Ergenlerde Aile Yaşam Doyumu ile Benlik Saygısı Arasındaki İlişkide Öz-Şefkatin Aracı Rolü

Semra Kiye

doi:10.30703/cije.1415923

TR

Ergenlerde Aile Yaşam Doyumu ile Benlik Saygısı Arasındaki İlişkide Öz-Şefkatin Aracı Rolü

Öz

Bu araştırmanın amacı ergenlerde aile yaşam doyumu ile benlik saygısı arasındaki ilişkide öz-şefkatin aracılık rolünün incelenmesidir. Araştırma ilişkisel tarama modelinde yürütülmüştür. Araştırmanın evrenini ergen bireyler oluşturmaktadır. Araştırma grubunu Bitlis ilinde liseye devam eden 341 öğrenci oluşturmaktadır. Bu öğrencilerin 195’i erkek, 146’sı kız ve yaşları 13-18 arasında değişmektedir. Yarısından fazlasının 3’ten fazla kardeşi bulunmakta ve %92’sinin anne babası evlidir. Araştırmada Aile Yaşam Doyumu Ölçeği, Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği, Öz-şefkat Ölçeği Kısa Formu ile Demografik Bilgi Formu kullanılmıştır. Elde edilen verilerin analizinde regresyon temelli bootstrapping işlemi yapılmıştır. Ulaşılan sonuçlara göre aile yaşam doyumu, benlik saygısı ve öz-şefkat arasında pozitif yönlü ilişkiler tespit edilmiştir. Ayrıca aile yaşam doyumu ile benlik saygısı arasındaki ilişkide öz-şefkatin oluşturduğu dolaylı etkinin anlamlı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Başka bir ifadeyle ergen bireylerde aile yaşam doyumu ile benlik saygısı arasındaki ilişkide öz-şefkatin kısmi aracılık rolü bulunmaktadır. Sonuç olarak ergenlerde aile yaşam doyumu düzeylerinin artmasıyla öz-şefkat düzeyleri de artabilmekte ve öz-şefkat düzeylerindeki bu artış benlik saygısını da artırarak güçlendirmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Abela, J.R.Z., & Skitch, S.A. (2007). Dysfunctional attitudes, self-esteem, and hassles: cognitive vulnerability to depression in children of affectively ill parents. Behav Res Ther. 45,1127–40. https://doi.org/10.1016/j.brat.2006.09.011
Barry, C. T., Loflin, D. C., & Doucette, H. (2015). Adolescent self-compassion: associations with narcissism, self-esteem, aggression, and internalizing symptoms in at-risk males. Personality and Individual Differences, 77, 118–123.
Beyazgül Tosun, A. (2022). Ergenlerde sosyal medya bağımlılığı ile okula bağlılık ve aile yaşam doyumu arasındaki ilişki. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi.
Bluth, K., & Blanton, P. W. (2015). The influence of self-compassion on emotional well-being among early and older adolescent males and females. The Journal of Positive Psychology, 10(3), 219–230.
Büyüköksüz, E. (2021). Kabul ve kararlılık yaklaşımı temelli grup psiko-eğitimi ile ergenlerin benlik saygısı puanlarını yordamada öz-şefkat ve yaşantısal kaçınma puanlarının aracılık rolü. [Yayımlanmamış doktora tezi]. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi.
Chan, K. K. S., Yip, C. C. H., & Tsui, J. K. C. (2023). Self-compassion mediates the impact of family support on clinical and personal recovery among people with mental illness. Mindfulness, 14(3), 720–731. https://doi.org/10.1007/s12671-023-02088-6
Clucas, C., Corr, P., Wilkinson, H., & Schepman, A. (2022). Appraisal self-respect: Scale validation and construct implications. Current Psychology. https://doi.org/10.1007/s12144-022-03093-z
Cox, M. (2001). Perceived parenting style, adolescent family life satisfaction, and self-esteem as predictors of adolescent substance use. [Masters Theses]. 1573. https://thekeep.eiu.edu/theses/1573

