The Effect of Online Prediction -Explanation-Observation-Explanation Method on Fifth Grade Students’ Conceptual Understanding of Frictional Force in the Classroom

Elif Şeyma Altunsoy; Dilek Zeren Özer

doi:10.30703/cije.1429760

TR EN

Çevrimiçi Tahmin-Açıklama-Gözlem-Açıklama Yönteminin Beşinci Sınıf Öğrencilerinin Sürtünme Kuvveti Konusundaki Kavramsal Anlamalarına Etkisi

Öz

Öğrencilerin kavramları kavrama yeteneği, derinlemesine düşünme, kavramlar arasındaki ilişkileri anlama ve bağlantılar kurma becerilerine bağlıdır. Mantıksal düşünme yeteneği, tutum, fiziksel ortam, ihtiyaçlar ve öğretim yaklaşımı gibi faktörler öğrencilerin kavramları öğrenebilmesini etkilemektedir. Araştırma, beşinci sınıf öğrencileri üzerinde gerçekleştirilmiş ve bu öğrencilerin sürtünme kuvveti konusundaki kavramsal anlamalarına çevrimiçi Tahmin-Açıklama-Gözlem-Açıklama (TAGA) yönteminin etkisi incelenmiştir. Araştırmada, zayıf deneysel desenlerden tek grup ön test son test deneysel deseni kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemi, Bursa ilinde bulunan bir ortaokulun, 16 beşinci sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmanın deneysel uygulaması, pandemi dönemine denk gelen 2021-2022 öğretim yılında çevrimiçi olarak gerçekleştirilmiştir. Kavramsal anlamanın tespiti noktasında veri toplama aracı olarak Sürtünme Kuvveti Kavramsal Anlama Testi adı verilen ölçme aracı kullanılmıştır. Ön test ve son test verilerinin karşılaştırılmasında, non-parametrik istatistiksel yöntemlerden Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi kullanılmıştır. Çalışma neticesinde, çevrimiçi eğitim ortamında uygulanan TAGA yönteminin, sürtünme kuvveti konusunda öğrencilerin kavramsal anamalarını iyileştirmede etkili olduğu belirlenmiştir. Bu sonuçlar, öğrencilerin kavramsal anlama süreçleri için çevrimiçi ortamda uygulanan etkileşimli ve katılımcı öğrenme yaklaşımlarının önemini vurgulamaktadır. Çalışma, uzaktan eğitim uygulamalarının geliştirilmesi için önemli bir referans noktası olabilir.

Anahtar Kelimeler

The Effect of Online Prediction -Explanation-Observation-Explanation Method on Fifth Grade Students’ Conceptual Understanding of Frictional Force in the Classroom

Abstract

The ability of students to comprehend concepts is dependent on their capacity to think deeply, understand the relationships between concepts, and make connections. Various factors, such as logical thinking ability, attitude, physical environment, needs, and teaching approach, can affect students' ability to learn concepts. The study focused on fifth-grade students and examined the impact of the online Predict-Explain-Observe- Explain (PEOE) method on their conceptual understanding of friction force. The study employed a pre-test post-test experimental design, which is considered a weak experimental design. The sample of the study consists of 16 fifth grade students of a secondary school in Bursa province. The experimental application of the research was conducted online in the 2021-2022 academic year, which coincided with the pandemic period. A measurement tool called the Friction Force Conceptual Understanding Test was used as a data collection tool to determine conceptual understanding. Wilcoxon Signed Ranks Test, one of the non-parametric statistical methods, was used to compare the pre-test and post-test data. As a result of the study, it was determined that the PEOE method applied in the online education environment was effective in improving students' conceptual understanding of friction force. These findings highlight the importance of interactive and participatory learning approaches applied in an online environment for students' conceptual understanding processes. This study can be an important reference point for the development of distance education applications.

Keywords

Kaynakça

Akgün, A., Tokur, F., & Özkara, D. (2013). TGA stratejisinin basınç konusunun öğretimine olan etkisinin incelenmesi. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(2), 348–369.
Arslan, H. O., Cigdemoglu, C., & Moseley, C. (2012). A three-tier diagnostic test to assess preservice teachers’ misconceptions about global warming, greenhouse effect, ozone layer depletion, and acid rain. International Journal of Science Education, 34(11), 1667–1686. https://doi.org/10.1080/09500693.2012.680618
Ayaz, E. (2021). İlkokul fen bilimleri dersinin pandemi dönemi uzaktan eğitimine ilişkin öğretmen ve ebeveyn görüşlerinin incelenmesi. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 34(1), 298–342. https://doi.org/10.19171/uefad.815664
Bakırcı, H., Doğdu, N., & Artun, H. (2021a). Covid-19 pandemi dönemi uzaktan eğitim sürecinde fen bilimleri öğretmenlerinin mesleki kazanımlarının ve sorunlarının incelenmesi. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(2), 640–658. https://doi.org/10.31592/aeusbed.909184
Bakırcı, H., Ertuş Tunç, Ü., & Cengiz, E. (2023). Uzaktan eğitim aracılığıyla işlenen fen bilimleri dersine yönelik beşinci sınıf öğrencilerinin görüşleri. E-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 14(1), 171–186. https://doi.org/10.19160/e-ijer.1212400
Bakırcı, H., Özcan, Ö., & Kara, Y. (2021b). Salgın döneminde ortaokul öğretmenlerinin uzaktan eğitime yönelik görüşlerinin belirlenmesi. Fen Matematik Girişimcilik ve Teknoloji Eğitimi Dergisi, 4(3), 155–170.
Bakioğlu, B., & Çevik, M. (2020). COVID-19 pandemisi sürecinde fen bilimleri öğretmenlerinin uzaktan eğitime ilişkin görüşleri. Turkish Studies, 15(4), 109–129. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.43502
Başaran, M., Doğan, E., Karaoğlu, E., & Şahin, E. (2020). Korona virüs (COVID-19) pandemi sürecinin getirisi olan uzaktan eğitimin etkililiği üzerine bir çalışma. Academia Eğitim Araştırmaları Dergisi, 5(2), 368–397.

