

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Boyacı, A., Karacabey, M. F., & Bozkuş, K. (2016). Meslek Yönelimini ve Yükseköğretim Kurumlarının Seçimini Etkileyen Faktörler. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 5(3). https://doi.org/10.30703/cije.321407

Meslek Yönelimini ve Yükseköğretim Kurumlarının Seçimini Etkileyen Faktörler

Meslek Yönelimini ve Yükseköğretim Kurumlarının Seçimini Etkileyen Faktörler

Öz

Factors Affecting the Professional Orientation and the Selection of Higher Education Institutions

Abstract

Keywords

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster