Matematiksel İlişkilendirme Özyeterliği ile Problem Kurma Özyeterliği Arasındaki İlişkide Yürütücü Biliş Becerisinin Aracılık Rolünün İncelenmesi

Katibe Gizem Yığ; Şeyma Uyar

doi:10.30703/cije.1362355

TR EN

Matematiksel İlişkilendirme Özyeterliği ile Problem Kurma Özyeterliği Arasındaki İlişkide Yürütücü Biliş Becerisinin Aracılık Rolünün İncelenmesi

Öz

Bu araştırmada matematiksel ilişkilendirme özyeterliği ile problem kurma özyeterliği arasındaki ilişkide yürütücü biliş becerilerinin aracılık rolünün incelenmesi amaçlanmıştır. İlişkisel tarama türünde tasarlanan bu araştırmanın örneklemini 185 ilköğretim matematik öğretmen adayı oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak, matematiksel ilişkilendirme öz-yeterlik ölçeği, problem kurma özyeterlik ölçeği ve yürütücü biliş becerileri ölçeği kullanılmıştır. Öğretmen adaylarının üstbilişsel becerilerinin matematiksel ilişkilendirme özyeterliği ile problem kurma özyeterlikleri arasındaki ilişki üzerindeki aracılık etkisi yapısal eşitlik modeli (SEM) kullanılarak incelenmiştir. Araştırma sonucunda matematiksel ilişkilendirme öz-yeterliğinin problem kurma öz-yeterliği üzerindeki doğrudan etkisinin ve matematiksel ilişkilendirme öz-yeterliliğinin yürütücü biliş becerisi üzerindeki etkisinin istatistiksel olarak anlamlı olduğu ortaya koyulmuştur. Ayrıca matematiksel ilişkilendirme özyeterliği ile problem kurma özyeterliği arasındaki ilişkide yürütücü biliş becerilerinin kısmi aracılık etkisi olduğu görülmüştür. Araştırma sonuçlarından yola çıkılarak öğretmen adaylarının problem kurma özyeterliğini geliştirilmesi için matematiksel ilişkilendirme özyeterliklerini artırmaya yönelik çalışmaların yapılmasının anlamlı olacağı, bunun yanında yürütücü biliş becerilerinin geliştirilmesinin de problem kurma özyeterlik inancını artırmaya yardımcı olabileceği söylenebilir.

Anahtar Kelimeler

Investigation of the Mediation Role of Metacognitive Skills in the Relationship Between Mathematical Connection Self-Efficacy and Problem-Posing Self-Efficacy

Abstract

This study aimed to examine the mediating role of metacognitive skills in the relationship between mathematical connection self-efficacy and problem posing self-efficacy. The study was designed as correlational research. The sample of this research consisted of 185 elementary pre-service mathematics teachers. Mathematical connection self-efficacy scale, problem posing self-efficacy scale and metacognitive skills scale were used as data collection tools in the study. The mediating effect of pre-service teachers' metacognitive skills on the relationship between mathematical association self-efficacy and problem posing self-efficacy was examined using structural equation modeling (SEM). The results of the study revealed that the direct effect of mathematical connection self-efficacy on problem posing self-efficacy and the effect of mathematical connection self-efficacy on metacognitive skills were statistically significant. In addition metacognitive skills had a partial mediating effect on the relationship between mathematical connection self-efficacy and problem posing self-efficacy. Based on the results of the research, it is meaningful to carry out studies to increase the mathematical connection self-efficacy of pre-service teachers in order to improve their problem posing self-efficacy. In addition developing metacognitive skills can also help to increase problem posing self-efficacy belief.

Keywords

Kaynakça

Althauser, K. (2015). Job-embedded professional development: Its impact on teacher self-efficacy and student performance. Teacher Development, 19(2), 210-225. https://doi.org/10.1080/13664530.2015.1011346
Altındağ, M., & Senemoğlu, N. (2013). Metacognitive skills scale. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi [Hacettepe University Journal of Education], 28(1), 15-26.
Arslan, İ. & Çelik, H. C. (2022). Öğrencilerin matematiksel üstbiliş ve problem kurma öz-yeterliklerinin bazı değişkenlere göre incelenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 23(2), 973-994 https://doi.org/10.17679/inuefd.1058310
Aşkar, P. & Umay, A. (2001). İlköğretim matematik öğretmenliği öğrencilerinin bilgisayarla ilgili öz-yeterlik algısı. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(21). Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/hunefd/issue/7817/102679
Bandalos, D. L. (2002). The effects of item parceling on goodness-of-fit and parameter estimate bias in structural equation modeling. Structural Equation Modeling, 9(1), 78–102. https://doi.org/10.1207/S15328007SEM0901_5
Baron, R. M., & Kenny, D. A. (1986). The moderator–mediator variable distinction in social psychological research: Conceptual, strategic, and statistical considerations. Journal of Personality and Social Psychology, 51(6), 1173.
Bicer, A., Lee, Y., Perihan, C., Capraro, M. M., & Capraro, R. M. (2020). Considering mathematical creative self-efficacy with problem posing as a measure of mathematical creativity. Educational Studies in Mathematics, 105, 457-485. https://doi.org/10.1007/s10649-020-09995-8
Büyüköztürk, Ş., Kılıç-Çakmak, E., Akgün, Ö., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2008). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi Cai, J. (1998). An investigation of US and Chinese students’ mathematical problem posing and problem solving. Mathematics Education Research Journal, 10(1), 37-50.

