Fizik Öğretiminde Üstün Yetenekli Öğrencilere Yönelik Eğitsel Durum Belirlemede Artırılmış Gerçeklik ve Oyunlaştırma

Ahmet Kumaş

doi:10.30703/cije.1638147

TR EN

Fizik Öğretiminde Üstün Yetenekli Öğrencilere Yönelik Eğitsel Durum Belirlemede Artırılmış Gerçeklik ve Oyunlaştırma

Öz

Bu araştırmanın temel amacı, artırılmış gerçeklik ve oyunlaştırma uygulamaları aracılığıyla lise düzeyindeki öğrencilerin fizik konularındaki eğitsel durumlarını belirlemek ve üstün yetenekli öğrencilerin tanılanmasına yönelik ihtiyaçları ortaya koymaktır. Nitel araştırma yöntemlerinden eylem araştırması deseni kullanılarak araştırma yürütülmüştür. 2023-2024 eğitim-öğretim yılı güz döneminde lise düzeyinde 32 öğrenci ve altı farklı lisede 18 öğretmen ile yürütülen çalışmada veriler görüşme formu ve dereceli puanlama anahtarı ile elde edilmiştir. İçerik analizinden elde edilen sonuçlar, artırılmış gerçeklik ve oyunlaştırmanın öğrencilerin fizik ile ilgili kavramları daha iyi anlamasını sağladığını ve bu sayede eğitsel durumlarını belirlemede etkili bir yöntem olduğunu ortaya koymuştur. Öğretmenler; optik, atom fiziği, radyoaktivite, elektrik, manyetizma, enerji, ısı-sıcaklık, kuvvet-hareket ve dalga mekaniği gibi konularda bu teknolojilerin eğitsel durum belirlemede kullanılmasını önermektedir. Bu yaklaşım, öğrencilerin üst düzey analiz ve sentez becerilerini geliştirerek üstün yetenekli öğrencilerin tanılama sürecinde nitelikli alternatif uygulamanın gelişmesine olanak sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Augmented Reality and Gamification in Determining Educational Status for Gifted Students in Physics Education

Öz

The main purpose of this research is to reveal the educational status of high school students and the need to identify gifted students by using augmented reality and gamification applications based on physics subjects and concepts. The research was conducted using the action research design, one of the qualitative research methods. In the study conducted with 32 high school students and 18 teachers in six different high schools in the fall semester of the 2023-2024 academic year, the data were obtained with an interview form and a rubric form. As a result of the data interpreted with content analysis, it is revealed that augmented reality and gamification create alternative applications in determining educational status by concretizing abstract concepts in physics teaching and ensuring students' in-depth learning. Teachers recommend the use of these technologies in determining educational status in subjects such as optics, atomic physics, radioactivity, electricity, magnetism, energy, heat-temperature, force-motion, and wave mechanics. This approach enables the development of qualified alternative applications in the identification process of gifted students by improving students' high-level analysis and synthesis skills.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Aksoy, V., & Şafak, P. (2020). 573 Sayılı KHK’dan günümüze özel eğitimde eğitsel tanılama ve değerlendirme: neredeyiz, nereye gitmeliyiz?. Turkish Journal of Special Education Research and Practice, 2(1), 47-67. https://doi.org/10.37233/TRSPED.2020.0108
Aktaş, A. (2023). The effect of augmented reality supported instructional activities on gifted students' attıtudes towards astronomy (Master's thesis, Middle East Technical University).
Alzahrani, N. M. (2020). Augmented reality: A systematic review of its benefits and challenges in e-learning contexts. Applied Sciences, 10(16), 5660. https://doi.org/10.3390/app10165660
Andrade, H.G. (2001). The effects of instructional rubrics on learning to write. Current Issues in Education, 4(4), 2-22. http://cie.asu.edu/ojs/index.php/cieatasu/article/view/1630.
Ayre, C., & Scally, A. J. (2014). Critical values for Lawshe’s content validity ratio: revisiting the original methods of calculation. Measurement and Evaluation in Counseling and Development, 47(1), 79–86. https://doi.org/10.1177/0748175613513808
Bildiren, A. (2011). Üstün yetenekli çocuklar. Doğan Kitap, İstanbul.
Brown, S. W., Renzulli, J. S., Gubbins, E. J., Siegle, D., Zhang, W., & Chen, C. H. (2005). Assumptions underlying the identification of gifted and talented students. Gifted child quarterly, 49(1), 68-79. https://doi.org/10.1177/00169862050490
Cai, S., Liu, C., Wang, T., Liu, E., & Liang, J. C. (2021). Effects of learning physics using augmented reality on students’ self‐efficacy and conceptions of learning. British Journal of Educational Technology, 52(1), 235-251. https://doi.org/10.1111/bjet.13020

