Gezi Programlarıyla İşlenen Sosyal Bilgiler: Ortaokul Öğrencilerinin Görüşlerine Dayalı Olarak Değerlendirilmesi ve Beceri Kazandırma Üzerindeki Etkisi

Tuğba Selanik Ay; Zehra Samsa

doi:10.30703/cije.1481502

TR EN

Gezi Programlarıyla İşlenen Sosyal Bilgiler: Ortaokul Öğrencilerinin Görüşlerine Dayalı Olarak Değerlendirilmesi ve Beceri Kazandırma Üzerindeki Etkisi

Öz

Geziler öğrencilerin Sosyal bilgiler dersinin ne kadar geniş kapsamlı ve derin olduğunu fark etmelerine olanak tanır. Bu bağlamda Sosyal bilgiler dersi açısından etkili bir eğitsel araç olabilir. Bu gömülü karma yöntem araştırmasının temel amacı gezi programlarıyla işlenen Sosyal bilgiler dersinin ortaokul öğrencilerinin görüşlerine dayalı olarak değerlendirilmesi ve beceri kazandırma üzerindeki etkisinin belirlenmesidir. Araştırmada Sosyal bilgiler derslerinin ortaokul öğrencilerinin kültürel mirasa duyarlılıkları, eğlence amacına duyarlı medya okuryazarlığı becerileri, finansal tutum ve derse yönelik tutumları üzerindeki etkisini belirlemenin yanı sıra gezi programlarıyla işlenen Sosyal bilgiler derslerinin ortaokul öğrencilerinin görüşlerine dayalı olarak değerlendirilmiştir. Nitel boyutta ise ortaokul öğrencilerinin görüşlerine dayalı olarak uygulama süreci değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda gezi programlarıyla işlenen Sosyal bilgiler dersinin ortaokul öğrencilerinin finansal tutum, eğlence amaçlı medya okuryazarlığı, kültürel mirasa duyarlılık ve Sosyal bilgiler dersi tutumları üzerinde deney grubu lehine anlamlı bir farklılık oluşturduğu görülmüştür. Ortaokul öğrencileri uygulama sürecini eğlenceli, öğretici, ülkelerini ve dünyayı tanımalarını sağlayan, kültürü anlamlandırmayı kolaylaştıran bir süreç olarak değerlendirmişlerdir. Araştırma sonuçlarına dayalı olarak Sosyal bilgiler derslerinde gezi programlarından yararlanılması önerilebilir. Hizmet öncesi ve hizmet içi öğretmen eğitimi bağlamında gezi programlarından nasıl yararlanabileceklerine ilişkin atölye çalışması biçiminde uygulamalar gerçekleştirilebilir.

Anahtar Kelimeler

The Evaluation of the Social Studies Which Taught via Travel Programs: Based on the Views of Secondary School Students and Its Effect on Gaining Skills

Abstract

Field trips allow students to realize how broad and deep the social studies course. In this context, field trips can be an effective educational tool for social studies. The main purpose of this embedded mixed- methods study is to evaluate the social studies course taught via travel programs based on the views of middle school students and to determine its impact on gaining skills. The study examined the skills acquisition dimension of middle school students in terms of financial literacy, recreational media literacy, and cultural heritage sensitivity, and its effect on social studies course attitude. In the qualitative dimension, the implementation process was evaluated based on the opinions of middle school students. The results indicated that the social course taught with travel programs created a significant difference in favor of the experimental group on middle school students' financial literacy, recreational media literacy, sensitivity to cultural heritage and social studies course attitudes. Middle school students evaluated the implementation process as fun, instructive, enabling them to get to know their country and the world, and making it easier to make sense of culture.

Keywords

Kaynakça

Arnon Medzini, Hagit Meishar-Tal & Yael Sneh (2015) Use of mobile technologies as support tools for geography field trips, International Research in Geographical and Environmental Education, 24:1, 13-23, DOI: 10.1080/10382046.2014.967514
Arın, D. & Deveci, H. (2008). Sosyal bilgiler Dersinde Güncel Olayların Kullanımının Öğrenci Başarısına ve Hatırda Tutma Düzeyine Etkisi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 7(26), 170-185.
Arslan, A. (2020). Sözlü Kültür Ürünlerinin Aktarımında Medya, Toplum Ve Kuşaklararası Etkileşim. USBAD Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, 2(4), 1037-1053. https://doi.org/10.47994/usbad.808429
Atayeter, Y., & Tozkoparan, U. (2014). Sosyal bilgiler Öğretmenleri İle 6. Sınıf Sosyal bilgiler Öğrencilerinin Gezi Gözlem Yöntemi Üzerine Düşenceleri. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 3(5), 1-21.
Başcı Namlı, Z., Karakuş Yılmaz, T. & Meral, E., (2022). Ortaokul öğrencileri için kültürel mirasa duyarlılık ölçeğinin geliştirilmesi. Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 23 (3), 2369-2398. https://doi.org/10.29299/kefad.1132186
Bursal, M. (2017). SPSS ile temel veri analizi. (1. Baskı). Ankara: Anı Yayıncılık.
Creswell, J. W. (2017). Nitel, nicel araştırma deseni ve karma yöntem yaklaşımları (Çev. Ed. Demir, S. B.). Ankara: Eğiten Kitap.
Creswell, J. W., & Clark, V. L. P. (2017). Designing and conducting mixed methods research. Sage publications.