Cai, J. (2003). Singaporean students' mathematical thinking in problem solving and problem posing: an exploratory study. International journal of mathematical education in science and technology, 34(5), 719-737.
Cai, J., Moyer, J. C., Wang, N., Hwang, S., Nie, B., & Garber, T. (2013). Mathematical problem posing as a measure of curricular effect on students' learning. Educational Studies in Mathematics, 83(1),57-69. https://doi.org/10.1007/s10649-012-9429-3
Christou, C., Mousoulides, N., Pittalis M., Pitta-Pantazi, D. & Sriraman, B. (2005). An empirical taxonomy of problem posing process. ZDM, 37(3), 149-58.
Davis, L. L. (1992). Instrument review: Getting the most from your panel of experts. Applied Nursing Research, 5, 194–197.
Demir, S. (2022). Comparison of normality tests in terms of sample sizes under different skewness and kurtosis coefficients. International Journal of Assessment Tools in Education, 9(2), 397-409. https://doi.org/10.21449/ijate.1101295
Eli, J.A. (2009). An exploratory mixed methods study of prospective middle grades teachers’ mathematical connections while completing investiagtive tasks in geometry. Unpublished doctoral dissertation. University of Kentucky.
Field, A. (2013). Discovering statistics using SPSS. Sage Publications.
Fraenkel, J.R. & Wallen, N.E., (2009). How to design and evaluate research in education (7th Ed.). McGraw-Hill Companies.
Gravetter, F., & Wallnau, L. (2014). Essentials of statistics for the behavioral sciences. Wadsworth.
Ghasempour, Z., Bakar, N., & Jahanshahloo, G. R. (2013). Innovation in teaching and learning through problem posing tasks and metacognitive strategies. International Journal of Pedagogical Innovations, 1(1), 53-62. http://dx.doi.org/10.12785/IJPI/010108
Hiebert, J., & Carpenter, T. (1992). Learning and teaching with understanding. In D. Grouws (Ed.), Handbook of Research on Mathematics Teaching and Learning (pp. 65–97). New York: Macmillan.
Hoyle, R.H. (1995). Structural equation modeling: Concepts, issues, and applications: Sage Publications.
Isik, C., & Kar, T. (2012). An error analysis in division problems in fractions posed by pre-service elementary mathematics teachers. Educational Sciences: Theory and Practice, 12(3), 2303-2309.
Kahramanoğlu, R. & Deniz, T. (2017). Ortaokul öğrencilerinin üstbiliş becerileri, matematik özyeterlikleri ve matematik başarısı arasındaki ilişkinin incelenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(3), 189-200. https://doi.org/10.17679/inuefd.334285
Kaplan, A., Duran, M., & Baş, G. (2016). Ortaokul öğrencilerinin matematiksel üstbiliş farkındalıkları ile problem çözme beceri algıları arasındaki ilişkinin yapısal eşitlik modeliyle incelenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(1), 1-16. https://doi.org/10.17679/iuefd.17119785
Karaaslan, K. G. (2018). Problem kurma yaklaşımıyla desteklenen bir matematik sınıfında öğrencilerin cebir öğrenmelerinin ve problem kurma becerilerinin incelenmesi. [Yayımlanmamış doktora tezi. Hacettepe Üniversitesi.
Kaya, D. (2020). Altıncı sınıf öğrencilerinin matematiksel ilişkilendirme öz yeterlik düzeylerinin algılanan öğretmen duygusal destek, cinsiyet ve matematik başarısı açısından incelenmesi. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi, 14(1), 106-132 .https://doi.org/10.17522/balikesirnef.605489
Kılıç, Ç., & İncikabı, L. (2013). İlköğretim öğrencilerinin geometrik cisimlerle ilgili kavram bilgilerinin analizi. Kuramsal Eğitimbilim Dergisi, 6(3), 343-358. https://doi.org/10.5578/keg.5920
Kline, R.B. (2005). Methodology in the Social Sciences: Principles and practice of structural equation modeling. Guilford Press Koichu, B., Harel, G., & Manaster, A. (2013). Ways of thinking associated with mathematics teachers’ problem posing in the context of division of fractions. Instructional Science, 41, 681-698. https://doi.org/10.1007/s11251-012-9254-1
Korkmaz, E., & Hülya, G. Ü. R. (2006). Öğretmen adaylarının problem kurma becerilerinin belirlenmesi. Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 8(1), 65-74.
Lavy, I., & Shriki, A. (2010). Engaging in problem posing activities in a dynamic geometry setting and the development of prospective teachers’ mathematical knowledge. The Journal of Mathematical Behavior, 29(1), 11-24.
Little, T. D., Rhemtulla, M., Gibson, K., & Schoemann, A. M. (2013). Why the items versus parcels controversy needn’t be one. Psychological methods, 18(3), 285. https://doi.org/10.1037/a0033266
Memiş, A. & Arıcan, H. (2013). Beşinci sınıf öğrencilerinin matematiksel üstbiliş düzeylerinin cinsiyet ve başarı değişkenleri açısından incelenmesi. Karaelmas Eğitim Bilimleri Dergisi, 1(1), 76-93. Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/kebd/issue/67213/1049088
Mersin, N., & Akkaş, E. N. (2023). Matematik öğretmeni adaylarının oran-orantı konusuna yönelik problem kurma bağlamında matematiksel ilişkilendirme becerisi ile problem kurma ve ilişkilendirme öz-yeterliklerinin incelenmesi. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 12(1), 237-248. https://doi.org/10.30703/cije.1201082
Milli Eğitim Bakanlığı [MEB] (2013a). Ortaöğretim matematik dersi (9, 10, 11 ve 12. Sınıflar) öğretim programı. Ankara.
Milli Eğitim Bakanlığı [MEB] (2013b). Ortaokul matematik dersi (5, 6, 7 ve 8. Sınıflar) öğretim programı. Ankara.
Mousley, J. (2004). An aspect of mathematical understanding: The notion of “connected knowing”. Proceedings of the 28th Conference of the International Group for the Psychology of Mathematics Education, 3-25, 377-384. https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED489595.pdf
Nasser-Abu Alhija, F., & Wisenbaker, J. (2006). A Monte Carlo study investigating the impact of item parceling strategies on parameter estimates and their standard errors in CFA. Structural Equation Modeling, 13(2), 204-228. https://doi.org/10.1207/s15328007sem1302_3
National Council of Teachers of Mathematics [NCTM] (2000). Principles and standards for school mathematics. Reston, VA: National Council of Teachers of Mathematics.
Oğuz, A., & Kutlu-Kalender, M. D. (2018). Ortaokul öğrencilerinin üst bilişsel farkındalıkları ile öz yeterlik algıları arasındaki ilişki. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 14(2), 170-186. https://doi.org/10.17244/eku.319267
Özgen, K. & Bayram, B. (2019). Developing problem posing self-efficacy scale. Elementary Education Online, 18 (2), 663-680. doi:10.17051/ilkonline.2019.562029
Özgen, K., & Bayram, B. (2020). Ortaokul öğrencilerinin problem kurmaya yönelik beceri ve öz yeterlik inançlarının incelenmesi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(1), 455-485. https://doi.org/10.33711/yyuefd.693817
Özgen, K., Özer, Y. & Arslan, E. (2019). Öğretmenlerin matematik okuryazarliği ve problem kurma öz yeterlik inançlarının incelenmesi, Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(1), 1-21https://doi.org/10.29299/kefad.2018.20.01.002
Özgen, K., & Bindak, R. (2018). Matematiksel ilişkilendirme öz yeterlik ölçeğinin geliştirilmesi. Kastamonu Education Journal, 26(3), 913-924. https://doi.org/10.24106/kefdergi.413386
Özsoy, G. (2011). An investigation of the relationship between metacognition and mathematics achievement. Asia Pacific Education Review, 12, 227-235. https://doi.org/10.1007/s12564-010-9129-6
Pambudi, D. S., Budayasa, I. K., & Lukito, A. (2020). The role of mathematical connections in mathematical problem solving. Jurnal Pendidikan Matematika, 14(2), 129-144. https://doi.org/10.22342/jpm.14.2.10985.129-144
Panaoura A. &Philippou G. (2007). The Developmental Change of Young Pupils’ Metacognitive Ability in Mathematics in Relation to Their Cognitive Abilities. Cognitive Development, 22, 149–164. https://doi.org/10.1016/j.cogdev.2006.08.004
Polya, G. (1962). Mathematical discovery: on understanding, learning, and teaching problem solving. New York: John Wiley.
Sapancı, M. (2010). Güzel sanatlar eğitimi öğrencilerinin üstbilişsel farkındalık düzeyleri ve öğretmenlik mesleğine yönelik özyeterlik inançlarının incelenmesi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi.
Silver, E. A. (1994). On Mathematical problem posing. For the Learning of Mathematics, 14(1), 19–28. http://www.jstor.org/stable/40248099
Stoyanova, E., & Ellerton, N. F. (1996). A framework for research into students’ problem posing in school mathematics. Technology in mathematics education, 4(7), 518-525.
Şahin, B., Bulut, S., & Erbilgin, E. (2016 0). Matematik öğretmenlerinin matematik problemi kurma süreçlerini kullanmadaki performansları. 3rd International Eurasian Educational Research Congress, (31 Mayıs- 03 Haziran 2016), Muğla, Sıtkı Koçman Üniversitesi. https://hdl.handle.net/11511/85484.
Şen, S. (2020). Mplus ile yapısal eşitlik modellemesi uygulamaları. Nobel Akademi Yayıncılık
Şengül, S., & Katranci, Y. (2012). Problem solving and problem posing skills of prospective mathematics teachers about the ‘sets’ subject. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 69, 1650-1655. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2012.12.111
Tabachnick, B. G., Fidell, L. S., & Ullman, J. B. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.). Pearson.
Tanır, E. N. (2018). 6.sınıf öğrencilerinin üstbiliş farkındalıkları ile matematiksel problem çözme becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi. Dokuz Eylül Üniversitesi.
Toluk-Uçar, Z. (2009). Developing pre-service teachers understanding of fractions through problem posing. Teaching and teacher education, 25(1), 166-175.
Tschannen-Moran, M. &Woolfolk-Hoy, A.(2001). Teacher efficacy: Capturing an elusive construct. Teaching and Teacher Education, 17, 783–805.
Tunca, N., & Alkın Şahin, S. (2014). Öğretmen adaylarının bilişötesi (üstbiliş) öğrenme stratejileri ile akademik öz yeterlik inançları arasındaki ilişki. Anadolu Journal of Educational Sciences, 4(1),47-56. https://doi.org/10.18039/ajesi.89592
Umay, A. (2007). Eski arkadaşımız okul matematiğinin yeni yüzü. Ankara: Aydan Web Tesisleri.
Ullman, J. B., & Bentler, P. M. (2012). Structural equation modeling. Handbook of Psychology, 2(2012). https://doi.org/10.1002/9781118133880.hop202023
Ünlü, M., & Sarpkaya Aktaş, G. (2016). İlköğretim matematik öğretmen adaylarının problem kurma özyeterlik ve problem çözmeye yönelik inançları. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16 (4), 2040-2059. https://hdl.handle.net/20.500.12451/1289
Van Harpen, X. Y., & Presmeg, N. C. (2013). An investigation of relationships between students’ mathematical problem-posing abilities and their mathematical content knowledge. Educational Studies in Mathematics, 83, 117-132. https://doi.org/10.1007/s10649-012-9456-0
Yavuz Mumcu, H. (2023). İlişkilendirme ve Matematik eğitimindeki anlamı. İçinde H. Yavuz Mumcu, A. Osmanoğlu & H. Korkmaz (Eds). Matematik Eğitiminde İlişkilendirme (s.1-26). Pegem Akademi.
Yavuz Mumcu, H., & Cansız Aktaş, M. (2018). The Investigation of the Relationship Between Mathematical Connection Skills and Self-Efficacy Beliefs. MATDER Journal of Mathematics Education, 3(1), 1-8.
Yığ, K.G.& Ay, Z. S. (2021). An analysis of the qualities of the problems posed by the students in a seventh grade mathematics course assisted by the problem posing approach. International Journal of Contemporary Educational Research, 8(2), 13-30. https://doi.org/10.33200/ijcer.795390
Yılmaz, M. (2022). Ortaokul öğrencilerinin matematiksel ilişkilendirme öz yeterlikleriyle problem çözme başarıları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi. Necmettin Erbakan Üniversitesi.
Yurdugül, H. (2005). Ölçek geliştirme çalışmalarında kapsam geçerliği için kapsam geçerlik indekslerinin kullanılması. XIV. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi, 1, 771-774.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Alan Eğitimleri (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Katibe Gizem Yığ ^*
0000-0001-5783-3861
Türkiye

Şeyma Uyar
0000-0002-8315-2637
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

29 Eylül 2024

Gönderilme Tarihi

18 Eylül 2023

Kabul Tarihi

26 Temmuz 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 13 Sayı: 3

DOI

https://doi.org/10.30703/cije.1362355

IZ

https://izlik.org/JA43YT35YH

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Yığ, K. G., & Uyar, Ş. (2024). Matematiksel İlişkilendirme Özyeterliği ile Problem Kurma Özyeterliği Arasındaki İlişkide Yürütücü Biliş Becerisinin Aracılık Rolünün İncelenmesi. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 13(3), 594-606. https://doi.org/10.30703/cije.1362355