Okul Öncesi Dönemde Çocuğu Olan Ebeveynlerin Dijital Araçlara Yönelik Öz Yeterlikleri ve Tutumları

Ensar Yıldız

doi:10.30703/cije.1567623

TR EN

Okul Öncesi Dönemde Çocuğu Olan Ebeveynlerin Dijital Araçlara Yönelik Öz Yeterlikleri ve Tutumları

Öz

Bu çalışmada, 3-6 yaş arası çocuğu olan ebeveynlerin dijital ebeveynlik öz yeterlik ile dijital ebeveyn tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada ilişkisel tarama yöntemi kullanılmıştır. Çalışma grubunu ölçüt örnekleme yöntemi kullanılarak seçilen 403 ebeveyn oluşturmaktadır. Çalışma grubuna Dijital Ebeveynlik Tutum Ölçeği ve Dijital Ebeveyenlik Öz Yeterlik Ölçeği uygulanmıştır. Araştırmanın veri analizinde Kruskal Wallis testi, Mann-Whitney U testi ve yapısal eşitlik modellemesi kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda, kadınların dijital güvenlik, iletişim ve dijital medyanın etkili kullanımını onaylama boyutlarında erkeklere kıyasla daha yüksek ortalamalara sahip oldukları, 26-34 yaş aralığındaki ebeveynlerin dijital medyanın etkili kullanımını onaylama boyutlarında ve dijital ebeveynlik tutum ölçeği toplam puanında diğer yaş gruplarına göre daha yüksek ortalamalara sahip oldukları, aile geliri 10.000-15.000 TL arasında olanlar, tüm boyutlarda daha düşük ortalamalara sahip oldukları, ebeveynlerin dijital araçlara yönelik kendilerini yeterli görme durumunda, tüm boyutlarla kendini yeterli gören ebeveynlerin, kendini yeterli görmeyenlere göre daha yüksek ortalamalara sahip oldukları tespit edilmiştir. Ayrıca çalışmada, dijital ebeveynlik öz yeterlik ile dijital ebeveynlik tutumu arasında pozitif yönde bir ilişki olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Parents' Self-Efficacy and Attitudes Towards Digital Tools in the Preschool Period

Abstract

This study aimed to investigate the relationship between digital parenting self-efficacy and digital parenting attitudes among parents of children aged 3 to 6 years. The research utilized a relational screening method. The participants consisted of 403 parents selected using the criterion sampling method. The Digital Parenting Attitude Scale and the Digital Parenting Self-Efficacy Scale were applied to the study group. For data analysis, the Mann-Whitney U test, Kruskal-Wallis test, and structural equation modelling were used. The results indicated that women had higher mean scores compared to men in the dimensions of digital security, communication, and effective use of digital media. Parents aged between 26 and 34 had higher mean scores in the dimension of effective use of digital media and the total score of the Digital Parenting Attitude Scale compared to other age groups. Those with a family income between 10,000-15,000 TL had lower mean scores across all dimensions. Additionally, parents who perceived themselves as adequate in using digital tools had higher mean scores across all dimensions compared to those who did not. Furthermore, the study found a positive relationship between digital parenting self-efficacy and digital parenting attitudes.

Keywords

Kaynakça

Akman, E., İdil, Ö., & Çakır, R. (2023). An Investigation into the Levels of Digital Parenting, Digital Literacy, and Digital Data Security Awareness among Parents and Teachers in Early Childhood Education. Participatory Educational Research, 10(5), 248-263. https://doi.org/10.17275/per.23.85.10.5
Anderson, M., Smith, A., & Page, D. (2016). Parents, teens and digital monitoring. Pew İnternet & American Life Project. https://www.pewresearch.org/wp-content/uploads/sites/9/2016/01/PI_2016-01-07_Parents-Teens-Digital-Monitoring_FINAL.pdf
Baker, S., Sanders, M. R., & Morawska, A. (2017). Who uses online parenting support? A cross-sectional survey exploring Australian parents’ İnternet use for parenting. Journal of Child and Family Studies, 26(3), 916-927. https://doi.org/10.1007/s10826-016-0608-1
Bandura, A. (1977). Social learning theory. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall.
Bleakley, A., Jordan, A. B., & Hennessy, M. (2013). The relationship between parents’ and children’s television viewing. Pediatrics, 132(2), e364-e371. https://doi.org/10.1542/peds.2012-3415
Byron, T. (2008). Safer children in a digital world: The report of the Byron Review: Be safe, be aware,havefun. http://dera.ioe.ac.uk/7332/7/Final%20Report%20Bookmarked_Redacted.pdf
Bronfenbrenner, U. (1977). Toward an experimental ecology of human development. American Psychology,32(7), 513–531. https://doi.org/10.1037/0003-066X.32.7.513
İnan Kaya, G., Mutlu Bayraktar, D., & Yılmaz, Ö. (2018). Dijital ebeveynlik tutum ölçeği: geçerlik ve güvenirlik çalışması. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (46), 149-173. https://doi.org/10.21764/maeuefd.390626

