Ortak Bilgi Yapılandırma Model Temelli Bir Öğretim: Elektrik Devre Elemanları

Hasan Bakırcı; Ekrem Cengiz; Nebahat Şabap

doi:10.30703/cije.1630889

TR EN

Ortak Bilgi Yapılandırma Model Temelli Bir Öğretim: Elektrik Devre Elemanları

Öz

Bu çalışmanın amacı, PhET Colorado simülasyonlarıyla desteklenen Ortak Bilgi Yapılandırma Modeli (OBYM) bağlamında basit bir elektrik devresindeki lamba parlaklığını etkileyen faktörlerin öğretiminin öğrencilerin akademik başarılarını ve model hakkındaki görüşlerini araştırmaktır. Çalışma karma araştırma yöntemine göre tasarlanmıştır. Araştırmanın örneklemini, 2023-2024 eğitim-öğretim yılı itibarıyla Van iline bağlı bir ilçede bulunan bir ortaokulda öğrenim görmekte olan, 23’ü deney ve 24’ü kontrol grubunda yer alan toplam 47 öğrenci oluşturmaktadır. Deney ve kontrol grupları rastgele atama yöntemiyle belirlenmiştir. Çalışmanın verileri araştırmacılar tarafından hazırlanan Akademik Başarı Testi (ABAT) ve yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmanın sonucunda, OBYM temelli fen öğretiminin, beşinci sınıf öğrencilerinin akademik başarıları üzerinde olumlu etkisinin olduğu saptanmıştır. Ayrıca, kontrol grubunda uygulanan sorgulama temelli öğretim yönteminin de öğrencilerin akademik başarılarını artırdığı tespit edilmiştir. Ancak, OBYM temelli öğretim yönteminin deney grubunda, kontrol grubundaki sorgulama temelli yaklaşıma göre daha belirgin bir başarı sağladığı gözlenmiştir. Deney grubundaki uygulamalar, öğrencilerin konuyu daha etkin bir şekilde öğrenmelerine, akademik başarılarının artmasına ve sosyobilimsel konularda farkındalık kazanmalarına yardımcı olmuştur. Araştırma sonuçlarına dayanarak, OBYM’nin ortaokul düzeyindeki farklı branşlarda uygulanması ve öğrencilerin bu modele ilişkin görüşlerinin alınması önerilebilir. Bu sayede, OBYM’nin öğrencilerin akademik başarıları üzerindeki etkisi ile modelin uygulanabilirliğine ilişkin daha kapsamlı veriler elde edilebilir.

Anahtar Kelimeler

A Model-Based Teaching of Common Knowledge Construction: Electrical Circuit Elements

Abstract

The aim of this study is to investigate the effects of teaching the factors affecting the lamp brightness in a simple electric circuit on students' academic achievement and their views about the model in the context of the Common Knowledge Construction Model (CKCM) supported by PhET Colorado simulations. Mixed method research design was adopted in this study. The study group consists of a total of 47 students, 23 of whom are in the experimental group and 24 of whom are in the control group, studying in a secondary school in a district of Van province as of the 2023-2024 academic year. Experimental and control groups were determined by random assignment method. The data of the study were collected through the Academic Achievement Test (AAT) prepared by the researchers and a semi-structured interview form. As a result of the study, it was determined that CKCM-based science education had positive effects on the academic success of fifth grade students. In addition, it was determined that the inquiry-based teaching method applied in the control group increased the academic success of the students. However, it was observed that the CKCM-based teaching method provided a more significant success in the experimental group compared to the inquiry-based approach in the control group. The applications in the experimental group helped the students learn the subject more effectively, increase their academic success and gain awareness of socio-scientific issues. Based on the research results, it is recommended that the CKCM be implemented in various secondary school subjects and that students' opinions be obtained regarding the model. This would allow for more comprehensive data on the impact of CKCM on students' academic achievement and the model's applicability.

