Üniversite Öğrencilerinin Denetim Odağı Düzeylerinin Temel Psikolojik İhtiyaçların Doyumuna, Koşulsuz Kendini Kabule Ve Ruminasyona Göre İncelenmesi

Esmanur Bolat; Fulya Yüksel Şahin

doi:10.30703/cije.1428498

TR EN

Üniversite Öğrencilerinin Denetim Odağı Düzeylerinin Temel Psikolojik İhtiyaçların Doyumuna, Koşulsuz Kendini Kabule Ve Ruminasyona Göre İncelenmesi

Öz

Bu araştırma temel psikolojik ihtiyaçların doyumunun, koşulsuz kendini kabulün, ruminasyonun, cinsiyetin ve algılanan anne-baba tutumlarının üniversite öğrencilerinin denetim odağı düzeylerini anlamlı bir biçimde yordayıp yordamadığını incelemeyi amaçlayan betimsel bir tarama araştırmasıdır. Araştırmanın katılımcıları, 487 üniversite öğrencisidir. Araştırma için gerekli olan verileri elde etmek amacıyla “Denetim Odağı Ölçeği”, “Psikolojik İhtiyaçlar Ölçeği”, “Koşulsuz Kendini Kabul Ölçeği” ve “Ruminasyon Ölçeği” ile “Kişisel Bilgi Formu” kullanılmıştır. Verilerin çözümlenmesi için SPSS21 Paket Programı’ndan yararlanılmıştır. Verilerin analizi için Doğrusal Regresyon Analizi yapılmıştır. Araştırmada, anlamlılık düzeyi .05 olarak alınmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre, temel psikolojik ihtiyaçların doyumunun, ruminasyonun, cinsiyetin ve anne tutumlarının üniversite öğrencilerinin denetim odağı düzeylerinin anlamlı yordayıcıları olduğu bulunmuştur. Araştırma sonucuna göre, koşulsuz kendini kabulün ve baba tutumlarının ise üniversite öğrencilerinin denetim odağı düzeylerinin anlamlı bir yordayıcısı olmadığı bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler

An Examination Of University Students’ The Locus Of Control Levels According To The Satisfaction Of Basic Psychological Needs, Unconditional Self-Acceptance And Rumination

Abstract

This research is a descriptive survey research that aims to examine whether the satisfaction of basic psychological needs, unconditional self-acceptance, rumination, gender and perceived parental attitudes significantly predict university students’ locus of control levels. The participants of the research are 487 university students. In order to obtain the data necessary for the research, "Locus of Control Scale", "Psychological Needs Scale", "Unconditional Self-Acceptance Scale" and "Rumination Scale" and "Personal Information Form" were used. SPSS21 Package Program was used to analyze the data. Linear Regression Analysis was performed to analyze the data. In the research, the significance level was taken as .05. According to the results of the research, it was found that satisfaction of basic psychological needs, rumination, gender and maternal attitudes were significant predictors of university students' locus of control levels. According to the results of the research, it was found that unconditional self-acceptance and father attitudes were not significant predictors of university students' locus of control levels.

Keywords

Kaynakça

Abdolmanafi, A., Besharat, M. A., Farahani, H., & Khodaii, M. R. (2011). The moderating role of locus of control on the relationship between anger and depression in patients with major depression disorder. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 30, 297-301.
Akpınar, O., & Öz , F. S. (2013). Gerçeklik Terapisi Özellikler Temel Kavramlar Tedavi Uygulama ve Değerlendirme. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 12 (43), 1-22.
Arnett, J. J. (2000). Emerging adulthood: A theory of development from the late teens through the twenties. American Psychologist, 55 (5), 469.
Ataç, İ., & Özgenel, M. (2021). Öğretmenlerin denetim odakları ile mesleki bağlılıkları arasındaki ilişki. Ulusal Eğitim Akademisi Dergisi. 5 (1), 160-174. https://doi.org/10.32960/uead.888845
Bernard, M. E. (2013). I accept myself no matter what. Oakleigh, VIC: The Australian Scholarships Group. https://youcandoiteducation.com.au/wp-content/uploads/2023/02/Bernard-self-accept-chapter-Counseling-young-people-Self-Acceptance54.pdf
Besharat, R., Soltani Azemat, E., & Mohammadian, A. (2018). A comparative study of rumination, healthy locus of control, and emotion regulation in children of divorce and normal children. Practice in Clinical Psychology, 6 (4), 207-214.
Betoret, D. B. (2023).Teacher psychological needs, locus of control and engagement. Spanish Journal of Psychology 16, e29, 1–13.
Biondo, J., & MacDonald Jr, A. P. (1971). Internal‐external locus of control and response to influence attempts 1. Journal of Personality, 39 (3), 407-419.