Batır, Z., & Sadi, Ö. (2021). Salgın sürecinde fen eğitimi: Uzaktan eğitim uygulamasına yönelik öğrenci görüşleri. Social Sciences Studies Journal, 7(81), 1444–1455. https://doi.org/10.26449/sssj.2837
Bilen, K., Köse, S., & Uşak, M. (2011). Tahmin et-gözle-açıkla (TGA) stratejisine dayalı laboratuvar uygulamalarının fen bilgisi öğretmen adaylarının osmoz ve difüzyon konusunu anlamalarına etkisi. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9, 115–127.
Bilen, K., Özel, M., & Köse, S. (2016). Tahmin-gözlem-açıklama stratejisine dayalı bir eylem araştırması: Enzimler. Turkish Journal of Education, 5(2), 72–81. https://doi.org/10.19128/turje.70576
Bilen, K., & Aydoğdu, M. (2012). Tahmin et-gözle-açıkla (TGA) stratejisine dayalı laboratuvar uygulamalarının öğrencilerin bilimsel süreç becerileri ve bilimin doğası hakkındaki düşünceleri üzerine etkisi. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 11(1).
Bostan Sarıoğlan, A., Altaş, R., & Şen, R. (2020). Uzaktan eğitim sürecinde fen bilimleri dersinde deney yapmaya ilişkin öğretmen görüşlerinin araştırılması. Milli Eğitim Dergisi, 49(1), 371–394. https://doi.org/10.37669/milliegitim.787933
Chen, J. C. (2022). Developing a cycle-mode POED model and using scientific inquiry for a practice activity to improve students’ learning motivation, learning performance, and hands-on ability. Interactive Learning Environments, 30(7), 1252–1264. https://doi.org/10.1080/10494820.2020.1716023
Coştu, B., Ayas, A., & Niaz, M. (2012). Investigating the effectiveness of a POE-based teaching activity on students’ understanding of condensation. Instructional Science, 40(1), 47–67.
Drew, C. J., Hardman, M. L., & Hart, A. W. (1996). Designing and conducting research: Inquiry in education and social science. Allyn & Bacon.
Ergun, M. (2017). Fen bilimleri öğretiminde yeni yaklaşımlar. Nobel Akademik Yayıncılık.
Güngör, S. N. (2016). Fen bilgisi öğretmen adaylarına tahmin-gözlem-açıklama (TGA) yöntemiyle biyolojik konu ve kavramların öğretiminin başarı, kalıcılık ve bilimsel süreç becerilerine etkisi (Doktora tezi, Uludağ Üniversitesi).
Güngör, S. N., & Özkan, M. (2017). Fen bilgisi öğretmen adaylarının tahmin-gözlem-açıklama (TGA) yöntemine ilişkin görüşlerinin değerlendirilmesi. E-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 8(1), 82–95. https://doi.org/10.19160/5000205395
Karataş, F. Ö., Köse, S., & Coştu, B. (2003). Öğrenci yanılgılarını ve anlama düzeylerini belirlemede kullanılan iki aşamalı testler. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(13), 54–69.
Kearney, M. (2002). Classroom use of multimedia-supported predict-observe-explain tasks to elicit and promote discussion about students’ physics concepts (Unpublished doctoral dissertation, Curtin University of Technology, Australia).
Kearney, M., & Treagust, D. F. (2000). An investigation of the classroom use of prediction-observation-explanation computer tasks designed to elicit and promote discussion of students’ conceptions of force and motion. In Annual meeting of the National Association for Research in Science Teaching, New Orleans, USA.
Kırık, A. M. (2014). Uzaktan eğitimin tarihsel gelişimi ve Türkiye’deki durumu. Marmara İletişim Dergisi, (21), 73–94.
Kıryak, Z. (2013). Ortak bilgi yapılandırma modelinin 7. sınıf öğrencilerinin su kirliliği konusundaki kavramsal anlamalarına etkisi (Yüksek lisans tezi, Karadeniz Teknik Üniversitesi).
Kıryak, Z., & Özdilek, Z. (2019). Tahmin-açıklama-gözlem (TGA) yönteminin sekizinci sınıf öğrencilerinin asit yağmurları konusundaki kavramsal anlama düzeylerine etkisi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (51), 216–240.
Koşar, D., & Bakır, N. (2022). COVID-19 pandemi sürecinde öğretmenlerin uzaktan eğitim deneyimleri. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 12(4), 2231–2245. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1167272
Köleli, E. (2019). Çözeltiler kimyası ile ilgili kavram yanılgılarını belirlemek için üç aşamalı testin geliştirilmesi ve uygulaması (Yüksek lisans tezi, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi).
Köseoğlu, F., Tümay, H., & Kavak, N. (2002). Yapılandırıcı öğrenme teorisine dayanan etkili bir öğretim yöntemi: Tahmin-et-gözle-açıkla—Buz ile su kaynatılabilir mi. V. Ulusal Fen Bilimleri ve Matematik Eğitimi Kongresi (pp. 638). Ankara, Turkey.
Kurt, A., & Aydın, M. (2021). Fen bilimleri öğretmenlerinin pandemi sürecinde uzaktan eğitimde karşılaştıkları zorluklar ve uzaktan eğitim süreci hakkındaki görüşleri. Journal of History School, 54, 3349–3375. https://doi.org/10.29228/Joh.51239
Liew, C. W., & Treagust, D. F. (1995). A predict-observe-explain teaching sequence for learning about students’ understanding of heat and expansion of liquids. Australian Science Teachers’ Journal, 41(1), 68–71.
Liew, C. W., & Treagust, D. F. (1998). The effectiveness of predict-observe-explain tasks in diagnosing students' understanding of science and in identifying their levels of achievement.
Maden, S. (2022). Yedinci sınıf öğrencilerinin araştırma ve sorgulamaya dayalı fen öğretimine yönelik uygulamaları: Sürtünme kuvveti ve kinetik enerji. Eğitim & Bilim, 2022-III, 129.
