Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Stres Kaynaklarının Belirlenmesi

Harun Er; Mehmet Fatih Kaya

doi:10.30703/cije.321338

TR EN

Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Stres Kaynaklarının Belirlenmesi

Öz

Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının stres kaynaklarının belirlenmesinin amaçlandığı bu çalışmada “Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Stres Kaynakları Nelerdir?” problem cümlesi doğrultusunda; (i) Lisans eğitim-öğretim sürecine, (ii) Sosyal yaşama, (iii) Kişisel-aile yaşamına ve (iv) Staj sürecine ilişkin stres kaynakları nelerdir? alt problemlerine cevap aranmıştır. Nitel araştırma yaklaşımlarından olgubilim desenine sahip bu çalışmada yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmıştır. Çalışma grubunu; 2013–2014 eğitim-öğretim yılında Siirt ve Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi İlköğretim Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Anabilim Dalı’nda öğrenim gören öğretmen adaylarından tipik durum örneklemeye uygun olarak belirlenen toplam 54 dördüncü sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Toplanan veriler içerik analiz yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. İçerik analizi sürecinde veriler, her araştırmacı tarafından ayrı ayrı kodlanmış, daha sonra yapılan her kodlama karşılaştırılarak tespit edilen farklılıklar üçüncü bir uzmanın görüşüne başvurularak yeniden düzenlenmiştir. Çalışma sonunda, her iki üniversitede öğrenim gören sosyal bilgiler öğretmen adaylarının stres kaynaklarına ilişkin benzerliklerin yanı sıra farklılıkların olduğu tespit edilmiştir. Çalışma sonunda elde edilen bulgulardan hareketle önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Sosyal Bilgiler, öğretmen adayı, stres kaynağı.

Determination of Stress Sources of Social Studies Teacher Candidates

Abstract

This study, which aims to identify sources of stress for Social Studies teacher candidates, answers to the following sub-problems were sought for: „What are the sources of stress related to (i) the teaching-learning process in undergraduate education, (ii) social life, (iii) personal - family life and (iv) the internship process?‟ regarding the problem statement “What are the sources of stress for Social Studies teacher candidates?” Among the qualitative research approaches, in this research phenomenologic design was used by semi-structured interview technique. The working group was included a total number of 54 fourth-grade students studying at the Department of Social Studies Teaching in Siirt University and Abant Izzet Baysal University in 2013 -2014 academic year. This group was determined in accordance with typical case sampling technique. The data obtained were analyzed using content analysis method. In the process of content analysis, data were encoded separately by each researcher; and differences determined after the comparison of these two coding were rearranged by reference to another expert's opinion. The results of the study revealed that there were both similarities as well as differences among social studies teacher candidates‟ sources of stress at both universities. Suggestions were made in line with the findings of the study.

Keywords

teacher candidate,Social Studies,sources of stress

Kaynakça

Akpınar, B. (2013). Öğretmen Adaylarının Stres Düzeylerinin Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 21, 229–241.
Aksoy, A. ve Kutluca F. (2005). Çalışma Hayatında Stres Kaynakları, Stres Belirtileri ve Stres Sonuçlarının İncelenmesi Üzerine Bir Araştırma. Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, 49, 457-486.
Altunışık, R., Coşkun, R., Bayraktaroğlu, S. ve Yıldırım, E. (2005). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri. Sakarya: Sakarya Kitabevi.
Avşaroğlu, S. ve Üre, Ö. (2007). Üniversite Öğrencilerinin Karar Vermede Özsaygı, Karar Verme ve Stresle Başa Çıkma Stillerinin Benlik Saygısı ve Bazı Değişkenler Açısından İncelenmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 18, 85-100.
Aycan, S., Aycan, N. ve Türkoğuz, S. (2005). Fen Edebiyat Fakültesi Öğretmenlerinin Tezsiz Yüksek Lisans Programlarından Beklentileri ve Kaygıları. Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 17, 17–24.
Aylaz, R, Kaya, B, Dere, N, Karaca, Z ve Bal, Y. (2007). Sağlık Yüksekokulu Öğrencileri Arasındaki Depresyon Sıklığı ve İlişkili Etkenler. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 8, 46-51.
Balcı, A. (2000). Öğretim Elemanının İş Stresi, Kuram ve Uygulama. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
Baltaş, Z. ve Baltaş, A. (2004). Stres ve Başa Çıkma Yolları. İstanbul: Remzi Kitabevi.

