Yaratıcı Drama ile Kitaplara Yolculuk: İlkokul Öğrencilerinin Okuma Tutumları Üzerine Deneysel Bir Çalışma

Erhan Alabay; Lider Hepgenç

doi:10.30703/cije.1694678

TR EN

Yaratıcı Drama ile Kitaplara Yolculuk: İlkokul Öğrencilerinin Okuma Tutumları Üzerine Deneysel Bir Çalışma

Öz

Bu araştırmanın amacı, ilköğretim üçüncü sınıf öğrencilerine yönelik yaratıcı drama yöntemi kullanılarak hazırlanan kitap okuma atölyelerinin, öğrencilerin okumaya yönelik tutumlarına etkisini incelemektir. Çalışmada, nicel araştırma yöntemlerinden deneysel desen benimsenmiş olup yarı deneysel desenlerden birisi olan öntest-sontest kontrol gruplu deneysel model kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, İstanbul ilinde Millî Eğitim Bakanlığına bağlı bir eğitim kurumunda öğrenim gören toplam 24 üçüncü sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Katılımcılar rastgele atama yöntemiyle deney (n=12) ve kontrol (n=12) gruplarına ayrılmıştır. Veri toplama aracı olarak Kocaarslan (2016) tarafından Türkçeye uyarlanan "Okumaya Yönelik Tutum Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırma bulguları, yaratıcı drama yöntemiyle gerçekleştirilen kitap okuma atölyelerinin, öğrencilerin hem akademik amaçlı okumaya hem de eğlence amaçlı okumaya yönelik tutumlarını deney grubu lehine anlamlı düzeyde geliştirdiğini ortaya koymuştur.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Adıgüzel, Ö. (2006). Yaratıcı drama kavramı, bileşenleri ve aşamaları. Yaratıcı Drama Dergisi, 1(1), 17-30. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ydrama/issue/13562/164220
Aksoy, E., & Öztürk, D. S. (2018). Öğrencilerdeki okuma alışkanlığının öğrenci ve öğretmen görüşlerine göre belirlenmesi. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 22(1), 143–184. https://dergipark.org.tr/tr/pub/tsadergisi/issue/36249/317959
Alexander, J. E., & Filler, R. C. (1976). Attitudes and reading (Reading Aids Series). International Reading Association.
Ataman, M. (2006). Yaratıcı drama sürecinde yaratıcı yazma. Yaratıcı Drama Dergisi, 1(1), 75-87. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/219874
Ateş, H. K., & Çalışkan, B. (2023). Sosyal öğrenme kuramıyla öğrenmenin ilkokulda kullanılması. The Journal of Academic Social Science Studies, (94), 1-24. https://doi.org/10.29228/JASSS.67363.
Baker, L., & Wigfield, A. (1999). Dimensions of children's motivation for reading and their relations to reading activity and reading achievement. Review of Educational Research, 69(3), 231–252. https://doi.org/10.3102/00346543069003231
Bidwell, S. M. (1990). Using drama to increase motivation, comprehension, and fluency. Journal of Reading, 34(1), 38-41. https://eric.ed.gov/?id=EJ412996
Burger, K., & Winner, E. (2000). Instruction in visual art: Can it help children learn to read? Journal of Aesthetic Education, 34(3/4), 277-293. https://doi.org/10.2307/3333645.