Botha, F., & Dahmann, S. C. (2023) Locus of control, self-control, and health outcomes. SSM Popul Health, 25, 101566. doi: 10.1016/j.ssmph.2023.101566.
Boyraz, G. & Waits, J.B. (2015). Reciprocal associations among self-focused attention, self-acceptance, and empathy: a two-wave panel study. Personality and Individual Differences, 74, 84-89.
Bullers, S., & Prescott, C. A. (2001). An exploration of the independent contributions of genetics, shared environment, specific environment, and adult roles and statuses on perceived control. Sociological inquiry, 71(2), 145-163.
Büyüköztürk, Ş. (2002). Veri analizi el kitabı. Pegem.
Chamberlain, J. M., & Haaga, D. A. (2001). Unconditional self-acceptance and psychological health. Journal of Rational-Emotive and Cognitive-Behavior Therapy, 19, 163-176.
Corey, G. (2008). Psikolojik danışma ve psikoterapi kuram ve uygulamaları (Çev: T. Ergene). Mentis Yayıncılık.
Creswell, J.W. (2017). Araştırma deseni (Çev. Ed. S.B. Demir). Eğiten Kitap.
Deutchman, I. E. (1985). Internal-external locus of control, power and political participation. Psychological reports, 57 (3), 835-843.
Dağ, İ. (1991). Rotter’in iç-dış kontrol odağı ölçeği’nin (ridkoö) üniversite öğrencileri için güvenirliği ve geçerliği. Psikoloji Dergisi, 7 (26), 10–16.
Doğan, M. & Ceyhan, E. (2008). Genel lise öğrencilerinin aile işlevlerinin ve denetim odaklarının incelenmesi. Aile ve Toplum, 4 (15), 67-82.
Drwal, R. L. (1977). Locus of control and self-acceptance as related to the subcultural role in a juvenile reformatory. Polish Psychological Bulletin, 8 (4), 223–229.
Durna, U., & Şentürk, F. K. (2012). Üniversite öğrencilerinin denetim odaklarını çeşitli değişkenler yardımıyla tespit etmeye yönelik bir çalışma. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 8 (15), 37-48.
Erdur Baker, Ö. & Bugay, A. (2012). The Turkish version of the ruminative response scale: an examination of its reliability and validity. The International Journal of Educational and Psychological Assessment 10, 1-16.
Eşici, H. (2021). Beliren yetişkinlik dönemindeki bireyler için Temel Psikolojik İhtiyaçlar Ölçeğinin geliştirilmesi. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 25 (2), 443-454.
Gençtanırım Kurt, D. (2018). Gerçeklik terapisi. Psikolojik danışma ve psikoterapi kuramları içinde (s.353-376). (Ed: Z Karataş ve Y. Yavuzer). Pegem Akademi.
Glasser, W. (1999). Choice theory: A new psychology of personal freedom. Harper Perennial. https://www.usmcu.edu /Portals/ 218/ Choice%20 Theory%20 Basics%20by%20Dr_%20Glasser.docx
Glasser. W. (2003). Seçim teorisi (Çev: M. İzmirli). Hayat Yayınları.
Gordon, D., Nowicki, S., & Wichern, F. (1981). Observed maternal and child behaviors in a dependency producing task as a function of children's locus of control orientation. Merrill-Palmer Quarterly of Behavior and Development, 27 (1), 43-51.
Gu, Y., Gu, S., Lei, Y., & Li, H. (2020). From uncertainty to anxiety: How uncertainty fuels anxiety in a process mediated by intolerance of uncertainty. Neural Plasticity, 1-8. https://doi.org/10.1155/2020/8866386
Gür, M., & Çapri, B. (2023). Utanç ve kendini eleştirme ile öz şefkat arasındaki ilişkide ruminasyon ve psikolojik esnekliğin aracı rolü. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19 (3), 379-393.
Hale, M. D., Graham, D. L., & Johnson, D. M. (2009). Are students more satisfied with academic advising when there is congruence between current and preferred advising styles? College Student Journal, 43 (2), 313-325.