Chiang, T. H. C., Yang, S. J. H., & Hwang, G. J. (2014). An augmented reality-based mobile learning system to improve students' learning achievements and motivations in natural science inquiry activities. Educational Technology & Society, 17(4), 352-365. https://www.jstor.org/stable/jeductechsoci.17.4.352
Chung, H. K., & Ko, J. H. (2023). Augmented reality-based educational content application development. Journal of Mobile Multimedia, 1021-1030. https://doi.org/10.13052/jmm1550-4646.1945
Cohen, J. (1960). A coefficient of agreement for nominal scales. Educational and Psychological Measurement, 20(1), 37-46. https://doi.org/10.1177/001316446002000104
Cozar-Gutierrez, R, & Saez-Lopez, J M (2016). Game-based learning and gamification in initial teacher training in the social sciences: An experiment with minecraftedu. International Journal of Educational Technology in Higher Education, 13(1), https://doi.org/10.1186/s41239-016-0003-4
Çalışkan, K., & Baloglu, M. (2023). BİLSEM’e öğrenci aday gösteren ve göstermeyen öğretmenlerin üstün yetenekliler eğitimine ilişkin özyeterliliklerinin incelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, (55), 210-230.
Çelikdelen, H. (2010). Bilim Sanat Merkezlerinde bilim birimlerinden destek alan üstün yetenekli öğrncilerin kendi okullarında fen ve teknoloji dersinde karşılaştıkları güçlüklerin değerlendirilmesi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Selçuk Üniversitesi.
Domínguez, A., Saenz-de-Navarrete, J., de-Marcos, L., Fernández-Sanz, L., Pagés, C., & Martínez-Herráiz, J. J. (2013). Gamifying learning experiences: Practical implications and outcomes. Computers & Education, 63, 380-392. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2012.12.020
Ercan, F. (2013). Fen alanında üstün yetenekli öğrencilerin tanılanmasına yönelik bir model geliştirme önerisi [Yayınlanmamış doktora tezi]. Abant İzzet Baysal Üniversitesi.
Ergin, T. (2004). Çocukların bilişsel işlemlerini değerlendirmede yeni bir yaklaşım: PASS teorisi ve bilişsel değerlendirme sistemi (CAS). HAYEF Journal of Education, 1(2), 223-245.
Eysenbach, G., and Köhler, C. (2002). How do consumers search for and appraise health information on the world wide web? Qualitative study using focus groups, usability tests, and in-depth interviews. BMJ, 324(7337), 573-577. https://doi.org/10.1136/bmj.324.7337.573
Galili, I., & Hazan, A. (2000). Learners' knowledge in optics: interpretation, structure and analysis. International Journal of Science Education, 22(1), 57-88. https://doi.org/10.1080/095006900290000
Gambari, A. I., Falode, O. C., Fagbemi, P. O. & Idris, B. (2013). Efficacy of virtual laboratory on the achievement and attitude of secondary school students in physics practical. Research in Curriculum Studies, 9(1), 9-22.
Gökdemir, S. (2017). Ülkemizde özel yetenekli öğrencilerin tanılama sürecinin öğretmen, veli ve öğrenci görüşlerine göre değerlendirilmesi (Master's thesis, Necmettin Erbakan Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü).
Hamari, J., Koivisto, J., & Sarsa, H. (2014). Does gamification work?--a literature review of empirical studies on gamification. In 2014 47th Hawaii international conference on system sciences (pp. 3025-3034). Ieee. https://doi.org/10.1109/HICSS.2014.377
Hanus, M D, & Fox, J (2015). Assessing the effects of gamification in the classroom: A longitudinal study on intrinsic motivation, social comparison, satisfaction, effort, and academic performance. Computers & Education, 80, 152–161. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2014.08.019
Heller, K. A., & Hany, E. (2004). Identification of gifted and talented students. Psychology Science, 46(3), 302-323.
Huang, R., & Spector, J. M. (2020). Augmented reality in education: A meta-review and cross-disciplinary analysis. Educational Technology Research and Development, 68(3), 1275-1297. https://doi.org/10.1007/s00779-013-0747-y
Hwang, G. J., & Wu, P. H. (2019). Advanced educational technology and learning environments: Advances in educational technologies and instructional design. Educational Technology & Society, 22(1), 117-129.
Ibáñez, M. B., & Delgado-Kloos, C. (2018). Augmented reality for STEM learning: A systematic review. Computers & Education, 123, 109-123. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2018.05.002