Campbell, D. T., & Stanley, J. G. (1996). Experimental and quasi-experimental. Design for Research. Ran McNally, Chicago, III.
Cormack, R. (2004). Creative drama in the writing process: The impact on elementary students' short stories. University of Northern British Columbia.
Cornett, C. E. (2006). Center stage: Arts‐based read‐alouds. The Reading Teacher, 60(3), 234-240. https://doi.org/10.1598/RT.60.3.3.
Cremin, T., Hendry, H., Leon, L. R., & Kucirkova, N. (Eds.). (2022). Reading teachers: Nurturing reading for pleasure. Taylor & Francis.
Csikszentmihalyi, M. (1990). Literacy and intrinsic motivation. Daedalus, 119(1), 115-140.
Çam Türkan, Ç., & Dinç, A. (2024). 6. sınıf Türkçe dersinde drama yöntemi kullanımının öğrencilerin sosyal beceri ve derse karşı tutumuna etkisi. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 36, 146–161. https://doi.org/10.54600/igdirsosbilder.1437608 De Naeghel, J., & Van Keer, H. (2013). The relation of student and class‐level characteristics to primary school students' autonomous reading motivation: a multi‐level approach. Journal of Research in Reading, 36(4), 351-370. https://doi.org/10.1111/jrir.12000
Deci, E. L., & Ryan, R. M. (1985). Intrinsic motivation and self-determination in human behavior. Springer Science & Business Media. https://doi.org/10.1007/978-1-4899-2271-7.
Dewey, J. (1938). The determination of ultimate values or aims through antecedent or a priori speculation or through pragmatic or empirical inquiry. Teachers College Record, 39(10), 471-485. https://doi.org/10.1177/016146813803901038.
Erden, G., & Eren, A. (2018). Drama ve işbirlikli öğrenme yöntemlerinin beşinci sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama becerilerine, tutumlarına ve bunların kalıcılığına etkileri. Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(2), 92-118. https://dergipark.org.tr/en/pub/aujef/issue/34775/402062
Erdoğan, T., Erdoğan Ö., & Uzuner, F. G. (2018). Yaratıcı drama yönteminin ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin okuma motivasyonu ve tutumlarına etkisi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 6(2), 297-313. https://doi.org/10.16916/aded.387462.
Ghasempour, A., & Mozafar, F. (2023). The effect of creative drama on ıncreasing children’s motivation to participate. Theater, 10(2), 55-64. https://doi.org/10.22034/theater.2023.185762.
Guthrie, J. T., & Wigfield, A. (2000). Engagement and motivation in reading. In M. L. Kamil, P. B. Mosenthal, P. D. Pearson, & R. Barr (Eds.), Handbook of reading research (Vol. 3, pp. 403–422). Lawrence Erlbaum Associates. Kadan, Ö. F. (2021). The effects of creative drama on achievement and motivation levels of the 7th graders in English language classes. Participatory Educational Research, 8(3), 88-104. https://doi.org/10.17275/per.21.55.8.3.
Karasar, N. (2005). Bilimsel araştırma yöntemleri (15 Baski), Nobel Yayın.
Kırmızı Susar, F. (2007). Yaratıcı drama yönteminin okuduğunu anlama başarısına etkisi ve yönteme ilişkin öğrenci görüşleri. Eurasian Journal of Educational Research, (29), 59-71.
Kocaarslan, M. (2016). “Garfield” Görselli 1-6. Sınıflar İçin Okumaya Yönelik Tutum Ölçeğinin Türkçe uyarlama çalışması. İlköğretim Online, 15(4). 675-686. https://doi.org/10.17051/io.2016.25140.
Kush, J. C., Watkins, M. W., & Brookhart, S. M. (2005). The temporal-interactive influence of reading achievement and reading attitude. Educational Research and Evaluation, 11(1), 29–44. https://doi.org/10.1080/13803610500110141
Lee, B. Y. (2017). Facilitating reading habits and creating peer culture in shared book reading: An exploratory case study in a toddler classroom. Early Childhood Education Journal, 45, 521-527. https://doi.org/10.1007/s10643-016-0782-1
Luoto, A. (2025). PISA performance in Finland: The role of study-related attitudes, gender, and immigration background [Unpublished master's thesis]. University of Helsinki. https://hdl.handle.net/10138/598835
Maden, S. (2011). Rol kartlarının konuşma eğitimindeki başarısı ve tutum üzerine etkisi. Journal of Institute of Social Sciences, 2(2), 23-38. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/254082
Mathewson, G. C. (1994). Model of attitude influence upon reading and learning to read. In R. B. Ruddell, M. R. Ruddell, & H. Singer (Eds.), Theoretical models and processes of reading (4th ed., pp. 1131–1161). International Reading Association.
McKenna, M. C., & Kear, D. J. (1990). Measuring attitude toward reading: A new tool for teachers. The Reading Teacher, 43(9), 626-639. https://www.jstor.org/stable/20200500.
Moneba, A. J. N., & Lovitos, A. H. R. (2024). Reading attitude and learning motivation as predictors of reading comprehension. Asian Journal of Education and Social Studies, 50(4), 185-199. https://doi.org/10.9734/ajess/2024/v50i41322
Nootens, P., Morin, M., Alamargot, D., Gonçalves, C., Venet, M., & Labrecque, A. (2019). Differences in attitudes toward reading: A survey of pupils in grades 5 to 8. Frontiers in Psychology, 9, Article 2773. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2018.02773
Oguntade, O. H. (2013). Effects of creative drama method on primary school pupils’ achievement in reading comprehension and attitude to reading in Ibadan, Nigeria (Master’s thesis, University of Ibadan). University of Ibadan Institutional Repository. https://ir.library.ui.edu.ng/handle/123456789/470
Pappas, H. (1979). Effect of drama-related activities on reading achievement and attitudes of elementary children [Doctoral dissertation, Lehigh University]. ProQuest Dissertations Publishing. https://www.proquest.com/dissertations-theses/effect-drama-related-activities-on-reading/docview/302971820.