Keywords

Kaynakça

Akçay, H., Feyzioğlu, B., & Tüysüz, C. (2003). Kimya öğretiminde bilgisayar benzeşimlerinin kullanımının lise öğrencilerinin başarısına ve tutumuna etkisi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 3(1), 7-26.
Almasri, F. (2022). Simulations to teach science subjects: Connections among students’ engagement, self-confidence, satisfaction, and learning styles. Education and Information Technologies, 27, 7161- 7181. https://doi.org/10.1007/s10639-022-10940-w
Atılğanlar, N. (2014). Kavram karikatürlerinin ilköğretim yedinci sınıf öğrencilerinin basit elektrik devresi konusundaki kavram yanılgıları üzerindeki etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Hacettepe Üniversitesi, Ankara.
Bakırcı H. (2014). Ortak bilgi yapılandırma modeline dayalı öğretim materyali tasarlama, uygulama ve modelin etkililiğini değerlendirme çalışması: Işık ve ses ünitesi örneği [Yayımlanmamış doktora tezi]. Karadeniz Teknik Üniversitesi, Trabzon.
Bakırcı, H., & Çepni, S. (2014). Fen bilimleri dersi öğretim programı temelinde ortak bilgi yapılandırma modelinin irdelenmesi. Fen Bilimleri Öğretimi Dergisi, 2(2), 83-94.
Bakırcı, H., & Çepni, S. (2016). Ortak bilgi yapılandırma modelinin ortaokul altıncı sınıf öğrencilerinin eleştirel düşünme becerilerine etkisi: Işık ve ses ünitesi örneği. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(3), 185-202.
Bakırcı, H., & Çiçek, S. (2017). Ortak bilgi yapılandırma modeline göre tasarlanan öğrenme ortamının 5. Sınıf öğrencilerinin bilimin doğası üzerine etkisi. International Journal of Social and Humanities Sciences Research, 4(15), 1960-1974.
Bakırcı, H., & Yıldırım, İ. (2017). Ortak bilgi yapılandırma modelinin sera etkisi konusunda öğrencilerin kavramsal anlamalarına ve bilginin kalıcılığına etkisi. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 18, 45-63.