Johnson, L., Adams Becker, S., Estrada, V., & Freeman, A. (2021). Horizon Report: 2021 Higher Education Edition. Educause.
Johnson, D. W., & Johnson, R. T. (2009). An educational psychology success story: Social interdependence theory and cooperative learning. Educational Researcher, 38(5), 365-379. https://doi.org/10.3102/0013189X09339057
Karabulut, R. (2010). Türkiye’de üstün yetenekliler eğitiminin tarihi süreci [Yüksek Lisans Tezi, Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü].
Karabulut, R. (2019). Türkiye'de üstün yetenekliler eğitiminin tarihi süreci. Eğiten Kitap.
Karaburçak, S. (2017). Bilim ve sanat merkezinde eğitim alan 6. ve 7. sınıf öğrencileri ve velilerinin üstün/özel yetenek, zekâ ve akademik başarı kavramlarıyla ilgili metaforları (Master's thesis, Sosyal Bilimler Enstitüsü).
Kargın, T. (2007). Eğitsel değerlendirme ve bireyselleştirilmiş eğitim programı hazırlama süreci. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 8(01), 1-15. https://doi.org/10.1501/Ozlegt_0000000103
Kaufmann, H., & Schmalstieg, D. (2003). Mathematics and geometry education with collaborative augmented reality. Computers & Graphics, 27(3), 339-345. https://doi.org/10.1145/1242073.1242086
Kavcar, N., & Erdem, A. (2017). Fizik öğretim programları ile fizik ders kitaplarının proje tabanlı öğrenme açısından incelenmesi. Online Science Education Journal, 2(1), 11-44.
Ke, F. (2019). Classroom collaboration in technology-rich environments: Framework for learning and teaching strategies. International Journal of Technology Enhanced Learning, 11(2), 120-137.
Koivisto, J, & Hamari, J (2019). The rise of motivational information systems: A review of gamification research. International Journal of Information Management, 45, 191–210. https://doi.org/10.1016/j.ijinfomgt.2018.10.013
Kumaş, A. (2022). The factors affecting the field choices of the students choosing the field of science, the problems they experienced in the process and their expectations. Cumhuriyet International Journal of Education, 11(2), 447-459. https://doi.org/10.30703/cije.1073265
Kuo, Y. R., Won, M., Zadnik, M., Siddiqui, S., & Treagust, D. F. (2017). Learning optics with multiple representations: Not as simple as expected. Multiple Representations in Physics Education, 123-138. https://doi.org/10.1007/978-3-319-58914-5_6
Kurnaz, A., & Ekici, S. G. (2020). BİLSEM tanılama sürecinde kullanılan zeka testlerinin psikolojik danışmanların ve bilsem öğretmenlerinin görüşlerine göre değerlendirilmesi. Çocuk ve Medeniyet, 5(10), 365-399.
Lai, J. W., & Cheong, K. H. (2022). Educational opportunities and challenges in augmented reality: Featuring implementations in physics education. IEEE Access, 10, 43143-43158. https://doi.org/10.1109/ACCESS.2022.3166478
Lampropoulos, G., Keramopoulos, E., Diamantaras, K., & Evangelidis, G. (2022). Augmented reality and gamification in education: A systematic literature review of research, applications, and empirical studies. Applied Sciences, 12(13), 6809. https://doi.org/10.3390/app12136809
Landis, J.R., & Koch, G.G. (1977). The measurement of observer agreement for categorical data. Biometrics, 33 (1), 159–174. https://doi.org/10.2307/2529310
Lawshe, C. H. (1975). A quantitative approach to content validity. Personnel Psychology, 28(4), 563–575.
Lo, C K, & Hew, K F (2020). A comparison of flipped learning with gamification, traditional learning, and online independent study: The effects on students’ mathematics achievement and cognitive engagement. Interactive Learning Environments, 28(4), 464–481. https://doi.org/10.1080/10494820.2018.1541910
Makkonen, T., Tirri, K., & Lavonen, J. (2021). Engagement in learning physics through project-based learning: A case study of gifted Finnish upper-secondary-level students. Journal of Advanced Academics, 32(4), 501-532. https://doi.org/10.1177/1932202X211018644
Mcclain, M. C., & Pfeiffer, S. (2012). Identification of gifted students in the United States today: A look at state definitions, policies, and practices. Journal of Applied school psychology, 28(1), 59-88. https://doi.org/10.1080/15377903.2012.643757
Mertler, C. A. (2017). Action research: Improving schools and empowering educators (5. bs.). Thousand Oaks. Sage.
Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (2nd ed.). Sage Publications.
