Anne-Baba Tutum Ölçeğinin Türk İşaret Dili’ne Uyarlanması ve Sağır Ebeveynlerin Çocuk Yetiştirme Tutumları

Hasan Saçı; Arzu Özyürek

doi:10.30703/cije.779975

TR

Anne-Baba Tutum Ölçeğinin Türk İşaret Dili’ne Uyarlanması ve Sağır Ebeveynlerin Çocuk Yetiştirme Tutumları

Öz

Çocukların gelişimi ve topluma uyum sağlayabilmesi için, anne-babalarının tutumları etkilidir. Anne-babaların çocuk yetiştirmeye yönelik tutumları kendi kişisel özellikleri, çocuğa ait özellikler ve diğer pek çok faktörden etkilenebilmektedir. Engelli veya normal gelişimsel özelliklere sahip bireylerden oluşan tüm ailelerde, anne-babalık her ebeveynin sorumluğudur. Sağır toplumu, gündelik iletişimde Türk İşaret Dilini (TİD) kullanan bireylerden oluşan topluluk olarak adlandırılmaktadır. Betimsel tarama modelindeki bu araştırmanın amacı, 5-6 yaşında çocuğu bulunan sağır ebeveynlerin çocuk yetiştirme tutumlarını incelemek amacıyla bir ölçek uyarlaması yapmaktır. Araştırmanın çalışma grubunu hedef yaş grubunda çocuğu bulunan ve Türk İşaret Dili’ni iletişim dili olarak kullanan 258 sağır ebeveyn oluşturmuştur. Veri toplamada Anne-Baba Tutum Ölçeği (ABTÖ)-A Formu kullanılmıştır. Ölçek Türk İşaret Diline (TİD) çevrilmiş ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yapılmıştır. Cronbach Alfa Güvenirlik Katsayıları Demokratik Tutum alt boyutu için .0,91, Baskıcı ve Otoriter Tutum için 0,86, Aşırı Hoşgörülü Tutum için 0,89 bulunmuştur. ABTÖ-A Formu 38 maddelik TİD Versiyonunun sağır kültürüne ve Türk İşaret Diline uygun olduğu, sağır ebeveynlerin çocuk yetiştirme tutumlarını belirlemede kullanılabileceği belirlenmiştir. Çalışmada sağır annelerin Aşırı Hoşgörülü Tutum alt boyut puanının babalara göre, 26-30 yaşındaki ebeveynlerin Baskıcı ve Otoriter Tutum alt boyut puanlarının 36-40 yaşındakilere göre daha yüksek olduğu saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Alsancak, F. (2018). Sağır toplumunun sosyal dışlanma sorunları. Uluslararası sosyal Araştırmalar Dergisi, 11(58), 423-430. https://doi.org/10.17719/jisr.2018.2556
Arık, E. (2020). Türk İşaret Dili’nde sözdizime deneysel bir yaklaşım. Bilig, Türk Dünyası Sosyal Bilimler Dergisi, 94, 75-96. https://doi.org/10.12995/bilig.9404
Aslan Demir, S. (2016). Sessizliğin dili: Türk işaret diline dair gözlemler. İçinde E. Arık (Der.), Ellerle konuşmak: Türk işaret dili araştırmaları (ss. 141–156). İstanbul: Koç Üniversitesi.
Ayre, C. and Scally, A. J. (2014). Critical values for Lawshe’s content validity ratio: revisiting the original methods of calculation. Measurement and Evaluation in Counseling and Development, 47(1), 79–86. https://doi.org/10.1177/0748175613513808
Beaton, D., Bombardier, C., Guillemin, F. and Ferraz, M. B. (2007). Recommendations for the cross-cultural adaptation of the DASH and quick DASH outcome measures. Institute for Work and Health, 1–45.
Büyüköztürk, Ş. (2003). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı, Ankara: Pegem.
Büyüköztürk, Ş., Akgün, Ö.E., Karadeniz, Ş., Demirel, F. ve Kılıç Çakmak, E. (2018). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri, Ankara: Pegem. https://doi.org/10.14527/9789944919289
Çapık, C., Gözüm, S. ve Aksayan, S. (2018). Kültürlerarası ölçek uyarlama aşamaları, dil ve kültür uyarlaması: güncellenmiş rehber, Florence Nightingale Hemşirelik Dergisi. 26(3), 199-210. https://doi.org/10.26650/FNJN397481