Malatyalı, E., & Yılmaz, K. (2010). Yapılandırmacı öğrenme sürecinde kavramlar ve önemi: Kavramların pedagojik açıdan incelenmesi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 14(3), 320–332.
McGregor, L., & Hargrave, C. (2008). The use of “predict-observe-explain” with online discussion boards to promote conceptual change in the science laboratory learning environment. In K. McFerrin, R. Weber, R. Carlsen, & D. A. Willis (Eds.), Proceedings of Society for Information Technology and Teacher Education International Conference (pp. 4735–4740). Chesapeake, VA: AACE.
Özbulut, N. (2023). TaTGA etkinlikleri ile üniversite öğrencilerinin akademik başarı performanslarının ve akademik içsel motivasyonlarının değerlendirilmesi (Master's thesis, Dokuz Eylül Üniversitesi).
Özgüven, İ. E. (2000). Psikolojik testler. PDREM Yayınları.
Özkan, M. (2022). Uzaktan eğitim sürecinde TGA stratejisine dayalı fen bilimleri öğretiminin ortaokul öğrencilerinin akademik başarılarına ve derse yönelik tutumlarına etkisi (Master's thesis, Bursa Uludağ University).
Rusçuklu, P., & Özdilek, Z. (2019). Bütünleştirilmiş anlaşma halkaları ve TGA yönteminin çözünürlüğe etki eden faktörler konusundaki kavramsal anlamaya etkisi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20, 621–648. https://doi.org/10.17494/ogusbd.553783
Sinan, O. (2007). Fen bilgisi öğretmen adaylarının enzimlerle ilgili kavramsal anlama düzeyleri. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi, 1(1), 1–22.
Taşkın, T., & Moğol, S. (2017). An example for creative drama in physics education: Friction force. Necatibey Faculty of Education Electronic Journal of Science and Mathematics Education, 11(1), 198–221. https://doi.org/10.17522/balikesirnef.356147
Tavşancıl, E. (2002). Tutumların ölçülmesi ve SPSS ile veri analizi. Nobel Yayınevi.
Tereci, H., Karamustafaoğlu, O., & Sontay, G. (2018). Manyetizma konusunda tahmin-gözlem-açıklama stratejisine dayalı alternatif bir deney etkinliği ve fizik öğretmenlerinin görüşleri. Gazi Eğitim Bilimleri Dergisi, 4(1), 1–20.
Tekin, S. (2008). Tahmin-gözlem-açıklama stratejisinin fen laboratuvarında kullanımı: Kükürdün molekül kütlesi nedir? Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 10(2), 173–184.
Uyanık, G. (2017). Fen bilimleri öğretiminde tahmin-gözlem-açıklama yönteminin akademik başarı ve kalıcılığa etkisi. Uluslararası Sosyal Bilimler ve Eğitim Dergisi, 3(1), 1–13.
Wandersee, J. H., Mintzes, J. J., & Novak, J. D. (1994). Research on alternative conceptions in science: Chemistry. In D. L. Gabel (Ed.), Handbook of research on science teaching and learning (pp. 177–210). Simon & Schuster Macmillan.
White, R., & Gunstone, R. (1992). Probing understanding (1st ed.). Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203761342
Yaman, F. (2012). Bilgisayara dayalı tahmin-gözlem-açıklama (TGA) etkinliklerinin öğrencilerin asit-baz kimyasına yönelik kavramsal anlamalarına etkisi: Türkiye ve ABD örneği.
Yavuz, S., & Çelik, G. (2013). Sınıf öğretmenliği öğrencilerinin gazlar konusundaki kavram yanılgılarına tahmin et-gözle-açıkla tekniğinin etkisi. Karaelmas Eğitim Bilimleri Dergisi, 1(1), 1–20.
Yıldırım, N., & Maşeroğlu, P. (2016). Kimyayı günlük hayatla ilişkilendirmede tahmin-gözlem-açıklamaya dayalı etkinlikler ve öğrenci görüşleri. Turkish Online Journal of Qualitative Inquiry, 7(1), 117–145. https://doi.org/10.17569/tojqi.47585
Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
Yılmaz, M., & İnce Aka, E. (2022). Sekizinci sınıf öğrencilerinin fen bilimleri dersinde sürtünme kuvveti konusunu günlük yaşamla ilişkilendirebilme düzeyleri. Gazi Eğitim Bilimleri Dergisi, 8(2), 228–248.
Yunus, Ö., Yıldırım, Z., & Kalaycı, S. (2021). Uzaktan eğitim sürecinin değerlendirilmesi: Fen bilimleri öğretmenlerinin görüşleri. Academia Eğitim Araştırmaları Dergisi, 6(2), 477–494. https://doi.org/10.53506/egitim.922664
Yüzbaşıoğlu, M. K., & Kurnaz, M. A. (2022). Ortaokul öğrencilerinin kuvvetin ölçülmesi ve sürtünme ünitesine yönelik alternatif fikirlerinin incelenmesi: Skor analizi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (61), 1–22. https://doi.org/10.21764/maeuefd.982221

Ayrıntılar

Birincil Dil

İngilizce

Konular

Fen Bilgisi Eğitimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Elif Şeyma Altunsoy ^*
0000-0002-1535-1167
Türkiye

Dilek Zeren Özer
0000-0003-4869-0015
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

28 Eylül 2025

Yayımlanma Tarihi

29 Eylül 2025

Gönderilme Tarihi

1 Şubat 2024

Kabul Tarihi

5 Eylül 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 14 Sayı: 3

DOI

https://doi.org/10.30703/cije.1429760

IZ

https://izlik.org/JA74GX97YF

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Altunsoy, E. Ş., & Zeren Özer, D. (2025). The Effect of Online Prediction -Explanation-Observation-Explanation Method on Fifth Grade Students’ Conceptual Understanding of Frictional Force in the Classroom. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 14(3), 545-557. https://doi.org/10.30703/cije.1429760