Öğretmen Adaylarının Çocukluk Deneyimleri ve Meslek Algısı: Bir İlişki Analizi

Merve Özer Akkaya; Yüksel Büşra Yüksel Aykanat

doi:10.30703/cije.1473125

TR EN

Öğretmen Adaylarının Çocukluk Deneyimleri ve Meslek Algısı: Bir İlişki Analizi

Öz

Erken çocukluk döneminde olumlu ya da olumsuz pek çok yaşantı, bireyin yetişkinlik hayatını etkilemektedir. Olumlu çocukluk yaşantıları kadar bireylerin seçtikleri meslekler de yaşantılarını olumlu ya da olumsuz etkileyebilmektedir. Alan yazında öğretmenlik meslek algısına yönelik pek çok çalışma bulunmakla birlikte olumlu çocukluk yaşantılarına odaklanan sınırlı çalışma bulunmaktadır. Okul öncesi öğretmenleri, eğitim kademesinin ilk basamağını oluşturmakla birlikte öğretmenlerin olumlu çocukluk yaşantılarına ve öğretmenlik meslek algılarına sahip olmaları, verecekleri eğitimin kalitesini ve sağlıklı bireylerin yetişmesini olumlu etkileyebilecektir. Bu çalışmanın amacı; okul öncesi öğretmen adaylarının olumlu çocuk yaşantıları ve öğretmenlik mesleği algılama biçimleri arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Araştırmanın verisi Türkiye’nin çeşitli illerinde öğrenim gören 260 okul öncesi öğretmen adayından çevrim içi ortamda toplanmıştır. Araştırmada veri toplama araçları olarak Olumlu Çocukluk Yaşantıları Ölçeği, Öğretmenlik Mesleği Algılama Biçimleri Ölçeği ile araştırmacılar tarafından oluşturulan demografik bilgi formu kullanılmıştır. Araştırma sonucunda öğretmen adaylarının olumlu çocukluk yaşantıları ile öğretmenlik meslek algıları arasında anlamlı bir ilişkiye rastlanılmamıştır. Bununla birlikte öğrencilerin mezun oldukları lise bağlamında; mesleki ve teknik Anadolu lisesinden mezun olan öğretmen adaylarının ortalamalarının Anadolu lisesinden mezun olan öğretmen adaylarına göre öğretmenlik meslek algılarının yüksek olduğu görülmüştür. Buradan yola çıkılarak alan yazında olumlu çocukluk yaşantılarına yönelik çeşitli çalışmaların yapılması önerilebilir.

Anahtar Kelimeler

Childhood Experiences of Teacher Candidates and Occupational Perception: A Relationship Analysis

Abstract

An individual's adult life is impacted by a variety of early childhood experiences, both good and bad. Along with a happy childhood, people can benefit or negatively impact their lives by choosing certain careers. Despite the fact that there are several studies on how people view teachers in the literature, there aren't many that concentrate on good childhood experiences. 260 aspiring preschool teachers studying in different Turkish provinces provided the study's online data source. The researchers used Perceptions of Teaching Profession Scale, Positive Childhood Experiences Scale, and a demographic data form to collect data. The study revealed that there was no correlation between pre-service teachers' impressions of the teaching profession and their favorable childhood experiences. The average pre-service teachers who graduated from Anatolian High School had lower perceptions of the teaching profession than pre-service teachers who graduated from vocational and technical Anatolian High School which was the high school the students graduated from. On the basis of this, many studies on positive childhood memories in the literature can be suggested.

Keywords

Kaynakça

Ainsworth, M. S. (1989). Attachments beyond infancy. American Psychologist, 44(4), 709–716. https://doi.org/10.1037/0003-066X.44.4.709
Alshehri, N. A., Yildirim, M. & Vostanis, P. (2020). Social support and mental health problems. Arab Journal of Psychiatry, 31(2), 130-143.
Atabek-Yiğit, E. & Balkan-Kıyıcı, F. (2019). Öğretmen adaylarının öğretmen algısı. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi [MSKU Journal of Education], 6(1), 20-39. https://doi.org/10.21666/muefd.460666
Aydın, E. (2018). Çocukluk çağı travmatik yaşantıların psikolojik sağlamlık ve depresyon belirtileri üzerine etkisi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi.
Bethell, C., Jones, J., Gombojav, N., Linkenbach, J. & Sege, R. (2019). Positive childhood experiences and adult mental and relational health in a statewide sample: Associations across adverse childhood experiences levels. JAMA Pediatr, 173(11), 1110. DOI: 10.1001/jamapediatrics.2019.300
Bilgin, O., İnce, M., Çolakoğlu, Ö. M. & Yeşilyurt, E. (2021). Yetişkinlerin olumlu çocukluk yaşantılarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. ZfWT, 13 (3), 251‐264. DOI: 10.46291/ZfWT/130315
Bingöl, T. Y. (2018). Determining the predictors of self-efficacy and cyberbullying. International Journal of Higher Education, 7(2), 138-143. https://eric.ed.gov/?id=EJ1175143
Bowlby, J. (2013). Bağlanma. (Çev:T. V. Soylu). Pinhan Yayıncılık.

