Zihinsel Yetersizliği Olan Öğrencilere Bir Fen Konusunun Öğretiminde Doğrudan Öğretim Yöntemi ile Sunulan Şematik Düzenleyicinin Etkililiği

Hasan Hüseyin Yıldırım; Havva Aysun Karabulut

doi:10.30703/cije.1187030

EN TR

The Effectiveness of a Schematic Organizer Presented with Direct Instruction Method in Teaching a Science Subject to Students with Intellectual Disabilities

Abstract

In this study, it was aimed to determine the effectiveness of the schematic organizer presented with direct instruction in teaching the subject of "states of matter", which is one of the science subjects, to students with intellectual disabilities, whether the students can continue their learning about the subject after the end of the education, and whether they can generalize to different environments and tools. Two girls and one boy attending primary school participated in the study. In the study, a multiple probe model with an inter-behavioral probe phase, which is one of the single-subject research models, was used. While the dependent variable of the study was the level of the students participating in the research, saying the solid, liquid, and gas in the subject of the states of matter correctly and placing them in the diagram; The independent variable is the schematic organizers presented with the direct instruction method. The data collected in the research were analyzed through visual analysis. The findings obtained in the study showed that the schematic organizers presented with the direct instruction method were effective in teaching the subject of "states of matter" to students with intellectual disabilities. In addition, the subjects were able to generalize the subjects they learned to different environments and tools and continued their performance on the subjects they learned one and three weeks after the teaching was completed.

Keywords

Zihinsel Yetersizliği Olan Öğrencilere Bir Fen Konusunun Öğretiminde Doğrudan Öğretim Yöntemi ile Sunulan Şematik Düzenleyicinin Etkililiği

Öz

Bu araştırmada, zihinsel yetersizliği olan öğrencilere fen konularından biri olan “maddenin halleri” konusunun öğretiminde doğrudan öğretim ile sunulan şematik düzenleyicinin etkililiğini, öğrencilerin konu hakkındaki öğrenmelerini öğretim sona erdikten sonra da sürdürüp sürdüremediğini, farklı ortam ve araç-gereçlere genelleyebildiğini belirlemek amaçlanmıştır Araştırmaya zihinsel yetersizliği tanısı almış ilkokula devam eden iki kız, bir erkek öğrenci katılmıştır. Araştırmada tek denekli araştırma modellerinden davranışlar arası yoklama evreli çoklu yoklama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın bağımlı değişkeni, araştırmaya katılan öğrencilerin maddenin halleri konusunun içinde yer alan katı, sıvı ve gazı doğru bir şekilde söyleyerek şemaya yerleştirme düzeyleri iken; bağımsız değişkeni ise doğrudan öğretim yöntemi ile sunulan şematik düzenleyicilerdir. Araştırmada toplanan veriler görsel analiz yoluyla analiz edilmiştir. Araştırmada elde edilen bulgular, doğrudan öğretim yöntemi ile sunulan şematik düzenleyicilerin zihinsel yetersizliği olan öğrencilere “maddenin halleri” konusunun öğretiminde etkili olduğunu göstermiştir. Ayrıca denekler edindikleri konuları farklı ortam ve araç-gereçlere genelleyebilmiş ve öğretim tamamlandıktan bir ve üç hafta sonra da edindikleri konulara ilişkin performanslarını sürdürmüşlerdir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Akman-Yozgat, A., Özbek, N., & Afacan, Ö. (2018). Hafif düzeyde zihinsel yetersizliği olan öğrencilere elementlerin isimlerinin doğrudan öğretim yöntemi kullanılarak öğretimi. Researcher: Social Science Studies, 6(1), 23-39
Bay, M., Staver, J. R., Bryan, T. & Hale, J. B. (1992). Science instruction for the mildly handicapped: direct instruction versus discovery teaching. Journal Of Research in Science Teaching, 29, 555-570
Bilgiç, H. C., & Şafak, P. (2021). Çoklu yetersizliği olan öğrencilere doğrudan öğretimle sunulan şematik düzenleyicinin bir fen konusunun öğretimine etkisi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 22(1), 175-206.
Cawley, J.F, Foley, T.E, & Miller, J. (2003). Science and students with mild disabilities: principles of universal design. Intervention in School and Clinic 38(3). 160-171. https://doi.org/10.1177%2F10534512030380030501
Çapraz, C. (2016). Ortaokul özel alt sınıfta öğrenim gören zihinsel yetersizliği olan öğrencilere doğrudan öğretim yöntemiyle bazı maddelerin 'katı-sıvı-gaz' hallerinin öğretimi. Doktora tezi. Atatürk Üniversitesi. Erzurum.
Çepni, S. ve Çil, E. (2009). Fen ve teknoloji programı ilköğretim 1. ve 2. Kademe öğretmen kitabı. Pegem Yayıncılık.
Çıkılı, D. (2016). Hafif derecede zihinsel yetersizliği olan öğrencilere fen konularının öğretiminde doğrudan öğretim ile şematik düzenleyiciyle öğretimin karşılaştırılması. Yüksek lisans tezi. Selçuk Üniversitesi, Konya.
Çıkılı-Soylu, D., Dağseven-Emecen, D., & Yıkmış, A. (2019). Zihinsel yetersizliği olan öğrencilere fen konularının öğretiminde doğrudan öğretim yöntemi ile şematik düzenleyiciyle öğretim yönteminin karşılaştırılması. Kalem Eğitim ve İnsan Bilimleri Dergisi, 9(1), 1-25. http://dx.doi.org/10.23863/kalem.2019.118