Barutçugil, İ. (2002). Organizasyonlarda Duyguların Yönetimi. İstanbul: Kariyer Yayınları.
Bıyık, M. ve Boztaş, K. (2003). Stres Kaynakları, Polis Dergisi, 35, 98-103.
Brown, N. (2004). What Makes A Good Educator? The Relevance of Meta Programmes. Assessment and Evaluation in Higher Education, 29 (5), 515-533. (online) http://eric.ed.gov/?id=EJ680284 adresinden 17 Kasım 2013 tarihinde indirilmiştir.
Bunevicius, A., Katkute, A ve Bunevicius, R. (2008). Symptoms of Anxiety and Depression in Medical Students and in Humanities Students: Relationshıp with Big-Five Personality Dimensions and Vulnerability to Stres. International Journal of Social Psychiatry, 54 (6), 494–501. (online) http://isp.sagepub.com/content/54/6/494.full. pdf+html adresinden 01 Aralık 2013 tarihinde indirilmiştir.
Can, S. (2013). Kamu Personeli Seçme Sınavı Nedeniyle Öğretmen Adaylarında Oluşan Stresle Başa Çıkma Yöntemleri. e-Journal of New World Sciences Academy NWSA Education Sciences, 8 (1), 27-45.
Derman, A., Özkan, E. Gödek Altuk, Y. ve Mülazımoğlu, İ. E. (2008). Kimya Öğretmeni Adaylarının Öğretmenlik Mesleğine Yönelik Tutumlarının Bazı Değişkenlere Göre İncelenmesi. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 9 (2), 113–127.
Deveci, S. E., Çalmaz, A. ve Açık, Y. (2012). Doğu Anadolu‟da Yeni Açılan Bir Üniversitenin Öğrencilerinde Kaygı Düzeylerinin Sağlık, Sosyal ve Demografik Faktörler İle İlişkisi. Dicle Tıp Dergisi, 39 (2), 189–196.
Dİ Tomasso E, Brannen C, ve Best L., A. (2004). Measurement and Validity Characteristics of the Short Version of the Social and Emotional Loneliness Scale for Adults. Educational and Psychological Measurement, 64 (1): 99-119. (online) http://epm.sagepub.com/ content/64/1/99.full.pdf+html adresinden 19 Kasım 2013 tarihinde indirilmiştir.
Durna, U. (2006). Üniversite Öğrencilerinin Stres Düzeylerinin Bazı Değişkenler Açısından İncelenmesi. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 20 (1), 319-343.
Dursun, O., O. ve Kuzu, A. (2008). Öğretmenlik Uygulaması Dersinde Yaşanan Sorunlara Yönelik Öğretmen Adayı ve Öğretim Elemanı Görüşleri. Selçuk Üniversitesi Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi, 25, 159 -178. Eren. E. (2004). Örgütsel Davranış ve Yönetim Psikolojisi. İstanbul: Beta Yayıncılık.
Ersoy, A. F. ve Arpacı, F. (2003). Üniversite Öğrencilerinin Konut Koşullarının ve Konutta Yaşamayı Tercih Etme Nedenlerinin İncelenmesi. Milli Eğitim Dergisi, 158, 2003, (http://yayim. meb.gov.tr/dergiler/158/ersoy.htm).
Gavcar, E., Ülkü, M. ve Ekmekçi, S. (2001). Üniversite Öğrencilerinin Başarıları Üzerine Etki Eden Bazı Faktörlerin Araştırılması. Muğla Üniversitesi SBE Dergisi, 5, 19-29.
Gizir, C., A. (2005). Orta Doğu Teknik Üniversitesi Son Sınıf Öğrencilerinin Problemleri Üzerine Bir Çalışma. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1 (2), 196–213.
Graunke, S. S. ve Woosley, S. A. (2005). An Exploration of the Factors that Affect the Academic Success of College Sophomores. College Student Journal, 39 (2), 367-377. (online) http://connection.ebscohost.com /c/articles/17458102/exploration-factors-that-affect-academic-success-college-sophomores adresinden 21 Kasım 2013 tarihinde indirilmiştir.
Hancock, P., A. ve Desmond, P., A. (2001). Stress, Workload, and Fatique. London: Lawrence Erlbaum Associates Publishers.
Himmetoğlu, B. (1994). Stres Yönetimi. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Yayınları. Kara, D. (2012). Öğretim Elamanları Üzerinde Stres Yaratan Faktörlerin Performans Düzeylerine Etkisinin Belirlenmesi. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi, 2012, 47, (1) : 44-57.
Karahan, A.,Gürpınar, K. ve Özyürek, P. (2007). Hizmet sektöründeki İşletmelerin Örgüt İçi Stres Kaynakları: Afyon İl merkezindeki Hastanelerde Çalışan Cerrahi Hemşirelerinin Stres Kaynaklarının Belirlenmesi. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 3 (1), 27-44.
Krohe, J., Jr. (1999). Workplace Stres, AcrossThe Board, 36 (2), p.36-42.
Kuş, E. (2009). Nicel-Nitel Araştırma Teknikleri. Ankara: Anı Yayıncılık.