Milli Eğitim Bakanlığı [MEB] (2023). Bilim ve sanat merkezleri öğrenci tanılama kılavuzu. https://orgm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2023_12/25210631_20232024bilimvesanatmerkezleriogrencitanilamaveyerlestirmekilavuzu.pdf
Mukhtarkyzy, K., Abildinova, G., & Sayakov, O. (2022). The use of augmented reality for teaching Kazakhstani students physics lessons. International Journal of Emerging Technologies in Learning (iJET), 17(12), 215-235. https://doi.org/10.3991/ijet.v17i12.29501
Oliveira, W, Hamari, J, Joaquim, S, Toda, A M, Palomino, P T, Vassileva, J, & Isotani, S (2022). The effects of personalized gamification on students’ flow experience, motivation, and enjoyment. Smart Learning Environments, 9(1), 1–26. https://doi.org/10.1186/s40561-022-00194-x
Önal, N. T., & Önal, N. (2021). The effect of augmented reality on the astronomy achievement and interest level of gifted students. Education and Information Technologies, 26(4), 4573-4599. https://doi.org/10.1007/s10639-021-10474-7
Ören, F. S. (2009). Öğretmen adaylarının kavram karikatürü oluşturma becerilerinin dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilmesi. Education Sciences, 4(3), 994-1016.
Papadakis, S., Kalogiannakis, M., & Zaranis, N. (2022). The effectiveness of computer and tablet assisted intervention in early childhood students' understanding of numbers. Education and Information Technologies, 27(2), 1127-1141. https://doi.org/10.1007/s10639-018-9693-7
Renzulli, J. S. (2012). Reexamining the role of gifted education and talent development for the 21st century: A four-part theoretical approach. Gifted Child Quarterly, 56(3), 150-159. https://doi.org/10.1177/0016986212444901
Sak, U. (2010). Üstün zekâlılar özellikleri, tanılanmaları, eğitimleri. Ankara: Maya Akademi.
Sánchez, J., & Diaz, M. H. R. (2022). Augmented reality in physics teaching. European Journal of Physics Education, 13(1), 14-27.
Semenikhina, O., Yurchenko, A., Udovychenko, O., Petruk, V., Borozenets, N., & Nekyslykh, K. (2021). Formation of skills to visualize of future physics teacher: results of the pedagogical experiment. Revista Romaneasca Pentru Educatie Multidimensionala, 13(2), 476-497.
Sezginsoy, B. (2007). Bilim ve sanat merkezi uygulamasının değerlendirilmesi (Master's thesis, Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü).
Sgier, L. (2012). Qualitative data analysis. An Initiat. Gebert Ruf Stift, 19, 19-21.
Shelton, B. E., & Hedley, N. R. (2002). Using augmented reality for teaching earth-sun relationships to undergraduate geography students. In The First IEEE International Workshop Agumented Reality Toolkit (pp. 8-pp). IEEE. https://doi.org/10.1109/ART.2002.1106948
Sriadhi, S., Hamid, A., Sitompul, H., & Restu, R. (2022). Effectiveness of augmented reality-based learning media for engineering-physics teaching. International Journal of Emerging Technologies in Learning (iJET), 17(5), 281-293. https://doi.org/10.3991/ijet.v17i05.28613
Sternberg, R. J., & Davidson, J. E. (Eds.). (2005). Conceptions of giftedness. Cambridge University Press.
Stringer, E. T. (2008). Action research in education. Upper Saddle River, NJ: Pearson Prentice Hall.
Stuart, H, Lavoue, E, & Serna, A (2020). To tailor or not to tailor gamification? An analysis of the impact of tailored game elements on learners’ behaviours and motivation. In 21th International conference on artificial intelligence in education (pp. 216–227). https://doi.org/10.1007/978-3-030-52237-7_18
Sung, Y. T., & Hwang, G. J. (2021). A collaborative augmented reality-based learning approach to improving students’ performance in physical science courses. Journal of Computer Assisted Learning, 37(4), 1165-1177.
Şenol, C. (2011). Üstün yetenekliler eğitim programlarına ilişkin öğretmen görüşleri (BİLSEM örneği) (Master's thesis, Eğitim Bilimleri Enstitüsü).
Wang, F., Wang, S., & Liu, H. (2020). Integration of augmented reality and gamification in education: Deriving a conceptual framework. International Journal of Educational Technology in Higher Education, 17(1), 1-21.
Yoon, S. A., Anderson, E., Lin, J., & Elinich, K. (2012). How augmented reality enables conceptual understanding of challenging science content. Educational Technology & Society, 15(1), 138-149. https://www.jstor.org/stable/jeductechsoci.20.1.156

