Türkiye ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde (KKTC) Okutulan 8. Sınıf Türkçe Ders Kitaplarındaki Metinlerin Kalıplaşmış Söz Varlığı Unsurları Açısından Karşılaştırılması

Kenan Bulut; Sevgi Tekin

doi:10.30703/cije.1321581

TR EN

Türkiye ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde (KKTC) Okutulan 8. Sınıf Türkçe Ders Kitaplarındaki Metinlerin Kalıplaşmış Söz Varlığı Unsurları Açısından Karşılaştırılması

Öz

Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC)’nde okutulan 8. sınıf Türkçe ders kitaplarındaki okuma metinlerinde yer alan kalıplaşmış söz varlığı unsurlarını tespit etmek ve ders kitaplarını bu yönden karşılaştırmaktır. Bu çalışma nitel araştırma yöntemine göre yapılandırılmış, veriler doküman incelemesi yoluyla toplanmıştır. Çalışmanın materyalini, 2022-2023 Eğitim Öğretim Yılı’nda Türkiye’de ve KKTC’de okutulan 8. sınıf Türkçe ders kitapları oluşturmaktadır. Söz konusu ders kitaplarında yer alan 53 okuma metnindeki kalıplaşmış söz varlığı unsurları tespit edilmiş ve kitaplar bu yönden karşılaştırılmıştır. Kalıplaşmış söz varlığı unsurları olarak atasözleri, deyimler, ikilemeler ve kalıplaşmış sözler ele alınmıştır. Çalışmada elde edilen veriler betimsel analiz tekniği kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmanın sonucunda Türkiye’deki 8. sınıf Türkçe ders kitabında kalıplaşmış söz varlığı unsurlarının en çok hikâye edici metinlerde, KKTC’deki 8. sınıf Türkçe ders kitaplarında kalıplaşmış söz varlığı unsurlarının ise en çok bilgilendirici metinlerde olduğu görülmüştür. Kalıplaşmış söz varlığı unsurlarından en çok deyimlerin en az ise atasözlerinin kullanıldığı tespit edilmiştir. Çalışmanın sonunda çeşitli önerilere yer verilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Comparison of the Texts in 8th Grade Turkish Textbooks Taught in Turkey and the Turkish Republic of Northern Cyprus (TRNC) in Terms of Rooted Vocabulary Elements

Abstract

The aim of this study is to determine the rooted vocabulary elements in the reading texts of the 8th grade Turkish textbooks taught in Turkey and the Turkish Republic of Northern Cyprus (TRNC) and to compare the textbooks in this respect. This study was structured according to the qualitative data method, and the data were collected through document analysis. The material of the study consisted of 8th grade Turkish textbooks taught in Turkey and the TRNC in the 2022-2023 academic year. The rooted vocabulary elements in the 53 reading texts in the mentioned textbooks were determined and the books were compared in terms of the usage of these words. Proverbs, idioms, reduplications and stereotypes were discussed as rooted vocabulary elements. The data obtained in the study were analyzed using the descriptive analysis technique. As a result of the study, it has been seen that the rooted vocabulary elements in the 8th grade Turkish textbooks in Turkey were mostly in the narrative texts, while the rooted vocabulary elements in the 8th grade Turkish textbooks in the TRNC were mostly in the informative texts. It was found that idioms were the most frequently used and proverbs were the least frequently used among the rooted vocabulary elements. Various suggestions are given at the end of the study.

Keywords

Kaynakça

Acıpayamlı, O. (1978). Halkbilim terimleri sözlüğü. Türk Dil Kurumu Yayınları.
Akgün, Ö. E., Büyüköztürk, Ş., Çakmak Kılıç, E., Demirel, F. ve Karadeniz Ş. (2020). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi.
Akın, K. (2018). Ortaokul 5. sınıf Türkçe ders kitabında yer alan okuma metinlerinin söz varlığı üzerine bir değerlendirme. Socıal Sciences Studies Journal, 4(22), 3695-3706.
Aksan, D. (2000). Her yönüyle dil ana çizgileriyle dilbilim. Türk Dil Kurumu Yayınları.
Aksan, D. (2007). Her yönüyle dil. Türk Dil Kurumu Yayınları.
Aksoy, Ö. A. (1998). Atasözleri ve deyimler sözlüğü. İnkılap.
Akyalçın, N. (2007). Türkçe ikilemeler sözlüğü. Anı Yayınları.
Apaydın, N. (2010). 6. sınıf Türkçe ders kitaplarının söz varlığı açısından incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Marmara Üniversitesi.