Bakırcı, H., Çalık, M., & Çepni, S. (2017). The effect of the common knowledge construction model-oriented education on sixth grade pupils’ views on the nature of science. Journal of Baltic Science Education, 16(1), 43-55.
Bakırcı, H., Çepni, S. & Yıldız, M. (2015). Ortak bilgi yapılandırma modelinin altıncı sınıf öğrencilerinin akademik başarısına etkisi: Işık ve Ses Ünitesi. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 26, 182-204.
Balaban, H., & Özdemir, R. (2021). Ortak bilgi yapılandırma modelinin su kirliliği konusunda fen bilgisi öğretmen adaylarının kavramsal anlamalarına etkisi. Uluslararası Sosyal Araştırma Dergisi, 14(77), 845-856.
Bayar, M. F. (2019). The effect of common knowledge construction model on science process skills and academic achievement of secondary school students on solar system and eclipse. Online Science Education Journal 4(1), 4–19.
Benli-Özdemir, E. (2014). Fen öğretiminde ortak bilgi yapılandırma modelinin ilköğretim öğrencilerinin bilişsel ve duyuşsal öğrenmeleri üzerine etkilerinin incelenmesi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi, Ankara.
Biernacka, B. (2006). Developing scientific literacy of grade five students: A teacher researcher collaborative effort (Doctoral thesis). University of Manitoba, Canada.
Blake, C., & Scanlon, E. (2007). Reconsidering simulations in science education at a distance: Features of effective use. Journal of Computer Assisted Learning, 23(6), 491–502. https://doi.org/10.1111/j.1365-2729.2007.00239.x
Boyacı, M. (2016). Fen ve teknoloji dersinde animasyon uygulamalarının öğrencilerin akademik başarılarına etkisinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Uludağ Üniversitesi, Bursa.
Candaş, B., & Çalık, M. (2023). The effect of CKCM oriented instruction on grade 8 students’ conceptual understanding of sustainable development. Journal of Biological Education, 57(5), 986-1005.
Caymaz, B., & Aydın, A. (2019). Ortak bilgi yapılandırma modelinin yedinci sınıf öğrencilerinin elektrik enerjisi ünitesine ilişkin kavramsal anlamalarına etkisi. Kastamonu Education Journal, 27(5), 1955-1975. https://doi.org/10.24106/kefdergi.3196
Caymaz, B., & Aydın, A. (2021). The effect of common knowledge construction model-based ınstruction on 7th grade students’ academic achievement and their views about the nature of science in the electrical energy unit at schools of different socio-economic levels. International Journal of Science and Mathematics Education, 19, 233–265. https://doi.org/10.1007/s10763-020-10054-0
Creswell, J. W., & Plano Clark, V. L. (2007). Designing and conducting mixed methods research. Thousand Oaks, CA: Sage.
Çepni, S. (2014). Araştırma ve proje çalışmalarına giriş. Trabzon: Celepler Matbaacılık.
Çepni, S., Taş, E., & Köse, S. (2006). Fen bilgisi öğretiminde kavramsal değişim stratejilerinin öğrencilerin kavram öğrenme düzeylerine etkisi. Eurasian Journal of Educational Research, 22, 88–100.
Daşdemir, İ., & Doymuş, K. (2012). Fen ve teknoloji dersinde animasyon kullanımının öğrencilerin akademik başarılarına, öğrenilen bilgilerin kalıcılığına ve bilimsel süreç becerilerine etkisi. Pegem Eğitim ve Öğretim Dergisi, 2(3), 33-42.
Demirci, A. (2014). Akıllı tahta kullanımının öğrenci başarısına etkisi: Fen ve teknoloji dersi örneği. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 13(48), 1-15.
Demircioğlu, H., & Vural, S. (2016). Ortak bilgi yapılandırma modelinin sekizinci sınıf düzeyindeki üstün yetenekli öğrencilerin kimya dersine yönelik tutumları üzerine etkisi. Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(1), 49–60.
Denk, F., Bakırcı, H. & Kara, Y. (2024). Ortak bilgi yapılandırma modeline dayalı fen öğretiminin yedinci sınıf öğrencilerinin 21. yüzyıl becerilerine ve STEM kariyer ilgilerine etkisi. Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 53(3), 1445-1475. https://doi.org/10.14812/cuefd.1524783
Duruk, U., A. Akgün., & H. Gülmez-Güngörmez, H. (2021). Exploring the impact of common knowledge construction model on students’ understandings of heat transfer: Exploring the impact of common knowledge. International Journal of Curriculum and Instruction, 13(1), 114–136.
Ebenezer, J. V., & Connor, S. (1998). Learning to teach science: A model for the 21st century. Canada: Pearson.
Ebenezer, J., & Puvirajah, A. (2005). WebCT dialogues on particle theory of matter: Presumptive reasoning schemes. Educational Research and Evaluation, 11(6), 561–589.
Ergin, S., & Atasoy, Ş. (2013). Comparative analysis of the effectiveness of 4Mat teaching method in removing pupils’ physics misconceptions of electricity. Journal of Baltic Science Education, 12(6), 730-746.
Güler, N. (2014). Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme. Ankara: Pegem Akademi.
Hmelo-Silver, C. E., Duncan, R. G., & Chinn, C. A. (2007). Scaffolding and achievement in problem-based and inquiry learning: A response to Kirschner, Sweller, and Clark (2006). Educational Psychologist, 42(2), 99-107.
Ivankova, N. V., Creswell, J. W., & Stick, S. L. (2006). Using mixed-methods sequential explanatory design: From theory to practice. Field Methods, 18(1), 3-20. https://doi.org/10.1177/1525822X05282260
İyibil, Ü. (2011). A new approach for teaching “energy” concept: The common knowledge construction model. Western Anatolia Journal of Educational Sciences (WAJES), 1-8.
Karaatlı, M. (2014). Tanımlayıcı istatistikler. SPSS Uygulamalı Çok Değişkenli İstatistik Teknikleri (s. 51-58). Ankara: Asil Yayın Dağıtım.
Karamustafaoğlu, S., & Kandaz, U. (2006). Fen öğretiminde kullanılan öğretim yöntemlerine ilişkin öğrenci görüşleri. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 4(2), 201–213.