Çuhadaroğlu, F. (1986). Adolesanlarda benlik saygısı. [Yayınlanmamış doktora tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
Donald, J. N., Ciarrochi, J., Parker, P. D., Sahdra, B. K., Marshall, S. L., & Guo, J. (2018). A worthy self is a caring self: examining the developmental relations between self-esteem and self-compassion in adolescents. Journal of Personality, 86, 619–630.
Ekiz, D. (2003). Eğitimde araştırma yöntem ve metotlarına giriş. Ankara: Anı Yayıncılık.
Ermiş, B. S. (2019). Lise öğrencilerinin bağlanma stilleri, aile yaşam doyumları ve duygusal özerlik düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi.
Eryılmaz, A., & Atak, H. (2011). Ergen öznel iyi oluşunun, öz saygı ve iyimserlik eğilimi ile ilişkisinin incelenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi. 10(37), 170-181.
Güçray, D. D. S. S. (2001). Ergenlerde karar verme davranışlarının öz saygı ve problem çözme becerileri algısı ile ilişkisi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(8). Hayes, A. F. (2013). Introduction to mediation, moderation, and conditional process analysis: A regression-based approach. New York: Guilford Press.
Henry, C. S., Ostrander, D. L., & Lovelace, S. G. (1992). Reliability and validity of the Adolescent Family Life Satisfaction Index. Psychological Reports, 70, 1223-1229.
Inam, A., Fatima, H., Naeem, H., Mujeeb, H., Khatoon, R., Wajahat, T., Andrei, L. C., Starcevic, S., & Sher, F. (2021). Self-compassion and empathy as predictors of happiness among late adolescents. The Social Sciences, 10(10), 380. https://doi.org/ 10.3390/socsci10100380
Jeong, Y. & Lee, Y.(2022). The double mediating effect of family support and family relationship satisfaction on self-compassion and meaning in life among korean baby boomers. Int. J. Environ. Res. Public Health, 19, 9806. https:// doi.org/10.3390/ijerph19169806
Joshanloo, M. (2023). Temporal associations between depressive symptoms, self-esteem, and satisfaction with family life: A 15-year study. Front. Public Health 11, 1144776.https://doi.org/10.3389/fpubh.2023.1144776
Kalkan, A. N., & Cerit, E. (2023). The relationship between problematic internet use of adolescents and their level of satisfaction with family life. Pamukkale Medical Journal, 16(2), 326-336. https://doi.org/10.31362/patd.1194209
Karagöz, Ş. & Uzunbacak, H. H. (2023). Öz-Şefkat Konusunda Yayınlanan Makalelerin Bibliyometrik Analizi. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 6(2), 410-420. https://doi.org/10.33712/mana.1276099
Karal, E. (2023). Ergenlik dönemindeki bireylerin çocukluk çağı travmaları ile öznel iyi oluşları arasındaki ilişki. International Journal of New Approaches in Social Studies, 7(1), 48-63. https://doi.org/110.38015/sbyy.1287792
Karasar, N. (2010). Bilimsel araştırma yöntemi. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
Karataş, Z., & Uzun, K. (2021). Ergenlerin kendilerini, başkalarını ve durumları affetme eğilimlerinin yordanmasında mükemmeliyetçilik, yalnızlık ve öz-şefkatin etkisi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 58, 248-289.
Kaur, H., Kaur, H., & Venkateashan, M. (2015). Perceived family support and quality of life of elderly population. Internatıonal Edıtorıal Advısory Board, 7(4), 91. https://doi.org/10.5958/0974-9357.2015.00200.7
Kılınç, D. (2021). Ergenlerde sosyal medya bağımlılığı, aile yaşam doyumu ve psikolojik iyi oluş ilişkisinin incelenmesi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Akdeniz Üniversitesi.