Hodges, K., & Winstanley, S. (2012). Effects of optimism, social support, fighting spirit, cancer worry and internal health locus of control on positive affect in cancer survivors: a path analysis. Stress and Health, 28 (5), 408-415.
Hooke, G. R., & Page, A. C. (2002). Predicting outcomes of group cognitive behavior therapy for patients with affective and neurotic disorders. Behavior Modification, 26 (5), 648-658.
İmam, F. Z. (2001). Pakistan ve Türkiye'deki gençler arasında algılanan ebeveyn sıcaklığı, ebeveyn kontrolü ve bunların benlik değeriyle ve denetim odağıyla ilişkileri [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Ege Üniversitesi.
Kapıkıran, N. A., & Kapıkıran, Ş. (2010). Koşulsuz kendini kabul ölçeğinin Türk üniversite öğrencileri için geçerliği ve güvenirliği. Kriz Dergisi, 18 (1), 33-44.
Kaplánová, A., & Gregor, A. (2021). Self-acceptance, shame withdrawal tendencies and resilience as predictors of locus of control of behavior. Psychological Studies, 66, 85-91.
Kelley, T. M., & Stack, S. A. (2000). Thought recognıtıon, locus of control. Adolescence, 35 (139), 531-550.
Kieffer, C. H. (1984). Citizen empowerment: A developmental perspective. J. Rappaport & R. Hess (Ed.), Studies in empowerment: Steps toward understanding and action içinde (pp. 9 –36). New York, NY: Hawthorne Press.
Leontopoulou, S. (2006). Resilience of Greek youth at an educational transition point: The role of locus of control and coping strategies as resources. Social Indicators Research, 76, 95–126. http://dx.doi.org/10 .1007/s11205-005-4858-3
Leotti, L. A., Iyengar, S. S., & Ochsner, K. N. (2010). Born to choose: the origins and value of the need for control. Trends in Cognitive Sciences, 14, 457-463.
Lombardo, J. P., & Berzonsky, M. D. (1975). Locus of reinforcement control, self-image disparity, and self-acceptance: A replication. The Journal of Genetic Psychology, 127 (1), 147-148.
Marsiglia, C. S. (2002). An examination of the relationship between perceived parenting s tyles and psychosocial development and locus of control orientation in college students [Doktora Tezi]. Louisiana Tech University.
Martin, R., Thomas, G., Charles, K., Epitropaki, O., & McNamara, R. (2005). The role of leader-member exchanges in mediating the relationship between locus of control and work reactions. Journal of Occupational and Organizational Psychology, 78, 141–147. http://dx.doi.org/ 10.1348/096317904X23763
Matthews, G., & Wells, A. (2004). Rumination, depression, and metacognition: The SREF model. In C. Papageorgiou & A. Wells (Eds.), Depressive rumination: nature, theory, and treatment (pp. 125-151). John Wiley & Sons Ltd.
Mayers, A. (2013). Introduction to statistics and SPSS in psychology. Pearson Education.
Mcclun, L. A., & Merrell, K. W. (1998). Relationship of perceived parenting styles, locus of control orientation, and self-concept among junior high age students. Psychology in the Schools, 35 (4), 381-390.
Mohammadi, K., Zarei, E., & Chaleshgar, M. (2013). Study of rumination and locus of control roles in depression of female employees of the university of medical sciences, Rasht, Iran. Journal of Educational and Management Studies, 3 (4), 401-404.
Munoz, R. T., Brady, S., & Brown, V. (2017). The psychology of resilience: A model of the relationship of locus of control to hope among survivors of intimate partner violence. Traumatology, 23 (1), 102.