Kıryak, Z. (2013). Ortak bilgi yapılandırma modelinin 7. sınıf öğrencilerinin su kirliliği konusundaki kavramsal anlamalarına etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi], Karadeniz Teknik Üniversitesi, Trabzon.
Kıryak, Z., & Çalık, M. (2018). Improving grade 7 students’ conceptual understanding of water pollution via common knowledge construction model. International Journal of Science and Mathematics Education, 16, 1025-1046. https://doi.org/10.1007/s10763-017-9820-8
Lewalter, D. (2003). Cognitive strategies for learning from static and dynamic visuals, Learning and Instruction, 13(2), 177-189. https://doi.org/10.1016/S0959-4752(02)00019-1.
Lowe, R. K. (2003). Animation and learning: selective processing of information in dynamic graphics, Learning and Instruction, 13(2), 157-176. https://doi.org/10.1016/S0959-4752(02)00018-X.
Matute-Vallejo, J., & Melero-Polo, I. (2019). Understanding online business simulation games: The role of flow experience, perceived enjoyment and personal innovativeness. Australasian Journal of Educational Technology, 35(3), 71–85.
MEB (2018). Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı (İlkokul ve Ortaokul 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıflar).
MEB.(2024). Ölçme, değerlendirme ve sınav hizmetleri genel müdürlüğü. https://odsgm.meb.gov.tr/www/ornek-sorular/icerik/1011 01.12. 2024 tarihinde ulaşıldı.
Miles, M. B. & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded Sourcebook. (2nded). Thousand Oaks, CA: Sage.
Moodley, K., & Gaigher, E. (2019). Teaching electric circuits: Teachers’ perceptions and learners’ misconceptions. Research in Science Education, 49, 73–89. https://doi.org/10.1007/s11165-017-9615-5
Özden, B., & Yenice, N. (2022). Ortak bilgi yapılandırma modeline dayalı fen öğretiminin akademik başarıya etkisi: Bir meta-analiz çalışması. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 54, 700-720.
Plano Clark, V. L. & Ivankova, N. V. (2016). Mixed methods research: A Guide to the Field. Sage Publications.
Reeves, T. C., Herrington, J., & Oliver, R. (2016). Authentic learning environments. In J. M. Spector et al. (Eds.), Handbook of Research on Educational Communications and Technology (pp. 401-412). Springer.
Schram, A. B. (2014). A mixed methods content analysis of the research literature in science education. International Journal of Science Education, 36 (15), 2619-2638. https://doi.org/10.1080/09500693.2014.908328
Sezgin, M. E. (2002). İkili kodlama kuramına dayalı olarak hazırlanan multimedya ders yazılımının fen bilgisi öğretimindeki akademik başarıya, öğrenme düzeylerine ve kalıcılığa etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Çukurova Üniversitesi, Adana.
Smith, H. J., Higgins, S., Wall, K., & Miller, J. (2005). Interactive whiteboards: boon or bandwagon? A critical review of the literature. Journal of Computer Assisted Learning, 21(2), 91–101. https://doi.org/10.1111/j.1365 2729.2005.00117.x
Sungur-Alhan, S. (2022). Ortak bilgi yapılandırma modeline dayalı öğretimin öğretmen adaylarının ders planları üzerine etkisi. Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 51(1), 1-41. https://doi.org/10.14812/cuefd.886372
Şenyiğit, Ç., & Sılay, İ. (2019). Basit elektrik devreleri konusunda üç aşamalı kavram testi geliştirilmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 48, 69-87.
Tatar, N., & Bağrıyanık, K. E. (2012). Fen ve teknoloji dersi öğretmenlerinin okul dışı eğitime yönelik görüşleri. İlköğretı̇m Online, 11(4), 882-896.
Tezcan, H. & Yılmaz, Ü. (2003). Kimya öğretiminde kavramsal bilgisayar animasyonları ile geleneksel anlatım yönteminin başarıya etkisi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 2(14), 18-32.
Trilling, B., & Fadel, C. (2009). 21st Century Skills: Learning for Life in Our Times. Jossey-Bass.
Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (11. Baskı) Ankara: Seçkin Yayıncılık.
Yıldırım, G. Y. (2024). OBYM'nin 4. sınıf öğrencilerinin bilişsel şemaları, bilimsel düşünme alışkanlıkları ve argüman düzeylerine etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Trabzon Üniversitesi, Trabzon.
Yıldızbaş, H. (2017). Ortak bilgi yapılandırma modeline dayalı öğretimin öğrencilerin akademik başarılarına ve eleştirel düşünme becerilerine etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi] Necmettin Erbakan Üniversitesi, Konya.
Yurtbakan, E., Çalık, M., & Güler, T. (2021). İlkokul 4. sınıf öğrencilerinin organik ve organik olmayan besinler konusuna yönelik kavramsal gelişimlerinin incelenmesi: Ortak bilgi yapılandırma modeli örneği. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 36(3), 544-561. https://doi.org/ 10.16986/HUJE.2020058881
Zhou, M., Brown, D., & Solis, J. (2020). Promoting collaborative knowledge building in science education. Journal of Science Education and Technology, 29(1), 1-14

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Fen Bilgisi Eğitimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Hasan Bakırcı ^*
0000-0002-7142-5271
Türkiye

Ekrem Cengiz
0000-0002-7620-9543
Türkiye

Nebahat Şabap
0009-0003-4133-3936
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

22 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

31 Ocak 2025

Kabul Tarihi

8 Ekim 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 14 Sayı: 4

DOI

https://doi.org/10.30703/cije.1630889

IZ

https://izlik.org/JA66BG48HT

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Bakırcı, H., Cengiz, E., & Şabap, N. (2025). Ortak Bilgi Yapılandırma Model Temelli Bir Öğretim: Elektrik Devre Elemanları. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 14(4), 904-918. https://doi.org/10.30703/cije.1630889