Kiye, S. (2022). Boşanmaya uyum programının tek ebeveynli ailelerin boşanmaya uyumu ve aile yaşam doyumlarına etkisi. (Tez No. 735290) [Yayımlanmamış doktora tezi]. Ankara Üniversitesi.
Kiye, S. (2023a). Ergenlerde aile yaşam doyumunun bazı demografik değişkenlere göre incelenmesi. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(45), 563-576. https://dx.doi.org/10.21550/sosbilder.1251801
Kiye, S. (2023b). Ergenlerde duyarlı sevgi ile öz-şefkat arasındaki ilişki. Balkan 9th International Conference on Social Sciences, 584-594, October 6-8, Edirne, Turkey.
Kiye, S. (2023c). Aile yaşam doyumunun bazı değişkenlere göre incelenmesi. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(38), 406-421. https://doi.org/10.35675/befdergi.1239542
Koçak, L., & Çelik, E. (2021). Lise öğrencilerinde öz-şefkat ile duygusal özerklik arasındaki ilişkide erken dönem uyumsuz şemaların aracı rolü. OPUS International Journal of Society Researches, 18(Eğitim Bilimleri Özel Sayısı), 4360-4399. https://doi.org/10.26466/opus.906143
Küçükşen, K., Toptaş Böcü, T., ve Çetin, S. (2023). Yetişkin bireylerde aile bütünlük duygusunun yaşam doyumu üzerindeki etkisi. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi 13(1), 119-130.
Li, S. ve Hao, J. (2022). Are adolescents with higher self-esteem more prosocial? Exploring the moderating effect of self-compassion in different genders. The Journal of Genetic Psychology, 183(5), 364-380.
Mangır, M. (2021). Lise öğrencilerinin sosyal medya bağımlılığı ve aile yaşam doyumu arasındaki ilişkinin incelenmesi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Selçuk Üniversitesi.
Neff, K. D. (2003a). Self-compassion: An alternative conceptualization of a healthy attitude toward oneself. Self and Identity, 2(2), 85-102.
Neff, K. D. (2003b). The development and validation of a scale to measure selfcompassion. Self and Identity, 2(3), 223-250.
Neff, K. D. (2023). Self-compassion: theory, method, research, and intervention. Annual Review of Psychology, 74, 193–218. https://doi.org/10. 1146/annurev-psych-032420-031047
Neff, K.D. & Davidson, O. (2016). Self-Compassion: Embracing Suffering with Kindness. I. Ivtzan & T. Loms (Eds.). Mindfulness in positive psychology. The sice of meditation and wellbeing. New York: Taylor and Francis Group.
Okay, B., Üze Okay, Z., Şengün, T., & Şahin, K. (2023). Çocuk hekimi gözünden çocuk ve ergen ruh sağlığı ve hastalıkları konsültasyon istemlerinin değerlendirilmesi. Kırıkkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 25(2), 266-272. https://doi.org/10.24938/kutfd.1307824
Özdemir, İ., & Özbek, T. (2023). Aşağılama, haysiyet ve saygı. Kültür ve İletişim, 26(1)(51), 142-170. https://doi.org/10.18691/kulturveiletisim.1221366
Özgönül, A., Aktan, D. Z. & Ülkümen, İ. (2022). The role of expressing feelings in the relationship between dissociative findings and rumination in late adolescence. Cyprus Turkish Journal of Psychiatry & Psychology, 5(1), 50-57.
Özyazıcı, K., & Emre, O. (2022). Ergenlerin sosyal medya kullanımı odağında öz-şefkatin rolünü anlamak. Uluslararası Anadolu Sosyal Bilimler Dergisi, 6(3), 875-898. https://doi.org/10.47525/ulasbid.1124705 Renger, D., Renger, S., Miche, M. & Simon, B. (2017). A social recognition approach to autonomy: The role of equality-based respect. Personality & Social Psychological Bulletin, 43, 479–492.
Ryan, N. (2023). Self-respect & childhood. The Journal of Ethics (2023) 27(Philosophy and Ethics of Childhood Special Issue), 51–76. https://doi.org/10.1007/s10892-022-09400-x