Lee, D.H., Kang, S. ve Yum, S. (2005). A Qualitative Assessment of Personal and Academic Stressors Among Korean College Students: An Exploratory Study. College Student Journal, 39 (2), 442–448.
Murphy, M. C. ve Archer, J. (1996). Stressors on the College Campus: A Comparison of 1985 and 1993. Journal of College Student Development, 37, 20–28. (online) http://eric.ed.gov/?id=EJ525642 adresinden 27 Kasım 2013 tarihinde indirilmiştir.
Öner Altıok, H. ve Üstün, B. (2013). Hemşirelik Öğrencilerinin Stres Kaynakları. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri Dergisi, 13 (2), 747–766.
Pehlivan, İ. (2000). İş Yaşamında Stres. Ankara: Pegem Akademi Yayınları.
Pehlivan, İnayet. (1995). Yönetimde Stres Kaynakları. Ankara: Personel Geliştirme Merkezi Yayınları.
Peplau, L. ve Perlman, D. (1982). Loneliness: A Sourcebookof Current Theory, Research and Therapy. New York: John Wiley and Sons.
Rokach, A. ve Neto, F. (2000) Coping With Loneliness in Adolescence: A Cross-Cultural Study. Social Behavior and Personality: An İnternational Journal, 28 (4): 329–341. (online) http://connection.ebscohost.com/c/ articles/8760958/coping-loneliness- adolescence-cross-cultural-study adresinden 17 kasım 2013 tarihinde indirilmiştir.
Roskies, E. (1994). Stresle Başa Çıkmada Kendimizle Olumlu Diyalog (Çev. N. H. Şahin), Ankara: Türk Psikologlar Derneği Yayınları.
Savaş, E., Taş, S. ve Duru, A. (2010). Matematikte Öğrenci Başarısını Etkileyen Faktörler. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 11 (1), 113–132.
Schmitt, J. P. ve Kurdek, L., A. (1985). Gender Differences in and Personality Correlates of Loneliness in Different Relationships. Journal of Personality Assessment, 49 (5), 485-496. (online) http://www. tandfonline.com/doi/pdf/10.1207/s15327752jpa4905_5 adresinden 17 Kasım 2013 tarihinde indirilmiştir.
Sdorow, L., M. (1998). Psychology. Boston: McGraw-Hill.
Tam, M. (2002). University İmpact on Student Growth: A Quality Measure?. Journal of Higher Education Policy and Management, 24 (2), 211-218. (online) http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/1360080022000013527#preview adresinden 01 Aralık 2013 tarihinde indirilmiştir.
Taycan, O., Kutlu, L., Çimen, S. ve Aydın, N. (2006). Bir Üniversite Hastanesinde Çalışan Hemşirelerde Depresyon ve Tükenmişlik Düzeyinin Sosyodemografik Özelliklerle İlişkisi. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 7, 100–108.
Temel, E., Bahar, A. ve Çuhadar, D. (2007). Öğrenci Hemşirelerin Stresle Başetme Tarzları ve Depresyon Düzeylerinin Belirlenmesi. Fırat Sağlık Hizmetleri Dergisi, 2 (5), 107–118.
Tezcan, M. (1997). Gençlik Sosyolojisi ve Antropolojisi Araştırmaları. Ankara: Ankara Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yayınları.
Töremen, f. ve Çankaya, İ. (2008). Yönetimde Etkili Bir Yaklaşım: Duygu Yönetimi. Kuramsal Eğitimbilim, 1 (1), 33–47.
Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2006). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
Young, P. (2000). I Might as Well Give Up: Self Esteem and Mature Students‟ Feelings about Feedback on Assignments. Journal of Further and Higher Education, 24 (3), 409–418. (online) http://www.tandfonline.com/doi/abs /10.1080/030987700750022325# preview adresinden 01 Aralık 2013 tarihinde indirilmiştir.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

-

Yazarlar

Harun Er
BARTIN ÜNİVERSİTESİ, EĞİTİM FAKÜLTESİ
Türkiye

Mehmet Fatih Kaya
SİİRT ÜNİVERSİTESİ, EĞİTİM FAKÜLTESİ
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

1 Haziran 2014

Gönderilme Tarihi

1 Haziran 2014

Kabul Tarihi

15 Mayıs 2014

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2014 Cilt: 3 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.30703/cije.321338

IZ

https://izlik.org/JA43WA46ET

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Er, H., & Kaya, M. F. (2014). Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Stres Kaynaklarının Belirlenmesi. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 3(2), 1-15. https://doi.org/10.30703/cije.321338