Murdock, N. L. (2012). Psikolojik danışma ve psikoterapi kuramları (Çev. Ed: F. Akkoyun). Nobel Akademi.
Neff, K. D. (2003). Self-compassion: an alternative conceptualization of a healthy attitude toward oneself. Self and Identity, 2, 85–101.
Nolen-Hoeksema, S. & Morrow, J. (1991). A prospective study of depression and posttraumatic stress symptoms after a natural disaster: The 1989 Loma Prieta Earthquake. Journal of Personality and Social Psychology, 61 (1), 115.
Nowicki, S. (2016). Choice or Chance: Understanding your locus of control and why it matters. Prometheus Books.
Nowicki, S., Iles-Caven, Y., Kalechstein, A., & Golding, J. (2021). Locus of control: antecedents, consequences and interventions using rotter's definition. Frontiers in Psychology, 12, 698917.
Osborn, A. F., & Milbank, J. E. (1987). The effects of early education. A Report from the Child Health and Education Study. Oxford: Clarendon Press. https://books.google.com.tr/books/about/The_Effects_of_Early_Education.html?id=K7ucAAAAMAAJ&redir_esc=y
Ören, N. (1991). Denetim odağı ve kendini kabul arasındaki ilişkiler. Turkish Psychological Counseling and Guidance Journal, 1 (2), 20-28.
Paloş, R., & Vîșcu, L. (2014). Anxiety, automatic negative thoughts, and unconditional self-acceptance in rheumatoid arthritis: a preliminary study. International Scholarly Research Notices, 317259. https://doi.org/10.1155/2014/317259
Pannells, T. C., & Claxton, A. F. (2008). Happiness, creative ideation, and locus of control. Creativity Research Journal, 20 (1), 67-71.
Popov, S., Radanović, J., & Biro, M. (2016). Unconditional self-acceptance and mental health in ego-provoking experimental context. Suvremena Psihologija, 19 (1), 71-79.
Qazi, T. (2009). parenting style, locus of control and self-efficacy: a correlational study. Revista Costarricense de Psicología, 28 (41), 75-84.
Rippere, V. (1977). What’s the thing to do when you’re feeling depressed?’’: A pilot study. Behaviour Research and Therapy, 15, 185–191.
Robey, P. A., Wubbolding, R. E., & Malters, M. (2017). A comparison of choice theory and reality therapy to Adlerian Individual Psychology. The Journal of Individual Psychology, 73 (4), 283-294.
Rotter, J. B. (1966). Generalized expectancies for internal versus external control of reinforcement. Psychological Monographs, 80, 1-28.
Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2000). Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and well-being. American psychologist, 55 (1), 68.
Ryff, C. D. (1989). Happiness Is Everything, or Is It? Explorations on the Meaning of Psychological Well-Being. Journal of Personality and Social Psychology, 57, 1069-1081. http://dx.doi.org/10.1037/0022-3514.57.6.1069
Ryon, H. S., & Gleason, M. E. (2014). The role of locus of control in daily life. Personality and Social Psychology Bulletin, 40 (1), 121-131.
Shepard, L. A. (1979). Self-acceptance: The evaluative component of the self- concept construct. American Educational Research Journal, 16 (2) , 139–160.
Shojaee, M., & French, C. (2014). The relationship between mental health components and locus of control in youth. Psychology 5 (8), 966–978. https://doi.org/10.4236/psych.2014.58107.
Siegel, D. (2010). Mindsight: transform your brain with the new science of kindness. Oneworld Publications.