Philmon, P. (2001). The influence of role-playing on a reluctant reader's attitude toward reading [Doctoral dissertation, State University of New York at Fredonia]. SUNY Open Access Repository. https://soar.suny.edu/handle/20.500.12648/4917.
Rojabi, A. R., & Mustofa, A. (2021). Exploiting drama for children in EFL teaching to promote creativity, confidence, and motivation. Journal of English Education and Teaching, 5(4), 544-555. https://doi.org/10.33369/jeet.5.4.544-555.
Ryan, I. E., Dawson, C., & McCarthy, M. (2018). Role-play in literature lectures: The students’ assessment of their learning. International Journal for the Scholarship of Teaching and Learning, 12(1), 8. https://doi.org/10.20429/ijsotl.2018.120108.
Sağırlı, H. E., & Gürdal, A. (2002). Fen bilgisi dersinde drama tekniğinin öğrenci başarısına etkisi. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 15(15), 213-224. https://dergipark.org.tr/tr/pub/maruaebd/issue/371/2548
Sallabaş, M. E. (2008). İlköğretim 8. sınıf öğrencilerinin okumaya yönelik tutumları ve okuduğunu anlama becerileri arasındaki ilişki. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(16), 141–155. https://dergipark.org.tr/en/pub/inuefd/issue/8707/108710
Sarar Kuzu, Ö., & Doğan, Y. (2015). Okumaya Yönelik Tutum Ölçeği (OYT): Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Kastamonu Eğitim Dergisi, 23(3), 1151–1164.
Şahin Kalyon, D., & Aksoy, P. (2017). Sınıf öğretmeni adaylarının “drama” kavramına ilişkin algıları: bir metafor çalışması. SDU International Journal of Educational Studies, 4(2), 110-126. https://doi.org/10.33710/sduijes.357550.
Şentürk, B. (2015). EFL Turkish university students’ attitudes and motivation towards reading in English. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 199, 704-712. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2015.07.601.
Tisa, F., Sofendi, S., & Eryansyah, E. (2021). Reading and its relationships among attitude, motivation, and comprehension achievement in upper secondary school students. Journal of English Educators Society, 6(1), 42-51. https://doi.org/10.21070/jees.v6i1.751
van den Bergh, H., & Rijlaarsdam, G. (2020). Affect, reading behaviour and reading achievement. In Text Comprehension And Learning (pp. 137-149). CRC Press. Walker, R., Anderson, M., Gibson, R., & Martin, A. (2015). Constructing identity and motivation in the drama classroom: A sociocultural approach. Dramatic interactions in education: Vygotskian and sociocultural approaches to drama. Education and Research, 115-131.
Wilson, P. T., Anderson, R. C., & Fielding, L. G. (1986). Children’s book-reading habits: A new criterion for literacy. Book Research Quarterly, 2, 72-84. https://doi.org/10.1007/BF02684580.
Wu, H. (2021, December). A self-determination theory perspective: How the 'drama in education' can boost students' motivation of learning. In Proceedings of the 2021 4th International Conference on Humanities Education and Social Sciences (ICHESS 2021) (pp. 698–701). Atlantis Press. https://doi.org/10.2991/assehr.k.211220.312.
Xiao, X. Y. (2023). How motivational constructs predict reading amount and reading achievement: The role of reading attitude and reading self-concept. Power and Education, 15(3), 341-361. https://doi.org/10.1177/17577438221146246.
Yaman, H., & Dağtaş, A. (2013). Ekrandan okumanın okuduğunu anlamaya etkisi. Okuma Yazma Eğitimi Araştırmaları, 1(2), 64–79. https://dergipark.org.tr/en/pub/oyea/issue/20480/218127
Yıldız, M. (2013). İlköğretim 3, 4 ve 5. sınıf öğrencilerinin okuma motivasyonlarının incelenmesi. Eğitim ve Bilim, 38(168), 260–271.
Yıldız, N., & Keskin, H. (2016). Ergenlik dönemindeki öğrencilerin dijital ve matbu okumaya karşı tutumlarının çeşitli değişkenlere göre değerlendirilmesi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(1), 344–361. https://doi.org/10.17860/efd.82485
Yılmaz, N. (2009). Yaratıcı drama destekli yaratıcı okuma programı. Yaratıcı Drama Dergisi, 4(7), 93-116. https://yader.org/index.php/yader/article/viewFile/yader.2009.008/yader.2009.008
Zengin, E. & Ulaş, H. (2021). Drama ile eğitimin dördüncü sınıf öğrencilerinin sosyal bilgiler dersine yönelik motivasyonlarına ve tutumlarına etkisinin incelenmesi. Eğitim ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori ve Uygulama, 12(24), 353-376. https://dergipark.org.tr/tr/pub/eibd/issue/66079/980296.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İlköğretim , Yaratıcı Drama Eğitimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Erhan Alabay ^*
0000-0003-4025-2352
Türkiye

Lider Hepgenç
0009-0000-0597-7580
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

12 Nisan 2026

Gönderilme Tarihi

7 Mayıs 2025

Kabul Tarihi

21 Kasım 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 15 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.30703/cije.1694678

IZ

https://izlik.org/JA73JD35WD

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Alabay, E., & Hepgenç, L. (2026). Yaratıcı Drama ile Kitaplara Yolculuk: İlkokul Öğrencilerinin Okuma Tutumları Üzerine Deneysel Bir Çalışma. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 15(1), 48-62. https://doi.org/10.30703/cije.1694678

Yaratıcı Drama ile Kitaplara Yolculuk: İlkokul Öğrencilerinin Okuma Tutumları Üzerine Deneysel Bir Çalışma

Yaratıcı Drama ile Kitaplara Yolculuk: İlkokul Öğrencilerinin Okuma Tutumları Üzerine Deneysel Bir Çalışma

Öz

Anahtar Kelimeler

Enhancing Reading Awareness Through Creative Drama: An Experimental Study on Primary School Students’ Reading Attitudes

Abstract

Keywords

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster