Ortaokul 7. Sınıf Fen Bilimleri Dersi Kuvvet ve Enerji Ünitesinin Kavram Karikatürleri İle Öğretiminin Öğrencilerin Kavramsal Anlama Seviyelerine ve Akademik Başarılarına Etkisi

Sevim Kaymaz; Özlem Eryılmaz Muştu

doi:10.30703/cije.1410092

TR EN

Ortaokul 7. Sınıf Fen Bilimleri Dersi Kuvvet ve Enerji Ünitesinin Kavram Karikatürleri İle Öğretiminin Öğrencilerin Kavramsal Anlama Seviyelerine ve Akademik Başarılarına Etkisi

Öz

Günümüzde hızlı artan bilgiler ile eğitim anlayışında değişiklikler yaşanmıştır. Artık öğrenciler öğretim süreçlerine aktif katılmakta, olayları sorgulamakta ve bilgileri yapılandırabilmektedirler. Fen öğretiminde kullanılan tekniklerden biri de kavram karikatürleridir. Bu çalışmada ortaokul 7. sınıf fen bilimleri dersi “Kuvvet ve Enerji” ünitesinin kavram karikatürleri ile öğretiminin öğrencilerin akademik başarıları ve kavramsal anlama seviyelerine etkisini belirlemek amaçlanmıştır. Bu araştırmanın örneklemini Konya ili Cihanbeyli ilçesindeki bir devlet ortaokulunda öğrenim görmekte olan 7. sınıf öğrencilerinden 20 kişi oluşturmaktadır. Çalışmada nicel araştırma yöntemlerinden yarı deneysel araştırma modellerinden biri olan kontrol gruplu öntest-sontest desen kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak “Kuvvet ve Hareket Akademik Başarı Testi” ve “Kuvvet ve Hareket Konusu Kavram Testi” kullanılmıştır. Kontrol grubuna fen bilimleri öğretim programı, deney grubunda da öğretim programı kavram karikatürleri ile desteklenerek 5 (beş) haftalık bir öğretim uygulanmıştır. Beş hafta süren öğretim bittikten sonra öğretim öncesinde uygulanan testler sontest olarak tekrar öğrencilere uygulanmıştır. Çalışmada elde edilen verilerin analizi sonrasında kontrol ve deney grubunun hem akademik başarı puanları hem de kavram testi puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı sonuçlar bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler

The Effect of Teaching the Force and Energy Unit of Secondary School 7th Grade Science With Concept Cartoons on Students' Conceptual Understanding and Academic Achievements

Abstract

Today, with sharply developing information, there have been changes in the understanding of education. Now, students can actively participate in teaching processes, question facts and constitute information. One of the techniques used in science education is concept cartoons. The aim of this study was to determine the effect of teaching the force and energy unit of secondary school 7th grade science lesson with concept cartoons on students’ academic achievement and concept learning. The sample of this research consisted of 20 7th grade students studying at a state secondary school in Konya province Cihanbeyli district. This study used a control group pre-test post-test design among the quasi-experimental research models, which is one of the quantitative research methods. “Force and Motion Academic Achievement Test” and “Force and Motion Subject Concept Test” used as data collection tools. The control group took a 5 (five) week training according to the science curriculum and the experimental group took a 5 (five) week training which supported the curriculum with concept cartoons. After the end of the five-week teaching, the tests applied before the teaching were applied to the students again as a post-test. The results indicated that statistically significant results were found between both the academic achievement scores and the comprehension test scores of the control and experimental groups.

Keywords

Etik Beyan

Bu çalışma, Aksaray Üniversitesi İnsan Araştırmaları Etik Kurulu'nun 26.04.2021 tarih ve 2021/04-06 sayılı kararıyla etik onay almıştır.

Kaynakça

Akdeniz, A. R., Bektaş, U. & Yiğit, N. (2000). İlköğretim 8. sınıf öğrencilerinin temel fizik kavramlarını anlama seviyeleri. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19, 5-14.
Aslan, D. (2015). Fen liselerindeki öğretim sürecinin yapılandırmacı yaklaşım açısından değerlendirilmesi [Doktora Tezi]. Yıldız Teknik Üniversitesi.
Atasoy, Ş. (2017). Kavram karikatürleri. Z. Tatlı (Ed.)., Kavram öğretiminde Web 2.0 (1. Baskı, 98-119). Pedem Akademi.
Ausubel, D. P. (1962). Cognitive structure and the facilitation of meaningful verbal learning. Journal of Teacher Education, 14, 217-221. https://doi.org/10.1177/00224871630140022
Balım, A. G., İnel, D. & Evrekli, E. (2008). Fen öğretiminde kavram karikatürü kullanımının öğrencilerin akademik başarılarına ve sorgulayıcı öğrenme becerileri algılarına etkisi, İlköğretim Online, 7(1), 188–202.
Baysarı, E. (2007). İlköğretim düzeyinde 5. sınıf fen ve teknoloji dersi canlılar ve hayat ünitesi öğretiminde kavram karikatürü kullanımının öğrenci başarısına, fen tutumuna ve kavram yanılgılarının giderilmesine olan etkisi [Yüksek Lisans Tezi].Dokuz Eylül Üniversitesi.
Birişci, S., Metin, M. & Karakaş, M. (2010). Pre-service elementary teachers’ views on concept cartoons: a sample from Turkey, Middle-East Journal of Scientific Research, 5( 2), 91-97.
Büyüköztürk, Ş. (2011). Sosyal bilimleri için veri analizi el kitabı: İstatistik, araştırma deseni SPSS uygulamaları ve yorum (14. Askı) Pegem A Yayıncılık.

Büyüköztürk, Ş. (2008). Bilimsel araştırma yöntemleri (8. Baskı). Pegem A Yayıncılık.
Cengizhan, S. (2011). Modüler öğretim tasarımı ile entegre edilmiş kavram karikatürleri hakkında öğretmen adaylarının görüşleri, Eğitim ve Bilim, 36 (160). http://egitimvebilim.ted.org.tr/index.php/EB/article/view/338/262 adresinden erişildi.
Ceylan, Ö. (2015). Fen öğretiminde kavram karikatürü kullanımının 7. sınıf öğrencilerinin akademik başarılarına ve bilişsel yapılarına etkisinin incelenmesi [Yüksek Lisans Tezi], Sakarya Üniversitesi.
Çakmak, G. (2009). Altıncı sınıfta yer alan bazı temel kimya kavramlarının öğretimine yönelik hazırlanan yapılandırmacı temelli materyallerin etkinliğinin araştırılması [Yüksek Lisans Tezi]. Karadeniz Teknik Üniversitesi.
Dabell, J. (2004). The maths coordinator’s file using concept cartoons. London PFP publishing.
Demir, Y. (2008). Kavram yanılgılarının belirlenmesinde kavram karikatürlerinin kullanılması [Yüksek Lisans Tezi]. Atatürk Üniversitesi .
Ekici, F., Ekici, E. & Aydın, F. (2007). Utility of concept cartoons in diagnosing and over coming misconceptions related to photosynthesis. International Journal of Environmental ve Science Education, 2 (4), 111 – 124 (ERIC Number: EJ901275).
Erdoğan, A. & Cerrah-Özsevgeç, L. (2012). Kavram karikatürlerinin öğrencilerin kavram yanılgılarının giderilmesi üzerindeki etkisi: sera etkisi ve küresel isınma örneği. Turkish Journal of Education, 1(2).
Evrekli, E. (2010). Fen ve teknoloji öğretiminde zihin haritası ve kavram karikatürü etkinliklerin öğrencilerin akademik başarılarına ve sorgulayıcı öğrenme beceri algılarına etkisi [Yüksek lisans tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
Güngör, H. (2018). Fen ve teknoloji öğretiminde kavram karikatürü kullanımının ilköğretim 7. sınıf öğrencilerin akademik başarılarına etkisi [Yüksek Lisans Tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi.
İnel, D. (2012). Kavram karikatürleri destekli probleme dayalı öğrenme yönteminin öğrencilerin problem çözme becerileri algılarına, fen öğrenmeye yönelik motivasyonlarına ve kavramsal anlama düzeylerine etkileri [Doktora Tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
İnel, D., Balım, G. & Evrekli, E. (2009). Fen öğretiminde kavram karikatürü kullanımına ilişkin öğrenci görüşleri. Necatibey Faculty of Education Electronic Journal of Science and Mathematics Education, 3(1)1-16.
Kabapınar, F. (2005). Effectiveness of teaching via concept cartoons from the point of view of constructivist approach. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri Dergisi, 5 (1), 135-146.
Kabapınar, F. (2009). Kavram karikatürlerinin etkililiğini nasıl arttırabiliriz? uygulamayı etkin kılma noktasında araştırmadan yararlanma. Eğitim ve Bilim, 34,(154), 104-118. http://egitimvebilim.ted.org.tr/index.php/EB/article/view/552 adresinden erişildi.
Kaplan, A. & Öztürk, M. (2015). The effect of Concept Cartoons to Academic Achievement in instruction on the Topics of Divisibility. International Electronic Journal of Mathematics Education, 10(2), 67-76.
Karataş-Coşkun, M. (2011). Kavram öğretimi (1. Baskı). Karahan Kitabevi.
Keogh, B. & Naylor, S., 1999. Concept cartoons, teaching and learning ın science: an evaluation. International Journal of Science Education, 21 (4), 431-446. DOI: 10.1080/095006999290642
Keogh, B. & Naylor, S. (2000). Teaching and learning in science using concept cartoons: why dennis wants to stay in at playtime. Australian Primary and Junior Science Journal, 16(3), 10-14.
Kınık Topalsan, A. (2015). Sınıf öğretmenliği öğretmen adaylarının kuvvet ve hareket konusundaki kavram yanılgılarının ontolojik açıdan incelenmesi ve bulunun yanılgıların oluşturulan argüman ortamları ile giderilmesi [Doktora tezi] Marmara Üniversitesi.
Kuşakçı Ekim, F. (2007). İlköğretim fen öğretiminde kavramsal karikatürlerin öğrencilerin kavram yanılgılarını gidermedeki etkisi [Yüksek Lisans Tezi]. Ankara Üniversitesi.
Kurt, Ş. & Akdeniz, A. R. (2004). Öğretmen adaylarinin kuvvet kavrami ile ilgili yanilgilarini gidermede keşfedici laboratuar modelinin etkisi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 27, 196-205.
Kılınç, A. (2008). Öğretimde mizahi kavramaya dayalı bir materyal geliştirme çalışması: Bilim karikatürleri [Doktora Tezi], Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Martinez, Y. M. (2004). Does the k-w-l reading strategy enhance student understanding in honors high school science classroom? [Unpublished masters thesis]. California State University.
Nakiboğlu, M. (1999). Öğretmen adaylarının kavram geliştirme ve kavram öğretim stratejisine yönelik görüşleri. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 2, 63-72.
Naylor, S. & Keogh, B. (2013). Concept cartoons: What have we learnt? Journal of Turkish Science Education, 10(1), 3 - 11.
Özmen, H. (2004). Fen öğretiminde öğrenme teorileri ve teknoloji destekli yapılandırmacı öğrenme. The Turkish Online Journal of Educational Technology, 3(1), 100-111.
Özmen, H. (2017). Kavram öğretimi. Z. Tatlı (Ed.), Kavram Öğretiminde Web 2.0 (1. Baskı, 2-12) içinde. Pegem Akademi.
Pekel, F. O. (2019). Effectiveness of argumentation based concept cartoons on teaching global warming, ozone layer depletion, and acid rain. Journal of Environmental Protection and Ecology, 20 (2), 945-953.
Say, F. (2011). Kavram karikatürlerinin 7. sınıf maddenin yapısı ve özellikleri konusunu öğrenmelerine etkisi [Yüksek Lisans Tezi]. Karadeniz Teknik Üniversitesi.
Sayın, Ş. (2015). İlköğretim fen ve teknoloji dersi 7. sınıf ‘ışık’ ünitesinin öğretiminde kavram karikatürleri kullanımının öğrencilerin akademik başarıları, sorgulayıcı öğrenme becerileri algıları ve motivasyonları üzerine etkisi [Yüksek Lisans Tezi]. Celal Bayar Üniversitesi.
Sinan, O. (2007). Fen bilgisi öğretmen adaylarının enzimlerle ilgili kavramsal anlama düzeyleri. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi, 1 (1), 1-22.
Soylu, H. (2011). Fen ve teknoloji öğretiminde kavram karikatürlerinin 7e öğrenme modeline göre hazırlanmış bir etkinlik örneği: yaşamımızdaki elektrik [Sözlü Bildiri]. 2nd International Conference on New Trends in Education and Their Implications, Antalya, Türkiye.
Stephenson, P. & Warwick, P. (2002). Using concept cartoons to support progression in students’ understanding of light. Physics Education, 37 (2), 135-141.
Stinner, A. (1994). The story of force: From Aristotle to Einstein. Physics Education, 28, 77-85.
Şaşmaz Ören, F., Ormancı, Ü., Karatekin, P. & Erdem. Ş. (2010). İlköğretim 6. 7. ve 8. sınıf öğrencilerinin fotosentez-solunum konusundaki kavram yanılgılarının kavram karikatürleriyle belirlenmesi [Sözlü Bildiri]. International Conference on New Horizons in Education, Turkish Republic of Northern Cyprus.
Tatalovic, M. (2009). Science comics as tools for science education and communication: a brief, exploratory study. Journal of Science Communication, 8(4), A02. https://doi.org/10.22323/2.08040202
Uğurel, I. & Moralı, S. (2006). Karikatürler ve matematik öğretiminde kullanımı. Milli Eğitim Dergisi, 35, 170, 47- 66.
Yavuz, S. & Büyükekşi, C. (2011). Kavram karikatürlerinin isı-sıcaklık kavramlarının öğretiminde kullanılması. Karaelmas Science and Engineering Journal, 1 (2), 25-30.
Yamık, G. A. (2015). Fen eğitiminde kavram karikatürü uygulamasının ilköğretim 5. sınıf öğrencilerinin motivasyonları üzerindeki etkisi [Yüksek Lisans Tezi]. Ege Üniversitesi
Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2008.) Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (7. Baskı). Seçkin Yayıncılık.
Yılmaz, T. (2013). Kavram karikatürleriyle desteklenmiş bilimsel hikayelerin öğrencilerin akademik başarıları, tutumları ve motivasyonları üzerine etkisi [Yüksek Lisans Tezi], Celal Bayar Üniversitesi.
Yolcu, H., (2013). Fen öğretiminde kavram karikatürleri tekniğinin yapılandırmacı öğrenme ortamında kullanılmasının ilköğretim 7. sınıf öğrencilerinin başarı, tutum ve mantıksal düşünme yeteneklerine etkisi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Mustafa Kemal Üniversitesi.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Fen Bilgisi Eğitimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Sevim Kaymaz
0000-0003-1150-686X
Türkiye

Özlem Eryılmaz Muştu ^*
0000-0002-5125-0873
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

15 Mayıs 2025

Yayımlanma Tarihi

24 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

29 Aralık 2023

Kabul Tarihi

8 Mart 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 14 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.30703/cije.1410092

IZ

https://izlik.org/JA88WM34XR

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Kaymaz, S., & Eryılmaz Muştu, Ö. (2025). Ortaokul 7. Sınıf Fen Bilimleri Dersi Kuvvet ve Enerji Ünitesinin Kavram Karikatürleri İle Öğretiminin Öğrencilerin Kavramsal Anlama Seviyelerine ve Akademik Başarılarına Etkisi. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 14(2), 276-289. https://doi.org/10.30703/cije.1410092