Dağseven-Emecen, D. (2011). Zihinsel engellilere sosyal becerilerin kazandırılmasında doğrudan öğretim ve bilişsel süreç yaklaşımlarının karşılaştırılması. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri Dergisi, 11 (3), 1403–1419.
Düşkün, İ. & Ünal, İ. (2015). Modelle öğretim yönteminin fen eğitimindeki yeri ve önemi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Bilimleri Dergisi. 4 (6), 1-18.
Elmaci, E. (2018). Otizm spektrum bozukluğu olan 7. sınıf kaynaştırma öğrencilerine fen bilgisi deneylerinin öğretiminde video-destekli resimli etkinlik çizelgesinin etkililiği. Doktora tezi, Marmara Üniversitesi. İstanbul.
Erez, G. & Peled, I. (2001). Cognition and Metacognition: Evidence of Higher Thinking in Problem Solving of Adolescents with Mental Retardation. Education and Training in Mental Retardation and Developmental Disabilities, 36, 83-93.
Gajria, M., Jitendra, A. K., Sood,S., & Sacks, G. (2007). Improving comprehension of expository text in students with LD: A research synthesis. Journal of Learning Disabilities, 40, 210–225.
Gast, D. L. (2010). Single subject research methodology in behavioral sciences. New York: Taylor ve Francis
Gençtürk, H. A. & Türkmen, L. (2007). İlköğretim 4. Sınıf fen bilgisi dersinde sorgulama yöntemi ve etkinliği üzerine bir çalışma. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 27(1), 277-292.
Gözmen, E. (2008). Lise 1. Sınıf biyoloji dersinde okutulan “mayoz bölünme” konusunun öğretilmesinde modellerin öğrenmeye etkisi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi, Konya.
Griffin, C. C., Simmons, D. C., & Kameenui, E. J. (2006). Investigating the effectiveness of graphic organizer instruction on the comprehension and recall of science content by students with learning disabilities. Journal of Reading, Writing & Learning Disabilities, 7, 355-376. https://doi.org/10.1080/0748763910070407
Güzel-Özmen, R. (2011). Evaluating the effectiveness of combined reading interventions on improving oral reading fluency of students with reading disabilities. Electronic Journal of Research in Educational Psychology, 9(3) 1063-1086.
Hançer, A.H., Şensoy, Ö. & Yıldırım, H.İ. (2003). İlköğretimde çağdaş fen bilgisi öğretiminin önemi ve nasıl olması gerektiği üzerine bir değerlendirme. Pamukkale Üniversitesi Eğitim. Fakültesi. Dergisi,1 (13), 80-88.
Heward, WL (2003). Extraordinary children: an introduction to special education (7. baskı). Upper Saddle River, NJ: Merrill/Prentice Hall
Hughes, C. A., Maccini, P., & Gagnon, J. C. (2003). Interventions that positively impact the performance of students with learning disabilities in secondary general education classes. Learning Disabilities, 12, 101–111.
İlik, Ş. Ş. (2009). Hafif düzeyde öğrenme güçlüğüne sahip öğrencilerde doğrudan öğretim yönteminin fen ve teknoloji dersine ilişkin kavramların öğretiminde etkililiğinin değerlendirilmesi. Yüksek Lisans Tezi. Selçuk Üniversitesi. Konya.
İnce, M., & Yıkmış, A. (2021). Opinions and recommendations of academics training special education teachers about applicability of integration in Turkey. International Education Studies, 14(11), 54-74. https://doi.org/10.5539/ies.v14n11p54
Karabulut H, A. (2020). Zihin yetersizliği olan öğrencilere fen konularının kazandırılmasında doğrudan öğretim yönteminin tabletli ve tabletsiz sunumunun karşılaştırılması. Doktora Tezi. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi. Bolu.
Karabulut, H. A. & Yıkmış, A. (2021). Comparing the Solitary and Tablet Assisted Presentations of Direct Instruction Method in Teaching Science Topics to Students with Intellectual Disabilities. The Asian Institute of Research Education Quarterly Reviews. 4 Special Issue 1, 362-377. https://doi.org/10.31014/aior.1993.04.02.252
Karabulut, H. A., Uçar, A. S., & Uçar, K. (2021). Türkiye’de özel gereksinimli öğrencilerle Fen Bilimleri öğretimine ilişkin yapılan araştırmaların gözden geçirilmesi. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 4(1), 62-85. http://doi.org/10.33400/kuje.895279
Karakoç, T. (2016). Görme yetersizliği olan öğrencilerin araştırmaya dayalı öğrenme yaklaşımı modellerinden rehberli keşfetme modelinin deneysel işlem becerilerine, akademik başarılarına ve fen bilimleri dersine yönelik tutumlarına etkisi. Doktora tezi. Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Kim, A., Vaughn, S., Wanzek, J., & Wei, S. (2004). Graphic organizers and their effects on the reading comprehension of students with LD: A synthesis of research. Journal of Learning Disabilities, 37, 105–118.