Arslan Kutlu, H. (2006). MEB ilköğretim 6, 7. ve 8. sınıf Türkçe ders kitaplarında yer alan metinlerin söz varlığı açısından değerlendirilmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Marmara Üniversitesi.
Arslan, N. ve Durukan E. (2014). Yabancılara Türkçe öğretimi ders kitaplarında söz varlığı unsurlarının incelenmesi. International Journal of Language Academy, 2(4), 247-265.
Aslan, R. (2022). Muzaffer İzgü’nün "Ökkeş" adlı çocuk romanı serisinin söz varlığı ve Türkçe Dersi Öğretim Programı’ndaki söz varlığı kazanımlarına uygunluğu [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi.
Aydın, S. (2013). Kültürel bir miras olarak atasözlerinin kullanımı üzerine Türkçe öğretmenlerinin görüşleri. Cıu Cyprus İnternational University, (9)75, 173-192.
Baş, B. (2002). Türkçe temel dil becerilerinin öğretiminde atasözlerinin kullanımı. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(12), 60-68.
Baş, B. (2010). Söz varlığının oluşumu ve gelişiminde çocuk edebiyatının rolü. Türklük Bilimi Araştırmaları, 27(27), 137-159.
Bulut, K. (2020). Açık öğretim ortaokulu Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin tür ve tema açısından incelenmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 8(3), 931-949.
Bulut, K. ve Taçyıldız E. (2020). Farklı yayınevlerine ait 6. ve 7. sınıf Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin kalıplaşmış söz varlığı açısından incelenmesi. Journal of Turkish Language and Literature, 6(4), 689-713.
Bulut, M. (2013). Türkçe eğitimi ve öğretiminde dil ve kültür aktarımı aracı olarak atasözleri ve deyimlerin önemi. Turkish Studies, 8(13). 559-575.
Bulut, S. (2012). Anadolu ağızlarında kullanılan kalıp sözler ve bu kalıp sözlerin kullanım özellikleri. Turkish Studies, 7(4), 1117-1155.
Büyükkantarcıoğlu, N. (2006). Toplumsal gerçeklik ve dil. İstanbul: Multilingual Yayınları.
Caner, M. ve Kurt, B. (2020). Ders kitabı değerlendirme yaklaşımları. ZfWT, 12 (1), 365-382.
Cansız Aktaş, M. (2014). Nitel veri toplama araçları. M. Metin (Ed.), Kuramdan uygulamaya eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri içinde (s. 337-371). Pegem Akademi.
Creswell, J. W. (2005). Educational research planning, conducting and evaluating quantitative and qualitati and research. Pearson Prentice Hall.
Çakmak, C. (1997). Wittgenstein’da dil ve felsefe ilişkisi. Felsefe Arkivi Dergisi, (30), 141-151.
Çeçen, M. A. (2002). İlköğretim öğrencilerinde kelime hazinesinin geliştirilmesi (Yüksek lisans tezi). İnönü Üniversitesi.
Çeçen, M. A. ve Çiftçi, Ö. (2007). İlköğretim 6. sınıf Türkçe ders kitaplarında yer alan metinlerin tür ve tema açısından incelenmesi. Milli Eğitim Dergisi, 35(173), 39-49.
Çelik, A. (2015). Ortaokul Türkçe ders kitaplarının söz varlığı üzerine art zamanlı bir inceleme: 1947 tarihli Türkçe 1 ve MEB 2014 Türkçe 6 ders kitapları örneği [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Mevlâna Üniversitesi.
Çepni, S. (2012). Araştırma ve proje çalışmalarına giriş. Celepler Matbaacılık.
Çotuksöken, Y. (1988). Deyimlerimiz. Varlık Yayınları.
Daharlı, G. (2012). 5. sınıf Türkçe ders kitaplarının söz varlığı açısından incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Atatürk Üniversitesi.
Eğilmez, İ. N. (2010). İlköğretim Türkçe ders kitaplarındaki söz varlığının ilköğretim dördüncü sınıf öğrencilerinin yazılı anlatımlarına aktarımı [Yayımlanmamış doktora tezi]. Uludağ Üniversitesi.
Eroğlu, S. (2022). Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen öğrencilerdeki akademik Türkçe söz varlığı ile akademik Türkçe kitaplarındaki söz varlığı [Yayımlanmamış doktora tezi]. Sakarya Üniversitesi.
Erol, K. ve Erol, E. E. (2015). Dil-iletişim ilişkisi kapsamında beden dilinin işlevi. The Journal of Academic Social Science Studies (JASS), 35 (Summer I), 89-97.
Erol, K. Sarıkaya, B. (2016). Sevgi Soysal’ın öykülerinde söz varlığı unsurları: yansımalar, kalıp sözler, ikilemeler ve deyimler. The Journal of Academic Social Science Studies (JASS), 47 (Summer I), 51-75.
Esin, B. (2011). Dil eğitiminde bir araç olarak atasözü. Z. Dilek, M. Akbulut, Z. Korkmaz, Z. Bağlan Özer, R. Gürses, B. Karababa Taşkın (Ed.). 38. ICANAS -Uluslararası Asya ve Kuzey Afrika Çalışmaları Kongresi- (bildiri kitabı) içinde (s. 605-628). Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Yayınları.
Göçer, A. (2009). Türkçe eğitiminde öğrencilerin söz varlığını geliştirme etkinlikleri ve sözlük kullanımı. Turkish Studies, 4(4). 1025-1055.
Gökdayı, H. (2008). Türkçede kalıp sözler. Bilig, (44), 89-110.