Budak, Y. & Kula, S.S. (2017). Sınıf öğretmeni adaylarının öğretmenlik mesleğine ilişkin algıları. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi (KEFAD), 18(2), 311-329. https://dergipark.org.tr/tr/pub/kefad/issue/59416/853291
Cheng, H. & Furnham, A. (2004) Perceived parental rearing style, self-esteem, and self-criticism as predictors of happiness. Journal of Happiness Studies, 5(1), 1-21. https://doi.org/10.1023/B:JOHS.0000021704.35267.05
Chopik, W.J. & Edelstein, R.S. (2019). Retrospective memories of parental care and health from mid-to late life. Health Psychol, 38, 84- 93. https://doi.org/10.1037/hea0000694
Chopik, W. J., Edelstein, R. S. & Grimm, K. J. (2019). Longitudinal changes in attachment orientation over a 59-year period. Journal of Personality and Social Psychology, 116(4), 598–611. DOI: 10.1037/pspp0000167
Coffey, J. K., Warren, M. T. & Gottfried, A. W. (2015). Does infant happiness forecast adult life satisfaction? Examining subjective well-being in the first quarter century of life. Journal of Happiness Studies, 16(6), 1401-1421. https://dergipark.org.tr/tr/pub/insanvetoplum/issue/71117/1136771
Crandall, A., Miller, J. R., Cheung, A., Novilla, L. K., Glade, R., Novilla, M. L. B., ... & Hanson, C. L. (2019). ACEs and counter-ACEs: How positive and negative childhood experiences influence adult health. Child Abuse & Neglect, 96, 104089. DOI: 10.1016/j.chiabu.2019.104089
Çalışkan, M., Işık, A. N. & Saygın, Y. (2013). Öğretmen adaylarının ideal öğretmen algıları. Elementary Education Online, 12(2), 575-584. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ilkonline/issue/8585/106661
Çetin, Y. C. & Ünsal, S. (2022). Öğretmenlerin kişisel-mesleki yetkinlik algıları ile mesleki dayanıklılık inançları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 63, 1-15. https://doi.org/10.21764/maeuefd.872532
Çiçek, İ. (2020). Çocuk psikolojisi ve ruh sağlığı. Eğiten Kitabevi.
Çiçek, İ. & Çeri, V. (2021). Olumlu çocukluk yaşantıları ölçeği: Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması. Humanistic Perspective, 3(3), 643–659. https://doi.org/10.47793/hp.980149
Demir, E. & Demir G., C. (2016). Öğretmenlik mesleğini algılama biçimleri ölçeği: Geçerlik-güvenirlik çalışması. International Conference on New Horizons in Education. Viyana, Avusturya.
Demirtaş, H., Cömert, M. & Özer, N. (2011). Öğretmen adaylarının özyeterlik inançları ve öğretmenlik mesleğine ilişkin tutumları. Eğitim ve Bilim, 36(159), 96-111. https://dergipark.org.tr/tr/pub/kesitakademi/issue/59837/864669
Dilber, Y., Güngör, H. & Güner-Eşerler, İ. (2022). Investigation of school principals' perceptions on self- leadership and positive childhood experiences. International Journal of Educational Spectrum (IJES), 4(4), 147-162. https://doi.org/10.47806/ijesacademic.1203735
Doğan, T. & Aydın, F.T. (2020). Olumlu çocukluk yaşantıları ölçeğinin geliştirilmesi. HAYEF: Journal of Education,17,1-19. https://doi.org/10.5152/hayef.2020.1925
Doğan, T. & Yavuz, K. E. (2020). Yetişkinlerde psikolojik sağlamlık, olumlu çocukluk deneyimleri ve algılanan mutluluk. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar-Current Approaches in Psychiatry, 12(1), 312-330. https://doi.org/10.18863/pgy.750839
Ensor, R., Spencer, D. & Hughes, C. (2011). You feel sad? Emotion understanding mediates predictors of prosocial behavior: Findings from 2-to 4-years. Social Development, 20(1), 93–110. https://doi.org/10.1111/j.1467-9507.2009.00572.x
Erikson, E. (1968). Youth: Identity and crisis. New York, NY: WW.
Ergül-Havan, M. (2022). Üniversite öğrencilerinde olumlu çocukluk yaşantıları ve psikolojik sağlamlık ilişkisinde bilinçli farkındalığın aracı rolü. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İzmir Demokrasi Üniversitesi.