Sterling, M. R. (2007). Effects of rumination on internal and external locus of control [Theses and Dissertations]. No:847. https://rdw.rowan.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1843&context=etd
Şara, P. (2012). Sınıf öğretmeni adaylarının öğrenme ve ders çalışma stratejileri, problem çözme becerileri ve denetim odağı düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi [Doktora Tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
Şenel, B., Çolak, B., Duman, B., & Öncu, B. (2019). Kadın ve erkeklerde kontrol odağı algısındaki farklılıklar ve benlik saygısı ile ilişkisi. Kriz Dergisi, 27 (2), 79-85.
Sharf, R. S. (2014). Psikoterapi ve psikolojik danışma kuramları (Çev Ed: N. Voltan-Acar). Nobel.
Tabachnick, B. G. & Fidell, L. S. (2015). Çok değişkenli istatistiklerin kullanımı (Çev. Ed. M. Baloğlu). Nobel Yayın.
Taşdan, M. & Erdem, M. (2010). İlköğretim okulu öğretmenlerinin iş yaşamı kalitesi İle örgütsel değer algıları arasındaki ilişki düzeyi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 7 (2), 92-113.
Vansteenkiste, M., & Ryan, R. M. (2013). On psychological growth and vulnerability: Basic psychological need satisfaction and need frustration as an unifying principle. Journal of Psychotherapy Integration, 3, 263–280.
Vansteenkiste, M., Ryan, R. M., & Soenens, B. (2020). Basic psychological need theory: Advancements, critical themes, and future directions. Motivation and emotion, 44, 1-31.
Verme, P. (2009). Happiness, freedom and control. Journal of Economic Behavior & Organization, 71 (2), 146-161.
Vuger-Kovačić, D., R. Gregurek, D. Kovačić, T. Vuger, and B. Kalenić. (2007). Relation between anxiety, depression and locus of control of patients with multiple sclerosis. Multiple Sclerosis Journal ,13 (8),1065–67. http://dx.doi.org/10.1177/1352458507077629.
Wang, X. & Cheng, Z. (2020). Cross-sectional studies. Chest Journal, 158 (1), 65-71.
Watkins, E. R. (2008). Constructive and unconstructive repetitive thought. Psychological Bulletin, 134, 163-206. doi:10.1037/0033-2909.134.2 .163
Watkins, E. R. (2016). Rumination-focused cognitive-behavioral therapy for depression. Guilford Publications. https://www.guilford.com/excerpts/watkins.pdf?t=1
Yeşilyaprak, B. (1988). Lise öğrencilerinin içsel ya da dışsal denetimli olmalarını etkileyen faktörler [Doktora Tezi] Hacettepe Üniversitesi.
Yeşilyaprak, B. (1993). Kişilik Gelişiminde Ailesel Faktörlerin Etkisine İlişkin Bir Araştırma. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 3 (1), 5-18.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Esmanur Bolat
0000-0002-1839-6213
Türkiye

Fulya Yüksel Şahin ^*
0000-0003-3454-2142
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

28 Mart 2025

Gönderilme Tarihi

30 Ocak 2024

Kabul Tarihi

13 Şubat 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 14 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.30703/cije.1428498

IZ

https://izlik.org/JA68EY59YD

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Bolat, E., & Yüksel Şahin, F. (2025). Üniversite Öğrencilerinin Denetim Odağı Düzeylerinin Temel Psikolojik İhtiyaçların Doyumuna, Koşulsuz Kendini Kabule Ve Ruminasyona Göre İncelenmesi. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 14(1), 44-56. https://doi.org/10.30703/cije.1428498

Cited By

ZİHİNLER GEVİŞ GETİRİR Mİ? “DÜŞÜNCE LABİRENTİ” KAVRAMI İLE RUMİNASYONUN YENİDEN TANIMLANMASINA YÖNELİK BİR ÖNERİ

Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi

https://doi.org/10.35379/cusosbil.1520574