Graves, K. (2000). Designing language courses: A guide for teachers. Canada: Newbury House. Hatiboğlu, V. (1981). Türk dilinde ikileme. Türk Dil Kurumu Yayınları.
Hutchinson, T. ve Torres, E. (1994). The textbook as agent of change. ELT Journal, 48(4), 315-328.
İmer, K., Kocaman, A. ve Özsoy, A. S. (2011). Dilbilim sözlüğü. Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi.
Kalmus, V. (2004). What do pupils and textbooks do with each other?: Methodological problems of research on socialization through educational media, Journal of Curriculum Studies, 36(3), 469-485.
Karadağ, Ö. (2011). İlköğretim Türkçe sözlüklerinin hazırlanmasında temel ölçütler. Türklük Bilimi Araştırmaları - TÜBAR, XXX, 193-207.
Karagöl, E. ve Tarakçı, R. (2019). Söz varlığı öğretimi açısından ortaokul Türkçe ders kitapları. Milli Eğitim Dergisi, 48(222), 149-171.
Keklik, S. (2015). Atasözlerinin öğretimine ilişkin bir öneri: atasözlerinin anlamlarına göre derecelendirilmesi. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 7(12), 32-48.
Korkmaz, Z. (1992). Gramer terimleri sözlüğü. Türk Dil Kurumu Yayınları.
Korkmaz, Z. (2003). Gramer terimleri sözlüğü. Türk Dil Kurumu Yayınları.
Kurudayıoğlu, M. (2005). İlköğretim II. kademe öğrencilerinin kelime hazinesi üzerine bir araştırma [Yayımlanmamış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi.
MEB (2019). Türkçe dersi öğretim programı (İlkokul ve Ortaokul 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar). Milli Eğitim Basımevi.
Mete, F. (2014). Kültürel ortaklığın göstergesi deyimlerin öğretimi, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Türkoloji Dergisi, 21(2), 113-128.
Miles, M. B. ve Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: an expanded sourcebook. Sage Publications.
Öz, G. (2012). İlköğretim 8. sınıf Türkçe ders kitaplarının söz varlığı açısından incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İnönü Üniversitesi.
Özbay, M. ve Melanlıoğlu, D. (2008). Türkçe eğitiminde kelime hazinesinin önemi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(1), 30-45.
Özbay, M. ve Çeçen, M. A. (2012). Türkçe ders kitaplarında (6-8. sınıflar) yer alan metinlerin tür ve tema açısından incelenmesi. Dil ve Edebiyat Eğitimi Dergisi, 1(1), 67-76.
Sağlam, M. Y. (2001). Atasözleri ve deyimlerde imgelem. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 18(1), 45-51.
Süğümlü, Ü. ve Eraslan, A. (2019). Ortaokul Türkçe ders kitaplarında yer alan metin türleri ile kalıplaşmış söz varlığı ilişkisi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 7(3), 630-646. TDK. Söz varlığı. 19 Aralık 2021 tarihinde https://sozluk.gov.tr/ adresinden edinilmiştir. Topaloğlu, A. (1989). Dil bilgisi terimleri sözlüğü. Ötüken Yayınları.
Turhan, H. (2010). 8. sınıf Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin söz varlığı açısından incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Marmara Üniversitesi.
Uludağ, Ç. (2010). 7. sınıf Türkçe ders kitaplarının söz varlığı açısından incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Marmara Üniversitesi.
Uz, M. (2019). Behiç Ak’ın gülümseten öyküler dizisindeki hikâye kitaplarının kalıplaşmış söz varlığı açısından incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İbrahim Çeçen Üniversitesi.
Üründü, V. (2011). 6-8. sınıf Türkçe ders kitaplarının tema ve metin türü yönünden incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İnönü Üniversitesi.
Yıldırım, A. ve Şimşek H. (2008). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Türkçe Eğitimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Kenan Bulut ^*
0000-0003-4771-0459
Türkiye

Sevgi Tekin
0000-0002-5478-1178
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

27 Mart 2024

Gönderilme Tarihi

1 Temmuz 2023

Kabul Tarihi

30 Ekim 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 13 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.30703/cije.1321581

IZ

https://izlik.org/JA74LN66BN

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Bulut, K., & Tekin, S. (2024). Türkiye ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde (KKTC) Okutulan 8. Sınıf Türkçe Ders Kitaplarındaki Metinlerin Kalıplaşmış Söz Varlığı Unsurları Açısından Karşılaştırılması. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 13(1), 66-78. https://doi.org/10.30703/cije.1321581

Cited By

TURKISH REPUBLIC OF NORTH CYPRUS TURKISH COURSE TEACHING CURRICULUM AND REVIEW OF TURKISH COURSE BOOKS

Trakya Eğitim Dergisi

https://doi.org/10.24315/tred.1483204