Çağlayan, E. (2020). Görsel Sanatlar Eğitiminde Okul Dışı Öğrenme Ortamları: Safranbolu Örneği. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 9 (5), 3802-3834. Retrieved from http://www.itobiad.com/tr/pub/issue/57287/79 0602
Bassaw, T. K., Tabil, F. A., Donkor, S. T., Kofie, S., & Bordoh, A. (2022). Teachers’ use of field trip to evaluate social studies lessons in the senior high schools of Ghana. Universal Journal of Social Sciences and Humanities, 219-233. https://doi.org/10.31586/ujssh.2022.558
Çelik, A. (2019). Gezi Yönteminin Sosyal bilgiler Öğretmen Adaylarının Başarılarına Etkisinin Ve Gezi Yazısı Yazmalarına İlişkin Görüşlerinin İncelenmesi. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(1), 395-413. https://doi.org/10.29299/kefad.2018.20.01.013
Çetinkaya, S., & Hatay Uçar, F. (2019). İlköğretim 2. kademe öğrencilerinin Sosyal bilgiler dersine yönelik tutumlarının incelenmesi: bir ölçek geliştirme çalışması. Kastamonu Education Journal, 27(1), 25-35. https://doi.org/10.24106/kefdergi.2236
Çaycı, B., Demir, M.K., Başaran M. & Demir, M. (2007). Sosyal bilgiler Dersinde İşbirliğine Dayalı Öğrenme İle Kavram Öğretimi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 15(2), 619-630.
Çınar, C. & Utkugün, C. & Gazel A. A. (2021). “Sosyal bilgiler Dersinde Sanal Müze Kullanımı Hakkında Öğrenci Görüşleri. Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi, 16, 150-170. https://doi.org/10.20860/ijoses.1017419
Demir, Y., & Şenyurt, S. (2022). Sosyal bilgiler dersinde veli eşliğinde gerçekleştirilen inceleme gezilerinin etkililiği. Milli Eğitim Dergisi, 51(236), 3001-3030. https://doi.org/10.37669/milliegitim.954370
Deveci, H. (2009). Sosyal bilgiler dersinde kültürden yararlanma: öğretmen adaylarının kültür portfolyolarının incelenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 8, (28), 001-019.
Eisman, J. & Patterson, T. (2023). Infusing social studies ınstructional practices in educational travel programs. 14th Annual Global Temple Conference. DOI:10.13140/RG.2.2.16374.06720
Hündür, S. C. (2022). Sosyal bilgiler dersinde öğretim materyallerinin somut olmayan kültürel miras eğitiminde kullanımı. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Binali Yıldırım Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü. Erzincan
Kantekin, M. (2023). 6. Sınıf Sosyal bilgiler dersinde kültürel miras konularının öğretiminde web.2 araçlarının kullanımı. (Yayımlanmamış doktora tezi). Anadolu Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü. Eskişehir.
Kenna, J. L., & Potter, S. (2018). Experiencing the world from inside the classroom: Using virtual field trips to enhance social studies instruction. The Social Studies, 109(5), 265-275. https://doi.org/10.1080/00377996.2018.151571 9
Kılcan, B., & Ergür, Ş. (2019). Finansal Tutum Ölçeğinin (FTÖ) geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışmaları. Gelecek Vizyonlar Dergisi, 3(3), 58-67. DOI: 10.29345/futvis.83
Kılıçkaya, K. (2023). Sosyal bilgiler eğitiminde kültürel farkındalık ve ifade yetkinliği kapsamında kuşaklar arası kültür aktarımının incelenmesi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Hacı Bektaş Veli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü. Nevşehir
Merç, A. (2017). Sosyal bilgiler dersinde mekân algılama becerisinin kazandırılmasında google earth uygulamasının etkililiği. (Yayımlanmış doktora tezi). Anadolu Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü. Eskişehir
Mergens, D. (2017). The impact of educational travel on high school social studies students (Doctoral dissertation, University of British Columbia). DOI: 10.14288/1.0343604
Morris, R. V. (2010). The field trip book: Study travel experiences in social studies. IAP.
Noel, A. M., & Colopy, M. A. (2006). Making history field trips meaningful: Teachers' and site educators' perspectives on teaching materials. Theory & Research in Social Education, 34(4), 553-568. https://doi.org/10.1080/00933104.2006.10473321
Obadiora, A. J. (2016). Comparative effectiveness of virtual field trip and real field trip on students’ academic performance in social studies in Osun State Secondary Schools. Mediterranean Journal of Social Sciences, 7(1), 467-474. DOI: 10.5901/mjss.2016.v7n1p467