Eryavuz, A. (2006). Çocuklukta algılanan ebeveyn kabul veya reddinin yetişkinlik dönemi yakın ilişkileri üzerindeki etkileri. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Ege Üniversitesi.
Gilbert, P., McEwan, K., Mitra, R., Franks, L., Richter, A., & Rockliff, H. (2008). Feeling safe and content: A specific affect regulation system? Relationship to depression, anxiety, stress, and self-criticism. The Journal of Positive Psychology, 3(3), 182-191. https://doi.org/10.1080/17439760801999461
Glaser, J. P., Van Os, J., Portegijs, P. J. & Myin-Germeys, I. (2006). Childhood trauma and emotional reactivity to daily life stress in adult frequent attenders of general practitioners. Journal of Psychosomatic Research, 61(2), 229–236. https://doi.org/10.1016/j.jpsychores.2006.04.014
Gömleksiz, M. N. (2004). Öğretmenlik mesleğinin nitelikleri. Mehmet Taşpınar (Ed.), Eğitim Bilimine Giriş içinde (s. 152). Üniversite Kitabevi.
Gülen, S. (2020). Çocuk gelişimi okuyan bireyin sahip olmak istediği meslek ve tercihlerinin nedenleri ile beraber incelenmesi. Turkish Studies- Educational Sciences, 15(3),1893-1906. https://dx.doi.org/10.29228/TurkishStudies.4199
Gündüz, A. & Gündoğmuş, İ. (2019). Üniversite öğrencilerinde çocukluk çağı olumsuz yaşantıları ile otomatik düşünceler, ara inançlar, uyumsuz şemalar, anksiyete ve depresif belirti şiddeti ve yaşam kalitesi arasındaki ilişki. Klinik Psikiyatri Dergisi, 22(4), 424-435. DOI: 10.5505/kpd.2019.72621
Karaırmak, Ö. & Siviş, R. (2008). Modernizmden postmodernizme geçiş ve pozitif 53 psikoloji. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 3(30), 102-115.https://dergipark.org.tr/tr/pub/tpdrd/issue/21450/229750
Karaman, M., Acar, A., Kılıç, O.,Buluş, U. & Erdoğan, Ö. (2013). Sakarya ilinde görev yapan öğretmenlerin gözüyle “öğretmenlik mesleğinin statüsü ve saygınlığı”. VI. Ulusal Lisansüstü Eğitim Sempozyumu, Sakarya.
Karasar, N. (2014). Bilimsel araştırma yöntemi. (26.baskı). Nobel Yayıncılık.
Koç, E.S. (2014). Sınıf öğretmeni adaylarının öğretmen ve öğretmenlik mesleği kavramlarına ilişkin metaforik algıları. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(1), 47-72. DOI: 10.17679/iuefd.79408
Kozan, D. & Şahin- Zeteroğlu, E. (2019). Okul öncesi eğitimi öğretmenliği öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine ilişkin metaforları. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(3), 1029-1040. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2019.19.49440-481646
Marta-Simões, J., Ferreira, C. & Mendes, A. L. (2018). Self-compassion: An adaptive link between early memories and women’s quality of life. Journal of Health Psychology, 23(7), 929-938. https://doi.org/10.1177/1359105316656771.
Merz, E. M. & Jak, S. (2013). The long reach of childhood. Childhood experiences influence close relationships and loneliness across life. Advances in Life Course Research, 18(3), 212-222. https://doi.org/10.1016/j.alcr.2013.05.002
Monette, D. R., Sullivan, T. J. & Dejong, C. R. (2013). Applied social research. A tool for the human services. CA: Brooks/Cole.
Murat, M., Ünişen, A. & Kanadalı, S.(2010). Eğitim fakültesine yeni başlayan öğrencilerin öğretmenlik mesleğini algılayışları ve öğretmenlik mesleğine ilişkin tutumları. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 9(33), 226-244 https://dergipark.org.tr/tr/pub/esosder/issue/6147/82533
Oliveira, S., Ferreira, C. & Mendes, A. L. (2016). Early memories of warmth and safeness and eating psychopathology: The mediating role of social safeness and body appreciation. Psychologica, 59(2), 45-60. https://doi.org/10.14195/1647-8606_59-2_3
Özaslan, A. & Yıldırım, M. (2021). Internalized stigma and self esteem of mothers of children diagnosed with attention deficit hyperactivity disorder. Children’s Health Care, 50(3), 312– 324. https://doi.org/10.1080/02739615.2021.1891071