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Öğretim Teknolojileri

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Ahmet Kumaş ^*
0000-0002-2898-9477
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

22 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

11 Şubat 2025

Kabul Tarihi

19 Ekim 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 14 Sayı: 4

DOI

https://doi.org/10.30703/cije.1638147

IZ

https://izlik.org/JA53FD22JH

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Kumaş, A. (2025). Fizik Öğretiminde Üstün Yetenekli Öğrencilere Yönelik Eğitsel Durum Belirlemede Artırılmış Gerçeklik ve Oyunlaştırma. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 14(4), 940-960. https://doi.org/10.30703/cije.1638147

AMA

1.Kumaş A. Fizik Öğretiminde Üstün Yetenekli Öğrencilere Yönelik Eğitsel Durum Belirlemede Artırılmış Gerçeklik ve Oyunlaştırma. CUE. 2025;14(4):940-960. doi:10.30703/cije.1638147

Chicago

Kumaş, Ahmet. 2025. “Fizik Öğretiminde Üstün Yetenekli Öğrencilere Yönelik Eğitsel Durum Belirlemede Artırılmış Gerçeklik ve Oyunlaştırma”. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi 14 (4): 940-60. https://doi.org/10.30703/cije.1638147.

EndNote

Kumaş A (01 Aralık 2025) Fizik Öğretiminde Üstün Yetenekli Öğrencilere Yönelik Eğitsel Durum Belirlemede Artırılmış Gerçeklik ve Oyunlaştırma. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi 14 4 940–960.

IEEE

[1]A. Kumaş, “Fizik Öğretiminde Üstün Yetenekli Öğrencilere Yönelik Eğitsel Durum Belirlemede Artırılmış Gerçeklik ve Oyunlaştırma”, CUE, c. 14, sy 4, ss. 940–960, Ara. 2025, doi: 10.30703/cije.1638147.

ISNAD

Kumaş, Ahmet. “Fizik Öğretiminde Üstün Yetenekli Öğrencilere Yönelik Eğitsel Durum Belirlemede Artırılmış Gerçeklik ve Oyunlaştırma”. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi 14/4 (01 Aralık 2025): 940-960. https://doi.org/10.30703/cije.1638147.

JAMA

1.Kumaş A. Fizik Öğretiminde Üstün Yetenekli Öğrencilere Yönelik Eğitsel Durum Belirlemede Artırılmış Gerçeklik ve Oyunlaştırma. CUE. 2025;14:940–960.

MLA

Kumaş, Ahmet. “Fizik Öğretiminde Üstün Yetenekli Öğrencilere Yönelik Eğitsel Durum Belirlemede Artırılmış Gerçeklik ve Oyunlaştırma”. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, c. 14, sy 4, Aralık 2025, ss. 940-6, doi:10.30703/cije.1638147.

Vancouver

1.Ahmet Kumaş. Fizik Öğretiminde Üstün Yetenekli Öğrencilere Yönelik Eğitsel Durum Belirlemede Artırılmış Gerçeklik ve Oyunlaştırma. CUE. 01 Aralık 2025;14(4):940-6. doi:10.30703/cije.1638147