Özkan, İ. (2009). Gezi-gözlem ve inceleme yönteminin 6. sınıf Sosyal bilgiler programı ülkemizin kaynakları ünitesindeki öğrenci başarılarına etkisi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü. Bolu
Pamukçuoğlu, K. (2019). Medyanın finansal okuryazarlık üzerindeki etkisi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü. Ankara
Patterson, T. (2015). The transformative power of travel? Four social studies teachers reflect on their international professional development. Theory & Research in Social Education, 43(3), 345-371. https://doi.org/10.1080/00933104.2015.1064504
Rudwick, M. (1996). Geological travel and theoretical ınnovation: the role of liminal' Experience. Social studies of science, 26(1), 143-159. https://doi.org/10.1177/030631296026001007
Selanik Ay, T. (2010). Sosyal bilgiler Dersinde Çevre Bilinci Kazandırmada Medya Ürünlerinden Yararlanmaya İlişkin Öğrenci Görüşleri. Uluslararası Avrasya Sosyal Bilimler Dergisi, 1(1), 76-93.
Selanik Ay, T. & Duban, N. (2018). Media literacy from the eyes of children: an interdisciplinary approach. Cypriot Journal of Educational Science. 13(3), 372- 387.
Sevigen, M. (2022). Sosyal bilgiler dersi öğretiminde web 2.0 araçlarının kullanılmasının öğrencilerin dijital vatandaşlık düzeyine, akademik başarısına ve ders tutumuna etkisi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü. Samsun
Stoddard, J. (2009). Toward a virtual field trip model for the social studies. Contemporary Issues in Technology and Teacher Education, 9(4), 412-438. https://www.researchgate.net/publication/242713442
Thomas, M. S. (2019). Virtually There: A Phenomenological Study of Secondary Students and Their Engagement with Virtual Reality Field Trips. Electronic Theses and Dissertations. 1700. https://egrove.olemiss.edu/etd/1700
Turgut, G. (2015). Sosyal bilgiler dersinde bir eğitim aracı olarak sanal müzelerden yararlanma. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Adnan Menderes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü. Aydın
Ulu Aslan, E. & Baş, B. (2022). Eğlence amacına duyarlı medya okuryazarlığı ölçeğinin geliştirilmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 10(1), 74-88. https://doi.org/10.16916/aded.1029540
Ünlüer, G. & Yaşar, Ş. (2012). Sosyal bilgiler Dersinde Gazete Kullanımına İlişkin Öğrenci Görüşleri. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(1), 43-57.
Yavaş, Ş. (2019). Sosyal bilgiler dersi öğretim programı bağlamında gezi sitelerinin incelenmesi ve öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi. (Yayımlanmış Yüksek Lisans Tezi). Afyon Kocatepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü. Afyon
Yıldırım, R., & Ortak, Ş. (2022). Sosyal bilgiler Öğretiminde Gezilerden Yararlanma. International Journal of Social Science Research, 11(1), 71-87.
Yıldırım, R. (2012). İlköğretim II. kademe Sosyal bilgiler derslerinde gezi-gözlem yönteminin uygulanma durumunun incelenmesi. Yayımlanmış Yüksek Lisans Tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Afyon.
Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2018). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
Yılmaz, İ. (2022). Sosyal bilgiler öğretiminde web 2.0 araçlarının kullanımının akademik başarı ve derse yönelik tutuma etkisinin incelenmesi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Afyon Kocatepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü. Afyon

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sosyal Bilgiler Eğitimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Tuğba Selanik Ay ^*
0000-0003-1368-052X
Türkiye

Zehra Samsa
0009-0000-4151-7418
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

28 Eylül 2025

Yayımlanma Tarihi

29 Eylül 2025

Gönderilme Tarihi

9 Mayıs 2024

Kabul Tarihi

26 Haziran 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 14 Sayı: 3

DOI

https://doi.org/10.30703/cije.1481502

IZ

https://izlik.org/JA38ZL22LU

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Selanik Ay, T., & Samsa, Z. (2025). Gezi Programlarıyla İşlenen Sosyal Bilgiler: Ortaokul Öğrencilerinin Görüşlerine Dayalı Olarak Değerlendirilmesi ve Beceri Kazandırma Üzerindeki Etkisi. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 14(3), 590-607. https://doi.org/10.30703/cije.1481502