Knight, V. F., Smith, B. R., Spooner, F., ve Browder, D. (2012). Using explicit instruction to teach science descriptors to students with autism spectrum disorder. Journal of Autism and Developmental Disorders, 42, 378-389.
Knight, V. F., Spooner, F., Browder, D. M., Smith, B. R., & Wood, C. L. (2013). Using systematic instruction and graphic organizers to teach science to students with autism spectrum disorders and intellectual disability. Journal of Focus on Autism and Other Developmental Disabilities, 28(2), 115-126. http://doi.org/10.1177/1088357612475301
Kooy, T., Skok, R. L., & McLaughlin, T. F. (1992). The effect of graphic advance organizers on the math and science comprehension with high school special education students. B. C. Journal of Special Education, 16(2), 101-111.
Mete, P. (2016). Ortaokul özel alt sınıfta öğrenim gören zihinsel yetersizliğe sahip öğrencilere bazı maddelerin "sert-yumuşak" özelliklerinin doğrudan öğretim yöntemiyle öğretimi. Doktora tezi. Atatürk Üniversitesi. Erzurum.
Sazak-Pınar, E., & Merdan, F. (2016). Grafik düzenleyicilerin otizmli öğrencilere fen bilgisi kavramlarının öğretimindeki etkililiği. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(1), 111-131.
Sola-Özgüç, C. (2015). Zihin yetersizliği olan ortaokul öğrencilerinin bulunduğu bir sınıfta öğretim etkinliklerinin teknoloji desteği ile geliştirilmesi: Bir eylem araştırması. Doktora Tezi, Anadolu Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir.
Sözbilir, Ö., Gül, Ş. Okçu, B., Yazıcı, F., Kızılaslan, A., Zorluoğlu, S. L., Atilla, G. (2015). Görme yetersizliği olan öğrencilere yönelik fen eğitimi araştırmalarında eğilimler. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(1), 218-241.
Spooner, F., Knight ve., Browder, D., Jimenez, B. & DiBiase, W. (2011). Evaluating 332 evidence-based practice in teaching science content to studenets with severe developmental disabilities. Researh & Practice for Persons with Severe Disabilities, 36(1), 62-75.
Taşkın, Ö. (2014). Fen ve teknoloji öğretiminde kavram karikatürü Kullanımının öğrenci başarısı ve tutumuna etkisi. Yüksek Lisans Tezi, Celal Bayar Üniversitesi, Manisa.
Tekin-İftar, E. (Ed.). (2012). Eğitim ve davranış bilimlerinde tek öğrencili araştırmalar [Single case researchs in education and behavioral sciences]. Türk Psikologlar Derneği.
Topsakal, S. (2005). Fen ve Teknoloji Öğretimi. Nobel Yayın Dağıtım.
Wagner, J., Newman, L., Cameto, R. & Levine, P. (2006). The Academic Achievement and Functional Performances of Youth with Disabilities: A Report from the National Longitudinal Transition Study–2 (NLTS2) (NCSER 2006-3000). Menlo Park, SRI International.
Yıkmış, A., & Varol-Özçakır, M. (2019). Zihin yetersizliği olan çocuklara hayvanların temel özelliklerinin kazandırılmasında doğrudan öğretim yöntemiyle sunulan kavram haritasının etkililiği [The effectiveness of the concept maps proposition provided by direct teaching methods for the promotion of the main characteristics of children with mild students]. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(17), 71-90. https://dx.doi.org/10.29029/busbed.523309
Yılmaz, H. C. (2017). Çoklu yetersizliği olan az gören çocuklara doğrudan öğretimle sunulan şematik düzenleyicinin bir fen konusunun öğretiminde etkisi. Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi. Ankara.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Hasan Hüseyin Yıldırım ^*
0000-0001-5125-8069
Türkiye

Havva Aysun Karabulut
0000-0001-9119-3626
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

25 Haziran 2023

Gönderilme Tarihi

11 Ekim 2022

Kabul Tarihi

11 Nisan 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 12 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.30703/cije.1187030

IZ

https://izlik.org/JA75KW27SR

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Yıldırım, H. H., & Karabulut, H. A. (2023). Zihinsel Yetersizliği Olan Öğrencilere Bir Fen Konusunun Öğretiminde Doğrudan Öğretim Yöntemi ile Sunulan Şematik Düzenleyicinin Etkililiği. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 12(2), 339-351. https://doi.org/10.30703/cije.1187030