Richards, M. & Huppert, F. A. (2011). Do positive children become positive adults? Evidence from a longitudinal birth cohort study. The Journal of Positive Psychology, 6(1), 75-87. DOI: 10.1080/17439760.2011.536655
Singh, O.P. & Singh, S.K. (2016). A study on the attitude of primary school teachers towards teaching profession in Varanasi district of Uttar Pradesh. International Journal of Advanced Research in Management and Social Sciences, 5(8), 119-129. https://garph.co.uk/IJARMSS/Aug2016/8.pdf sayfasından erişilmiştir.
Şentürk, C. (2009). Öğretmenlik mesleğinde etik. Bilim ve Aklın Aydınlığında Eğitim, 10 (111), 25-31.
Taş, S. (2022). Olumlu çocukluk yaşantılarının bireysel yaratıcılıkla ilişkisinde öz-saygının aracılık etkisi. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 15(2), 296–310. http://doi.org/10.25287/ohuiibf.946365.
Taş, M. A. & Yılmaz, N. (2020). Çocukluk deneyimleri, azim ve girişimcilik niyeti ilişkisi: Sağlık yönetimi öğrencileri üzerinde bir inceleme. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(4), 1089– 1106. https://doi.org/10.32709/akusosbil.778696
Tekay-Kara, R. (2022). Olumlu çocukluk çağı yaşantısı olan bireylerin duygusal zekaları ve duygularını yönetebilme becerileri arasındaki ilişki. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Gedik Üniversitesi.
Toraman, C. (2022). Okul öncesi öğretmenlerinin olumlu çocukluk yaşantıları ile öz duyarlıkları arasındaki ilişki. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Çağ Üniversitesi.
Tunca, A. (2022). Kadınların mutluluğunun yordayıcıları olarak öz-Şefkat ve olumlu çocukluk yaşantıları. Abant Sosyal Bilimler Dergisi, 22(2), 535-545. DOI: 10.11616/asbi.1091282
Uyanık, G., Sezer, T., Karabulut, A. & Koçak Sazlı, E. (2019). 5-6 yaşında çocuğu olan annelerin çocukluk deneyimleri ve öznel mutluluk düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Kalem Eğitim ve İnsan Bilimleri Dergisi, 9(1), 177–193. DOI: 10.23863/kalem.2019.124
Ülper, H. & Bağcı, H. (2012). Türkçe öğretmeni adaylarının öğretmenlik mesleğine dönük öz yeterlik algıları. Electronic Turkish Studies, 7(2), 1115-1131. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.3039
Yeşilyurt, E. (2011). Öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğinin genel yeterliliklerine yönelik yeterlik algıları. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 9(1), 71-100, 72-100. https://dergipark.org.tr/tr/pub/tebd/issue/26101/275009 sayfasından erişilmiştir.
Yılmaz, F., Göçen, S. & Yılmaz, F. (2013). Öğretmen adaylarının öğretmen kavramına ilişkin algıları: Bir metaforik çalışma. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(1), 151-164. https://dergipark.org.tr/tr/pub/mersinefd/issue/17382/181569 sayfasından erişilmiştir.
Yılmazer, G. (2021). Ebeveynlerin olumlu çocukluk yaşantıları düzeylerinin, çocuklarının arkadaşlık ilişkilerine yansıması. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Çağ Üniversitesi.
Young, J., Klosko, J.S. & Weishaar, M.E. (2017) Şema terapi (Çev. Tuğrul Veli Soylu). Litera Yayıncılık.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Okul Öncesi Eğitim

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Merve Özer Akkaya ^*
0000-0002-8474-1425
Türkiye

Yüksel Büşra Yüksel Aykanat
0000-0001-5685-242X
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

28 Mart 2025

Gönderilme Tarihi

24 Nisan 2024

Kabul Tarihi

19 Şubat 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 14 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.30703/cije.1473125

IZ

https://izlik.org/JA63BK37FJ

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Özer Akkaya, M., & Yüksel Aykanat, Y. B. (2025). Öğretmen Adaylarının Çocukluk Deneyimleri ve Meslek Algısı: Bir İlişki Analizi. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 14(1), 128-138. https://doi.org/10.30703/cije.1473125