Kabakçı Yurdakul, İ., Dönmez, O., Yaman, F., & Odabaşı, H. F. (2013). Digital parenting and changing roles. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 12(4), 883-896. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/223235
Karasar, N. (2013). Bilimsel araştırma yöntemi (25. baskı). Ankara: Nobel Yayın Dağıtım
Konok, V., Bunford, N., & Miklósi, Á. (2019). Associations between child mobile use and digital parenting style in Hungarian families. Journal of Children and Media, 1–19. https://doi.org/10.1080/17482798.2019.1684332
Kostyrka‐ Allchorne, K., Cooper, N. R., & Simpson, A. (2017). Touchscreen generation: children's current media use, parental supervision methods and attitudes towards contemporary media. Acta Paediatrica, 106(4), 654-662. https://doi.org/10.1111/apa.13707
Lauricella, A. R., Wartella, E., & Rideout, V. J. (2015). Young children's screen time: The complex role of parent and child factors. Journal of Applied Developmental Psychology, 36, 11-17. https://doi.org/10.1016/j.appdev.2014.12.001
Lauricella, A. R., Cingel, D. P., Blackwell, C., Wartella, E., & Conway, A. (2014). The Mobile Generation: Youth and Adolescent Ownership and Use of New Media. Communication Research Reports, 31(4), 357–364. https://doi.org/10.1080/08824096.2014.963221
Liau, A. K., Khoo, A., & Ang, P. H. (2008). Parental awareness and monitoring of adolescent internet use. Current Psychology, 27, 217–233. https://doi.org/10.1007/s1214 4- 008-9038- 6
Livingstone, S., Blum-Ross, A., Pavlick, J., & Ólafsson, K. (2018). In the digital home, how do parents support their children and who supports them? Parenting for a Digital Future: Survey Report 1. https://www.stjosephsrc.co.uk/wp-content/uploads/2019/08/P4DF-Survey-Report-1-In-the-digital-home.pdf
Maccoby, E.E., & Martin, J.A. (1983). Socialization in the context of the family: Parent-child interaction. In: E.M. Hctherington (Ed.), P.H. Mussen (Series Ed.), Handbook of child psychology: Vol 4 Socialization, personality, and social development (pp. 1-101). Wiley
Manap, A. (2020). Anne babalarda dijital ebeveynlik farkındalığının incelenmesi (Tez No. 613073) [Doktora tezi, İnönü Üniversitesi-Malatya]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
Mascheroni, D., & Ólafsson, K. (2016). The mobile İnternet: Access, use, opportunities and divides among European children, New Media & Society, 18(8), 1657-1679. https://doi.org/10.1177/1461444814567986
Nayci, Ö. (2021). Examination of digital parenting awareness of the primary school students' parents during the Covid-19 Pandemic. Pegem Journal of Education and Instruction, 11(2), 58-71. https://doi.org/10.14527/pegegog.2021.07
Neumann, M. M. (2014). An examination of touch screen tablets and emergent literacy in Australian pre-school children. Australian Journal of Education, 58(2), 109-122. https://doi.org/10.1177/0004944114523368
Nikken, P., & Schols, M. (2015). How and why parents guide the media use of young children. Journal of Child and Family Studies, 24(11), 3423-3435. https://doi.org/10.1007/s10826-015-0144-4
Oktay, A. (1999). Yaşamın sihirli yılları: Okul öncesi dönem. Epsilon.
Paus-Hasebrink, I., Sinner, P., & Prochazka, F. (2014). Children’s online experiences in socially disadvantaged families: European evidence and policy implications. London: EU Kids Online, LSE.
Patton. M. Q. (2002). Qualitative research and evaluation methods (3rd ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.
Rode, J. A. (2009). Digital parenting: designing children’s safety. People and computers XXIII celebrating people and technology, 244-251. https://www.scienceopen.com/hosted-document?doi=10.14236/ewic/HCI2009.29
Valcke, M., Bonte, S., DeWever, B., & Rots, I. (2010). Internet parenting styles and the impact on internet use of primary school children. Computers & Education, 55(2), 454–464. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2010.02.009
Van der Voort, T., Nikken, P., & Van Lil, J. (1992). Determinants of parental guidance of children’s television viewing: A Dutch replication study. Journal of Broadcasting and Electronic Media, 36, 61–74. https://repository.upenn.edu/server/api/core/bitstreams/fb830871-6c83-4597-a22c-8ffad9a69822/content
Yaman, F., Dönmez, O., Akbulut, Y., Kabakçı Yurdakul, I., Çoklar, A., & Güyer, T. (2019). Exploration of parents' digital parenting efficacy through several demographic variables. Eğitim ve Bilim, 44(199), 149-172. https://doi.org/10.15390/EB.2019.7897
Yaman, F. (2018). Türkiye'deki ebeveynlerin dijital ebeveynlik öz yeterliklerinin incelenmesi (Doktora Tezi). Anadolu Üniversitesi.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Okul Öncesi Eğitim

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Ensar Yıldız ^*
0000-0003-3741-1121
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

28 Eylül 2025

Yayımlanma Tarihi

29 Eylül 2025

Gönderilme Tarihi

15 Ekim 2024

Kabul Tarihi

27 Ocak 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 14 Sayı: 3

DOI

https://doi.org/10.30703/cije.1567623

IZ

https://izlik.org/JA48HR54RK

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Yıldız, E. (2025). Okul Öncesi Dönemde Çocuğu Olan Ebeveynlerin Dijital Araçlara Yönelik Öz Yeterlikleri ve Tutumları. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 14(3), 645-661. https://doi.org/10.30703/cije.1567623

Cited By

An examination of the relationship between parents' digital literacy levels and digital parenting attitudes

OPUS Journal of Society Research

https://doi.org/10.26466/opusjsr.1871275