Dikyuva, H. Makaroğlu, B. ve Arık, E. (2015). Türk işaret dili dil bilgisi kitabı, Ankara: T.C. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı.
Evci, N. ve Aylar, F. (2017). Derleme: Ölçek geliştirme çalışmalarında doğrulayıcı faktör analizinin kullanımı. Sosyal Bilimler Dergisi, 10, 389-412. https://doi.org/10.16990/SOBIDER.3386
Frank, A. (2014). The identity development of the only hearing child in an all Deaf family. JADARA, 49(1), 4-26.
Gözen, G. (2013). Geçerlik. İçinde E. Tavşancıl (Ed.), Psikolojik test ve değerleme; testlere ve ölçemeye giriş (ss.172-207). Ankara: Nobel.
Gözübüyük, N. (2015). Okul öncesi dönem çocuklarında davranış sorunlarının faktör analizi ve aşamalı kümeleme analizi sonuçlarının karşılaştırılması, Eğitimde ve Psikolojide Ölçme ve Değerlendirme Dergisi, 1(2), 65-71.
Haddadian, A. and Rose, S. (1991. An investigation of parents’ attitudes and the communication skills of their deaf chidren, American Annals of the Deaf, 136(3), 273-277. Doi: 10.1353/aad.2012.064.66. http://tid.meb.gov.tr/isaret-dilinin-gelisimi/.(2020). Türkiye’de işaret dilinin gelişimi. Erişim: 16.01.2021
Jesus, L. M. T. and Valente, A. R. (2016). Cross-cultural adaptation of health assessment instruments. http:// sweet. ua.pt/lmtj/lmtj/ Jesus Valente 2016. Pdf.
Kumar, S. and Rao, G. (2008). Parental attitudes towards children with hearing impairment, Asia Pasific Disability Rehabilitation Journal, 19(2), 111-117.
Levinger, M. and Orlev, L. (2008). What deaf parents “hear”. The Journal Of International Social Research, 1(4), 413-430.
Moroe, N.F. and Andrade, V. (2018). Hearing children of deaf parents: Gender and birth order in the delegation of the interpreter role in culturally Deaf families. African Journal of Disability, 7(0), 365-375. https://doi.org/10.4102/ajod.v7i0.365
Nilsson, J., Gardulf, A. and Lepp, M. (2016). Process of translation and adaptation of the nurse professional competence (NPC) Scale. Journal of Nursing Education and Practice, 6(1), 100– 103. https://doi.org/10.5430/jnep.v6n1p100
Oğuz, F. ve Öğretir Özçelik, A.D. (2018). Ergenlerde algılanan anne baba tutumu ile madde bağımlılığı arasındaki ilişkinin incelenmesi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11 (58), 535-543. https://doi.org/10.17719/jisr.2018.2567
Özgüven, İ. E. (1994). Psikolojik testler. Ankara: Yeni Doğuş.
Özyürek, A. (2017). Okul öncesi çocuğa sahip anne-babalara yönelik “Çocuk yetiştirmeye ilişkin anne-baba görüşleri ölçeği” ve “Anne-baba tutum ölçeği” geliştirme çalışması. Uluslararası Erken Çocukluk Eğitimi Çalışmaları Dergisi, 2(1), 26-38.
Rienzi, B. M. (1990). Influence and adaptability in families with deaf parents and hearing children. American Annals of the Deaf, 135(5), 402-408. https://doi.org/10.1353/aad.2012.0463
Santrock, W. J. (2017). Yaşam boyu gelişim (Çev.: G. Yüksel) Ankara: Nobel.
Seven, Y. ve Göl-Güven, M. (2016). Bir dil iki dünya: Sağır anne babanın işiten çocuğu olmak (ss.389- 410). E. Arık, (Der.), Ellerle konuşmak: Türk işaret dili araştırmaları. İstanbul: Koç Üniversitesi.
Singleton, J. and Tittle M. (2000). Deaf parents and their hearing children. Journal of Deaf Studies and Deaf Education, 5(3), 221- 236. https://doi.org/10.1093/deafed/5.3.221
Sümer, N., Aktürk, G. ve Helvacı, E. (2010). Anne-baba tutum ve davranışlarının psikolojik etkileri: Türkiye’de yapılan çalışmalara toplu bakış. Türk Psikoloji Yazıları, 42-59.
Şendoğdu, M. C. (2000). Anaokuluna devam eden 5–6 yaş çocuklarının anne-babalarını algılamaları ile anne babaların kendi tutumlarını algılamaları arasındaki ilişki. Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi, Ankara.
Tezbaşaran, A. (1997). Likert tipi ölçek geliştirme kılavuzu. Ankara: Türk Psikologlar Derneği.
Tezel Şahin, F. ve Özyürek, A. (2008). 5-6 yaş grubu çocuğa sahip ebeveynlerin demografik özelliklerinin çocuk yetiştirme tutumlarına etkisinin incelenmesi, Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 6(3), 395-414.
Wanjiru, T. N. (2014). Parental attitudes towards children with hearing impairment and academic performance: a case of Kabui School for the deaf githunguri district, Kiambu county, Kenya. Master Thesis, Kenyatta University.
Zeshan, U. (2003). Aspects of Türk işaret dili. Sign Language and Linguistics, 6(1), 43-75. https://doi.org/10.1075/sll.6.1.04zes

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Hasan Saçı
0000-0002-2015-5128
Türkiye

Arzu Özyürek ^*
0000-0002-3083-7202
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

26 Haziran 2021

Gönderilme Tarihi

13 Ağustos 2020

Kabul Tarihi

12 Şubat 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 1970 Cilt: 10 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.30703/cije.779975

IZ

https://izlik.org/JA62MT43EN

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Saçı, H., & Özyürek, A. (2021). Anne-Baba Tutum Ölçeğinin Türk İşaret Dili’ne Uyarlanması ve Sağır Ebeveynlerin Çocuk Yetiştirme Tutumları. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 10(2), 825-843. https://doi.org/10.30703/cije.779975

Abstract

Anne-Baba Tutum Ölçeğinin Türk İşaret Dili’ne Uyarlanması ve Sağır Ebeveynlerin Çocuk Yetiştirme Tutumları

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster