Okul Yöneticilerinin Yönetsel Etkililik Düzeylerinin ve Değişim Yönetimi Yeterliliklerinin Öğretmen Görüşlerine Göre Değerlendirilmesi

Eser Rifat Sakallioğlu; Hülya Kasapoğlu Tankutay

doi:10.30703/cije.1472174

EN TR

Evaluation of School Administrators' Administrative Effectiveness Levels and Change Management Competencies According to Teachers' Views

Öz

In the process of rapid change in the social structure, school administrators are expected to adapt to the changes in the education system and its environment, to take the lead and to be effective in school management. This study aimed to evaluate the managerial effectiveness levels and change management competencies of school administrators based on teachers’ opinions and to determine whether these opinions revealed a significant difference according to selected variables. The study employed a survey model using a quantitative research method. The study population consisted of 1,849 teachers working in Akçaabat, Trabzon. The sample of the research was determined by stratified sampling method, one of non-probability sampling methods, and consisted of 318 teachers working in these schools. In the research, the ‘Managerial Effectiveness Scale’ and ‘Change Management Competence Scale’ were used to determine the managerial effectiveness levels and change management competencies of school administrators. The obtained data were analyzed using Mann Whitney U test and Kruskal Wallis H test. As a result of the research, teachers evaluated the managerial effectiveness and change management competencies of school principals as “high level”. This study determined that the change management competencies of school administrators differed significantly according to their status as educational management specialists, the gender of teachers, and the type of institution in which they worked. It also concluded that the managerial effectiveness levels of school administrators differed significantly based on their status as educational management specialists and the type of institution where the teachers were employed.

Anahtar Kelimeler

Okul Yöneticilerinin Yönetsel Etkililik Düzeylerinin ve Değişim Yönetimi Yeterliliklerinin Öğretmen Görüşlerine Göre Değerlendirilmesi

Öz

Toplumsal yapıda gerçekleşen hızlı değişim sürecinde, okul yöneticilerinin eğitim sistemindeki ve çevresindeki değişimlere uyum sağlaması, öncülük etmesi ve okul yönetiminde etkili olması beklentisi vardır. Araştırmada okul yöneticilerinin yönetsel etkililik düzeylerinin ve değişim yönetimi yeterliliklerinin öğretmenlerin görüşlerine göre değerlendirilmesi ve bu görüşlerin seçilen değişkenlere göre anlamlı bir fark ortaya koyup koymadığının belirlenmesi amaçlanmıştır. Nicel araştırma yönteminin kullanıldığı tarama modelindeki araştırmada araştırmanın evrenini, Trabzon Akçaabat’ta görev yapan 1849 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi, seçkisiz örnekleme yöntemlerinden tabakalı örnekleme yöntemiyle belirlenmiş ve belirlenen bu okullarda görevli 318 öğretmenden oluşmuştur. Araştırmada, okul yöneticilerinin yönetsel etkililik düzeylerini ve değişim yönetimi yeterliliklerini belirlemek amacıyla ‘’Yönetsel Etkililik Ölçeği’’ ve ‘’Değişim Yönetimi Yeterlilik Ölçeği’’ kullanılmıştır. Elde edilen veriler Mann Whitney U testi ve Kruskal Wallis H testleriyle kontrol edilmiştir. Araştırma neticesinde öğretmenler, okul müdürlerinin yönetsel etkililik ve değişim yönetimi yeterliliklerini “üst düzey” olarak değerlendirmiştir. Araştırmada okul yöneticilerinin değişim yönetimi yeterliliklerinin yöneticilerin eğitim yönetimi uzmanı olma durumuna, öğretmenlerin cinsiyetine ve çalıştığı kurum türüne göre anlamlı şekilde farklılaştığı belirlenirken; okul yöneticilerinin yönetsel etkililik düzeylerinin yöneticilerin eğitim yönetimi uzmanı olma durumuna ve öğretmenlerin çalıştığı kurum türüne göre anlamlı bir şekilde farklılaştığı sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Yapılan bu çalışmada bilimsel, etik ve alıntı kurallarına uyulduğu; toplanan veriler üzerinde herhangi bir tahrifatın yapılmadığı, karşılaşılacak tüm etik ihlallerde “Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi ve Editörünün” hiçbir sorumluluğunun olmadığı, tüm sorumluluğun Sorumlu Yazara ait olduğu ve bu çalışmanın herhangi başka bir akademik yayın ortamına değerlendirme için gönderilmemiş olduğu sorumlu yazar tarafından taahhüt edilmiştir.

Kaynakça

Ak, M. (2006). İlköğretim okul yöneticilerinin değişimi yönetme yeterlilikleri [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Afyon Kocatepe Üniversitesi.
Akbaşlı, S. (2018). Okul yöneticisi ve okul yöneticisinin yeterlikleri. N. Cemaloğlu, & M. G. Gülcan (Ed.), Kuramdan uygulamaya okul yönetimi içinde (ss. 147–186). Pegem Akademi.
Akçadağ, T. (2021). Yönetim süreçleri. R. Sarpkaya (Ed.), Türk eğitim sistemi ve okul yönetimi içinde (ss. 173–218). Anı.
Akıllı, E. (2019). Öğretmen algılarına göre okul yöneticilerinin etkililiği ile teknoloji liderliği rolleri arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Marmara Üniversitesi.
Akman, M.F. (2021). Okullarda değişim yönetimi çalışmalarında öğretmenlerin örgütsel iletişim algıları ile kararlara katılım davranışları arasındaki ilişki [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Marmara Üniversitesi & İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi.
Argon, T., & Özçelik, N. (2008). İlköğretim okulu yöneticilerinin değişimi yönetme yeterlikleri. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(16), 70-89.
Balay, R., Kaya, A., & Melik, G. (2015). Ortaokul öğretmenlerinin örgütsel yaratıcılık ile yönetsel etkililik algıları arasındaki ilişki. Kastamonu Eğitim Dergisi, 23(2), 439-466.
Balcı, A. (2014). Etkili okul ve okul geliştirme: Kuram, uygulama ve araştırma (7. baskı). Pegem Akademi.

Balcı, A. (2015). Sosyal bilimlerde araştırma: Yöntem, teknik ve ilkeler (11. baskı). Pegem Akademi.
Balyer, A. (2019). Eğitim yönetiminde yeni yaklaşımlar (2. baskı). Anı.
Baran, H. (2015). Eğitim yönetimi, teftişi, planlaması ve ekonomisi lisansüstü programının okul yöneticisi yeterlikleri bağlamında incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Eskişehir Osman Gazi Üniversitesi.
Baş, G. (2018). Okul yöneticilerinin değişimi yönetme yeterlilikleri ile öğretmenlerde görülen değişim sinizmi arasındaki ilişki [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Uşak Üniversitesi.
Baş, S. (2018). Lise müdürlerinin liderlik stilleri ile değişimi yönetme yeterlilikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisanstezi]. Kastamonu Üniversitesi.
Budak, A. (2024). Fark yaratan olmak (D. Yazıcıoğlu, Çev.). Sola Unitas.
Bursalıoğlu, Z. (2019). Okul yöneti̇mi̇nde yeni̇ yapı ve davranış (20. baskı). PegemAkademi.
Can, N. (2018). Etkili okul ve etkili öğretmen. N. Can (Ed.), Kuram ve uygulamada eğitim yönetimi içinde (ss. 245–270). Pegem Akademi.
Covey, S. (2004). 8’inci alışkanlık: Bütünlüğe doğru (S. Soner, & Ç.Erendağ, Çev.). Sistem Yayıncılık.
Çalık, T. (2003). Eğitimde değişimin yönetimi: Kavramsal bir çözümleme. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 36, 536-557.
Çelikten, M. (2000, Eylül). Okul müdürlerinin değişim yönetimi becerileri. [Sözlü bildiri]. IX. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi, Erzurum.
Dağlı, A. (2000). İlköğretim öğretmenlerinin algılarına göre ilköğretim yöneticilerinin etkili yöneticilik davranışları. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi Dergisi, 6(3), 431-442.
Dağlı, İ. Ç. (2024). Türkiye'deki uluslararası bakalorya okullarındaki okul yöneticilerinin stratejik liderlik davranışları ve değişim yönetimi yeterlilikleri arasındaki ilişki [Yayımlanmamış doktora tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
Erdem, A.R. (2020). Değişim liderliği. K. Yılmaz (Ed.), Liderlik: Kuram, araştırma ve uygulama içinde (ss. 121-144). Pegem Akademi.
Erdoğan, İ. (2019). Eğitim ve okul yönetimi (4. baskı). Alfa.
Erdoğan, İ. (2021). Eğitimde değişim yönetimi (5. baskı). Pegem Akademi.
Ergin, A. (2020). Eğitimde etkili iletişim. Anı.
Erkoç, N. (2019). İlkokul yöneticilerinin yılmazlık, duygusal zekâ ve yönetsel etkililik düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İnönü Üniversitesi.
Ertuğrul, E. (2014). İlköğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin görüşlerine göre yöneticilerin teknolojik liderlik düzeyi ve yönetici etkililiği arasındaki ilişki [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Uşak Üniversitesi.
Göksoy, S., Sağır, M., &Yenipınar, Ş. (2013). İlkokul ve ortaokul yöneticilerinin yönetsel etkililik düzeyi. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(1), 18-31.
Gülbahar, B. (2014). Okul yöneticilerinin öğretim programlarının uygulanmasındaki öğretim liderliği rollerini belirlemeye yönelik bir alanyazın tarama çalışması. Milli Eğitim Dergisi, 44(201), 83-108.
Gürer-Bahadır, E. (2014). Öğretmen algılarına göre okul yöneticilerinin değişimi yönetme yeterlikleri (istanbul ili Beylikdüzü ilçesi örneği) [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Fatih Üniversitesi.
Harrison, B. L. (2008). The perceptions of teachers and school administrators of school effectiveness in 11 schools in a southern Mississippi school district [Unpublishedthesis]. Mississippi State University.
Helvacı, M. A. (2015). Eğitim örgütlerinde değişim yönetimi: ilke, yöntem ve süreçler (3. baskı). Nobel.
Hintz, C. M. (2014). Principal effectiveness [Unpublished master’s thesis]. USA Martin Luther College.
İbili, H. (2022). Çevresel faktörler ile okul yöneticilerinin değişim yönetimi ve teknolojik liderlik yeterlilikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisanstezi]. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi.
İra, N. (2011). Eğitim fakültelerinde örgütsel kültür ve yönetsel etkililik [Yayımlanmamış doktora tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
İzgören, A.Ş. (2019). İş yaşamında 101 kanguru: Sistem liderliği (49. baskı). Elma Yayınevi.
Karataş, S. (2008). Okul yöneticilerinin etkililiği ve okul iklimi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Yeditepe Üniversitesi.
Kasapoğlu, H. (2009). Yönetici ve öğretmen görüşlerine göre yönetsel etkililik açısından okul yöneticilerinin kendilerini geliştirme düzeyinin değerlendirilmesi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi.
Kasapoğlu, H. (2013). Üniversitelerde bölüm başkanlığı yapan öğretim elemanlarının yönetsel etkililik düzeyleri. Journal of Higher Education/Yükseköğretim Dergisi, 3(2), 90-96.
Keskin, B. (2020). İstatistiksel güç bir araştırmanın sonuçlarına etki eder mi? Örneklem büyüklüğüne nasıl karar verilmeli? Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18(Armağan Sayısı), 157-174.
Keyifli, Ş. (2019). İmam-Hatip okulu yöneticilerinin değişimi yönetme yeterliği. Türkiye Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi, 7, 167–187.
Koçak-Çakmak, F. (2010). Okul yöneticilerinin etkililiğinin değerlendirilmesi (Uşak ili örneği) [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Uşak Üniversitesi.
Koçak, F., & Helvacı, M. A. (2011). Okul yöneticilerinin etkililiği (Uşak ili örneği). Eğitim Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 1(1), 33-55.
Kulaksız, T. (2019). Eğitim yönetimi ve denetimi yüksek lisans mezunu okul yöneticilerinin yönetsel etkililik düzeyleri [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Akdeniz Üniversitesi.
McEwan, E. K. (2020). Etkili okul yöneticilerinin 10 özelliği (3. baskı) (N. Cemaloğlu, Çev.). Pegem Akademi.
Meşe, Ö., Akın, E., Can, İ., Meşe, S., & Can, G. (2024). Eğitim kurumlarında değişim yönetimi: Dijital çağın gereklilikleri. International QMX Journal, 3(12), 2452-2461.
Özdemir, S. (2017). İlkokul ve ortaokul müdürlerinin yönetsel etkililiği [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Kocaeli Üniversitesi.
Özdemir, A. (2019). Öğretmen ve müdür algılarına göre okul müdürlerinin değişim yönetimi yeterlikleri ve liderlik stilleri [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi.
Özdemir, N., & Kavak, Y. (2020). Akademik başarı kıskacındaki okul yöneticileri (3. baskı). Pegem Akademi. Özdemir, S. (2020). Eğitimde örgütsel yenileşme (9. baskı). Pegem Akademi.
Özkan, T. (2018). Örgütsel yaratıcılık ile yönetsel etkililik becerilerinin okul gelişimi açısından değerlendirilmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Yakın Doğu Üniversitesi.
Polatcan, M.,& Akyürek, M. İ. (2016). Bilim ve Sanat Merkezi (BİLSEM) yöneticilerinin değişimi yönetme yeterliliklerine ilişkin görüşleri. The Journal of Academic Social Science Studies, 47, 429–441.
Şahin, S. (2013). İlköğretim okulu müdürlerinin yönetsel etkililik düzeyine ilişkin öğretmen görüşleri (İzmit ilçesi örneği) [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
Şimşek, A. (Ed.). (2018). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri. Anadolu Üniversitesi Yayınları.
Şişman, M. (2020). Eğitimde mükemmellik arayışı: Etkili okullar (6. baskı). Pegem Akademi.
Tandoğdu, N. (2007). Ortaöğretim okullarındaki öğretmenlerin okul yönetimine ilişkin‘‘değişimi yönetme yeterlilik’’ algılarının incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Yeditepe Üniversitesi.
Taş, A. (2009). Ortaöğretim okulu yöneticilerinin değişimi yönetme davranışlarına ilişkin öğretmen algılarının değerlendirilmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 10(2), 1-18.
Taşçı, C. (2016). Okul yöneticilerinin değişimi yönetme becerileri (Nevşehir ili örneği) [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Erciyes Üniversitesi.
Tınaz, S. (2014). İlk ve ortaokullarda görev yapan yönetici ve öğretmenlerin yönetsel etkililik ve örgütsel bağlılık algıları arasındaki ilişki (Şanlıurfa örneği) [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Harran Üniversitesi.
Tuti, G. (2016). Ortaokul öğretmenlerinin algılarına göre okul yöneticilerinin değişim yönetimi yeterlilikleri ile örgütsel güven düzeyleri arasındaki ilişki [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Atatürk Üniversitesi.
Ural, A., & Kılıç, İ. (2011). Bilimsel araştırma süreci ve SPSS ile veri analizi. Detay Yayıncılık.
Urhanoğlu, İ. (2017). Okul yöneticilerinin değişimi yönetme yeterlilikleri [Yayımlanmamış yüksek lisanstezi]. Uşak Üniversitesi.
Vargeloğlu, N. (2021). Anadolu liselerinde görev yapan öğretmenlerin algılarına göre okul müdürlerinin değişimi yönetme yeterlikleri [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
Yaman, F. (2020). Öğretmenlerin STEM eğitimine yönelik farkındalık, tutum ve sınıf içi uygulama öz yeterlik algılarının incelenmesi [Yayınlanmamış doktora tezi]. Dicle Üniversitesi.
Yenipınar, Ş. (1998). İlköğretim okulu yöneticilerinin etkililik düzeyleri [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Abant İzzet Baysal Üniversitesi.
Yılmaz, K. & Sarpkaya, R. (2021). Öğretmenlerin örgütsel farkındalık ve örgütsel güven algıları ile okulların örgütsel etkililik düzeyleri. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 12 (2), 60-73.
Yıldız, K. (2012). Yöneticilerin değişimi yönetme yeterlikleri. AİBÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(2), 177-198.
Yörük, Ş. (2021). Okul yöneticilerinin 21. yüzyıl becerilerine sahip olma düzeyi ile okullarda değişimi yönetme yeterlilikleri arasındaki ilişki [Yayımlanmamış yüksek lisanstezi]. Uşak Üniversitesi.
Yumuşak, Ş. (2022). Okul yöneticilerinin teknolojik liderlik öz yeterlik algıları ile değişimi yönetme yeterlik algıları arasındaki ilişki [Yayımlanmamış yüksek lisanstezi]. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Eğitim Yönetimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Eser Rifat Sakallioğlu ^*
0000-0002-5040-915X
Türkiye

Hülya Kasapoğlu Tankutay
0000-0002-1399-138X
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

25 Kasım 2025

Yayımlanma Tarihi

22 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

22 Nisan 2024

Kabul Tarihi

26 Haziran 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 14 Sayı: 4

DOI

https://doi.org/10.30703/cije.1472174

IZ

https://izlik.org/JA76LL95MB

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Sakallioğlu, E. R., & Kasapoğlu Tankutay, H. (2025). Okul Yöneticilerinin Yönetsel Etkililik Düzeylerinin ve Değişim Yönetimi Yeterliliklerinin Öğretmen Görüşlerine Göre Değerlendirilmesi. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 14(4), 773-784. https://doi.org/10.30703/cije.1472174

AMA

1.Sakallioğlu ER, Kasapoğlu Tankutay H. Okul Yöneticilerinin Yönetsel Etkililik Düzeylerinin ve Değişim Yönetimi Yeterliliklerinin Öğretmen Görüşlerine Göre Değerlendirilmesi. CUE. 2025;14(4):773-784. doi:10.30703/cije.1472174

Chicago

Sakallioğlu, Eser Rifat, ve Hülya Kasapoğlu Tankutay. 2025. “Okul Yöneticilerinin Yönetsel Etkililik Düzeylerinin ve Değişim Yönetimi Yeterliliklerinin Öğretmen Görüşlerine Göre Değerlendirilmesi”. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi 14 (4): 773-84. https://doi.org/10.30703/cije.1472174.

EndNote

Sakallioğlu ER, Kasapoğlu Tankutay H (01 Aralık 2025) Okul Yöneticilerinin Yönetsel Etkililik Düzeylerinin ve Değişim Yönetimi Yeterliliklerinin Öğretmen Görüşlerine Göre Değerlendirilmesi. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi 14 4 773–784.

IEEE

[1]E. R. Sakallioğlu ve H. Kasapoğlu Tankutay, “Okul Yöneticilerinin Yönetsel Etkililik Düzeylerinin ve Değişim Yönetimi Yeterliliklerinin Öğretmen Görüşlerine Göre Değerlendirilmesi”, CUE, c. 14, sy 4, ss. 773–784, Ara. 2025, doi: 10.30703/cije.1472174.

ISNAD

Sakallioğlu, Eser Rifat - Kasapoğlu Tankutay, Hülya. “Okul Yöneticilerinin Yönetsel Etkililik Düzeylerinin ve Değişim Yönetimi Yeterliliklerinin Öğretmen Görüşlerine Göre Değerlendirilmesi”. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi 14/4 (01 Aralık 2025): 773-784. https://doi.org/10.30703/cije.1472174.

JAMA

1.Sakallioğlu ER, Kasapoğlu Tankutay H. Okul Yöneticilerinin Yönetsel Etkililik Düzeylerinin ve Değişim Yönetimi Yeterliliklerinin Öğretmen Görüşlerine Göre Değerlendirilmesi. CUE. 2025;14:773–784.

MLA

Sakallioğlu, Eser Rifat, ve Hülya Kasapoğlu Tankutay. “Okul Yöneticilerinin Yönetsel Etkililik Düzeylerinin ve Değişim Yönetimi Yeterliliklerinin Öğretmen Görüşlerine Göre Değerlendirilmesi”. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, c. 14, sy 4, Aralık 2025, ss. 773-84, doi:10.30703/cije.1472174.

Vancouver

1.Eser Rifat Sakallioğlu, Hülya Kasapoğlu Tankutay. Okul Yöneticilerinin Yönetsel Etkililik Düzeylerinin ve Değişim Yönetimi Yeterliliklerinin Öğretmen Görüşlerine Göre Değerlendirilmesi. CUE. 01 Aralık 2025;14(4):773-84. doi:10.30703/cije.1472174