Ortaokul Öğrencilerinin Sosyal Adalet Bilinci

Bu araştırmada ortaokul öğrencilerinin sosyal adalet bilinci düzeylerinin çeşitli değişkenlere göre irdelenmesi ve öğrencilerin sosyal adalet hakkında düşüncelerinin ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Karma yöntem desenlerinden açıklayıcı desenin kullanıldığı araştırmada ilk olarak araştırmanın nicel çalışma grubunu Denizli’nin farklı sosyo-ekonomik düzeydeki ortaokullarda okuyan 421 öğrenci, nitel çalışma grubunu ise ölçüt örnekleme kullanılarak 24 öğrenci oluşturmuştur. Araştırmada nicel veri toplama aracı olarak araştırmacının geliştirdiği “Sosyal Adalet Bilinci” ölçeği kullanılmıştır. Nitel verilerin toplanması için ise yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Araştırmanın nicel verileri Mann Whitney U testi ve Kruskal Wallis testi ile analiz edilmiştir. Görüşmelerden elde edilen veriler kod, kategori ve tema şeklinde verilmiştir. Öğrencilerin gözlem ve düşüncelerini göstermek için doğrudan alıntılara yer verilmiştir. Araştırma sonucunda kız öğrencilerin sosyal adalet bilincinin daha yüksek olduğu, ayrıca öğrencilerin sosyal adalet bilinç düzeylerinde okudukları sınıf düzeyleri, anne ve babalarının eğitim durumları ve ailelerinin aylık gelir düzeyleri açısından anlamlı farklılıklar olduğu tespit edilmiştir. Araştırmanın nitel bulguları nicel araştırmadan elde edilenleri destekler niteliktedir. Öğrencilerin sosyal adalet kavramından anladıkları; “Toplum Düzeni Açısından Sosyal Adalet” olarak tek tema altında toplanmıştır. Bu temaya ait demokrasi, psikolojik ihtiyaçlar, ekonomi, eğitim ve kişisel gelişim kategorileri bulunmaktadır. Öğrencilerin çoğunun sosyal adalet algılarını gelir dağılımından kaynaklanan adaletsizlik, eşitsizlik ve haksızlık kavramları ile açıklayarak sosyal adaletin ırk, çokkültürlülük, siyaset ve toplumsal cinsiyet sorunları boyutlarına değinmedikleri görülmektedir. Sonuç olarak öğrencilerin sosyal adalet kavramına ilişkin yeterli bilgiye sahip oldukları fakat bu konunun içeriği hakkında daha detaylı bilgiye hâkim olmadıkları görülmektedir.

The purpose of this study is to investigate the social justice awareness levels of middle school students in relation to various variables, as well as to reveal the students' views on social justice. The quantitative dimension of the research was formed by 421 students studying in secondary schools of different socioeconomic levels in Denizli, and the qualitative dimension was formed by 24 students using criterion sampling in the research that used the explanatory design, which is one of the mixed-method designs. The researcher's "Social Justice Awareness" scale was employed as a quantitative data collection tool in the study. A semi-structured interview form was used to collect qualitative data. Quantitative data of the study were analyzed with the Mann Whitney U test and Kruskal Wallis test. The data collected from the interviews were presented in the form of codes, categories, and themes. Direct quotations are used to demonstrate the students' observations and views. As a result of the research, it was determined that female students had higher levels of social justice awareness, and there were significant differences in the social justice awareness levels of the students in terms of their grade level, their parents' educational status, and their families' monthly income levels. The qualitative findings of the study support the quantitative findings. What the students understood from the concept of social justice was gathered under a single theme as "Social Justice in terms of Social Order". This theme includes the categories of democracy, psychological needs, economy, education, and personal development. It is seen that most students explain their social justice perceptions through the concepts of injustice, inequality, and unequal treatment resulting from income distribution, and they do not address components of social justice such as race, multiculturalism, politics, and gender issues. As a result, it is evident that the students understand the concept of social justice, but they lack more precise information about the subject's content.