Solak-Şimşek, N. (2019). Lise öğrencilerinde öznel iyi oluş ve öz şefkat arasındaki ilişki. [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Akdeniz Üniversitesi.
Sugimura, K., Crocetti, E., Hatano, K., Kaniušonyte, G., Hihara, S., & Žukauskien ˙ e, R. (2018). A cross-cultural perspective on the relationships between emotional separation, parental trust, and identity in adolescents. Journal of Youth and Adolescence, 47(4), 749–759. https://doi.org/10.1007/s10964-018-0819-4
Şanver, T. M. & Özvarış, Ş. B. (2023). Adölesan dönemde riskli sağlık davranışları: Ebeveyn, okul, akranların rolü. JCME.32(4):321-7.
Şimşir, Z., & Koç, H. (2023). Türkiye’de Geçmişten Günümüze Ergenlik Araştırmaları: Bibliyometrik Bir Çalışma. Gençlik Araştırmaları Dergisi, 11(30), 1-22. https://doi.org/10.52528/genclikarastirmalari.1183758
Tagay, Ö., Önen, Ö., & Polat, İ. C. (2018). Ergenlerin sosyal kaygı düzeyleri ile güvengenlik ve özsaygıları arasındaki ilişki. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(2), 261-269. https://doi.org/10.32709/akusosbil.398991
Tarkar, P., Pandoi, D., Asif, M. & Johri, A. (2023). Family support and life satisfaction of older adults: the mediating and moderating role of leisure activities and health. Leisure Studies. https://doi.org/10.1080/02614367.2023.2277721
Triana R, Keliat BA, Wardani IY, Sulistiowati NMD, Veronika MA. (2019). Understanding the protective factors (self-esteem, family relationships, social support) and adolescents' mental health in Jakarta. Enfermería Clínica. 29, 629–33. doi: 10.1016/j.enfcli.2019.04.096
Topkaya, N., Köksal, Z., & Bayram, S. (2022). Ergenlerde iyi oluşun yordanmasında bilişsel esneklik ve öz-şefkatin rolü. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 13(1), 646-662. https://doi.org/10.51460/baebd.1084576
Türkmen, M. (2012). Öznel iyi oluşun yapısı ve anababa tutumları, özsaygı ve sosyal destekle ilişkisi: Bir model sınaması. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 5(1), 41-73. https://doi.org/10.12780/UUSBD105
Yılmaz, B., Kara, M., & Selvi, H. (2023). Aktif spor yapan spor bilimleri öğrencilerinin sporda tükenmişlik ve sporcu öz şefkat düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 12(3), 1346-1357. https://doi.org/10.37989/gumussagbil.1275781
Yuh, J., & Choi, S. (2017). Sources of social support, job satisfaction, and quality of life among childcare teachers. The Social Science Journal, 54(4), 450–457. https://doi.org/10.1016/j.soscij.2017.08.002 Yüksel, M., & Yavuz, E. (2023). Olumsuz çocukluk deneyimleri ve aleksitimi arasındaki ilişkide öz-şefkat ve benlik saygısının aracı rolü. USBAD Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi 5(11), 106135.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Semra Kiye ^*
0000-0003-4414-5765
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2024

Gönderilme Tarihi

7 Ocak 2024

Kabul Tarihi

29 Kasım 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 13 Sayı: 4

DOI

https://doi.org/10.30703/cije.1415923

IZ

https://izlik.org/JA97XZ37DU

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Kiye, S. (2024). Ergenlerde Aile Yaşam Doyumu ile Benlik Saygısı Arasındaki İlişkide Öz-Şefkatin Aracı Rolü. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 13(4), 930-938. https://doi.org/10.30703/cije.1415923

Ergenlerde Aile Yaşam Doyumu ile Benlik Saygısı Arasındaki İlişkide Öz-Şefkatin Aracı Rolü

Öz

Anahtar Kelimeler

Abstract

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster