Sosyal Bilgiler Dersi İnanç Ölçeğinin Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Durdane Öztürk; Betül Akyürek Tay; Seda Ergül; Bayram Tay

doi:10.30703/cije.1176456

EN TR

Validity and Reliability Study of Belief Towards Social Studies Course Scale

Abstract

The present study sought to develop a valid and reliable assessment tool to determine the beliefs of grade 4, 5, 6 and 7 students regarding social studies lesson. In the study which used a general screening model, the researchers collected the data from three study groups. The study groups included 294 (EFA), 281 (CFA) and 59 (test-retest) students. In analysis stages of the study, the researchers used the SPSS 25.00 and LISREL package programs. As a result of the study, the researchers found that the scale which was developed according to the exploratory factor analysis (EFA) explained 46.85% of the total variance and each factor had at least 2% eigenvalue. Each factor also explained 9.99% of the total variance. In addition, each factor of the scale was represented by at least five items, and had a total of 19 questions and a two-factor structure. The two factors were correlated. The Cronbach’s Alpha internal consistency coefficient of the total scale was 0.90. The test-retest results of the belief scale demonstrated that the scale was reliable. According to the confirmatory factor analysis (CFA), the Cronbach’s Alpha internal consistency coefficient of the total scale was 0.89. Of the data acquired via the CFA, four were acceptable, whereas seven were excellent.

Keywords

Sosyal Bilgiler Dersi İnanç Ölçeğinin Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Öz

Bu araştırmanın amacı 4, 5, 6 ve 7. sınıf öğrencilerinin sosyal bilgiler dersine yönelik inançlarını belirleyebilecek, geçerliğe ve güvenirliliğe sahip bir ölçme aracı geliştirmektir. Genel tarama modeli kullanılan araştırmada veriler üç çalışma grubundan toplanmıştır. Çalışma grupları; 294 (AFA), 281 (DFA) ve 59 (test-tekrar test) öğrenciden meydana gelmektedir. Araştırmanın analiz aşamalarında SPSS 25.00 ve LISREL paket programları kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda açımlayıcı faktör analizine (AFA) göre geliştirilen ölçeğin, toplam varyansın %46,85’ini açıkladığı, her bir faktörün en az %2 özdeğere sahip olduğu, yine her bir faktörün toplam varyansın en az %9,99’unu açıkladığı tespit edilmiştir. Ayrıca ölçeğin her bir faktörünün en az beş madde ile temsil edildiği, toplam 19 sorudan ve iki faktörlü bir yapıya sahip olduğu tespit edilmiştir. İki faktör birbiri ile korelasyonel bir ilişkiye sahip olup ve ölçeğinin geneline ait Cronbach Alpha iç tutarlık katsayısı 0.90’dır. İnanç ölçeğinin test tekrar test sonuçları ölçeğin güvenilir olduğunu göstermektedir. Doğrulayıcı faktör analizine (DFA) göre ölçeğin geneline ait Cronbach Alpha iç tutarlık katsayısı 0.89 olarak hesaplanmış ve DFA ile elde edilen verilerden 4 tanesi kabul edilebilir ve 7 tanesi mükemmel düzeydedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ak, H. (2002, 29-31 Mayıs). Okul öncesi öğretmen adaylarının yaratıcılık ile ilgili metaforları. [Poster bildiri]. 6. Uluslararası Eğitim Araştırmaları Kongresi, Ankara.
Aktaş, A. & Katrancı, Y. (2019). Matematiğe Yönelik İnanç Ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik çalışması [Sözlü sunum]. Uluslararası Fen, Matematik, Girişimcilik ve Teknoloji Eğitimi Kongresi, İzmir, Türkiye.
Bassarear, T. J. (1989). The interactive nature of cognition and affect in the learning of mathematics: two case studies. In C.A. Maher, G.A. Goldin, & R.B. Davis (Eds.), In Proceedings of the PME-NA-8 (1) (pp. 3-10). Başol, G. (2014, 5-8 Haziran). Ölçek geliştirme çalışmalarının içerik analizive metodolojik değerlendirmesi. Türkiye örneklemi öğrencilerin akademik başarıları üzerindeki etkisi [Sözlü bildiri]. 6. Uluslararası Eğitim Araştırmaları Kongresi, Ankara.
Bloom, B.S. (1979). İnsan nitelikleri ve okulda öğrenme, (Çev: D.A Özçelik). Milli Eğitim Basımevi.
Bozkurt, E., & Dülger, E. (2021). Matematik eğitiminde ebeveynlerin rolü. Cumhuriyet International Journal of Education, 10(4), 1507-1534.
Brown, T.A. (2006). Confirmatory factor analysis for applied research. NY: Guilford Press.
Browne, M.W., & Cudeck, R. (1993). Alternative Ways of Assessing Model Fit. In K. A. Bollen & J. S. Long (Eds.), Testing structural equation models (pp.136-162). Newbury Park: Sage.
Buehl, M. M., & Alexander, P. A. (2001). Beliefs about academic knowledge. Educational Psychology Review, 13(4), 385-418.

Büyüköztürk, Ş. (1997). Araştırmaya yönelik kaygı ölçeğinin geliştirilmesi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 12(12), 453-464.
Büyüköztürk, Ş. (2002). Faktör analizi: Temel kavramlar ve ölçek geliştirmede kullanımı. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 8(4), 470-483.
Büyüköztürk, Ş. (2021). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Pegem Akademi.
Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. & Demirel, F. (2018). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi.
Byrne, B. M. (2010). Structural equation modeling with AMOS: basic concepts, applications, and programming (multivariate applications series). Taylor & Francis Group.
Can, A. (2020). SPSS ile bilimsel araştırma sürecinde nicel veri analizi. Pegem Akademi.
Çiftçi, S. K. & Yıldız, P. (2020). Matematik inancı ölçeği: yapı geçerliği ve güvenirlik analizleri. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (56), 121-138.
Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G., & Büyüköztürk, Ş. (2010). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik. SPSS ve LISREL uygulamaları. Pegem Akademi.
Delice, A., Erden, S., Yılmaz, K. & Sevimli, E. (2016). Matematik inanç ölçeği'nin Türkçe’ye uyarlanmasına yönelik geçerlik ve güvenirlik çalışması. Kastamonu Eğitim Dergisi, 24(2), 737-754.
DeVellis, R.F. (2016). Scale development: Theory and applications. Newbury Park: Sage.
Durkheim, E. & Fauconnet, P. (1922). Education et sociologie. Presses Universitaires de France-(PUF).
Gündoğdu, K., & Ozan, C. (2013). Bilgisayar destekli öğretim. B. Oral (Ed.), Öğrenme öğretme kuram ve yaklaşımları içinde (2. baskı, ss. 385-410). Pegem Akademi.
Field, A. (2005). Discovering statistics using SPSS. London&Thousand Oaks&New Delhi:Sage.
Furinghetti, F. & Pehkonen, E. (2002). Rethinking characterizations of beliefs. In G. Leder, E. Pehkonen & G. Törner (Eds.), In Beliefs: A hidden variable in mathematics education? (pp. 39-57). Springer.
Garner, R. & Alexander, P. A. (Eds.). (1994). Beliefs about text and instruction with text. Psychology Press.
Goldin, G. A. (2002). Affect, meta-affect, and mathematical belief structures. G. C. Leder, E. Pehkonen, & G. Törner (Eds.) In Beliefs: A hidden variable in mathematics education? (pp.59-72). Springer.
Gölcük, A. (2017). Bilimsel hikâyelerle desteklenen fen eğitiminin öğrencilerin yaratıcılıkları ve duyuşsal özellikleri üzerindeki etkileri [Yayınlanmış Yüksek lisans tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
Hacıömeroğlu, G. (2012). Matematik inanç ölçeği'nin Türkçe’ye uyarlama çalışması. Ç.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 21(3), 175-184.
Jöreskog, K. G., & Sörbom, D. (1993). LISREL 8: Structural equation modeling with the SIMPLIS command language. Scientific software international.
Kağıtçıbaşı, Ç. ve Cemalcılar, Z. (2014). Dünden bugüne insan ve insanlar: Sosyal psikolojiye giriş. Evrim Yayıncılık.
Kalaycı, Ş. (2009). SPSS uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikleri (4. Baskı). Asil Yayın.
Karagöz, Y. (2021). SPSS-AMOS-META uygulamalı nicel-nitel-karma bilimsel araştırma yöntemleri ve yayın etiği. (3. Baskı). Nobel Yayıncılık. Karasar, N. (2020). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar, ilkeler, teknikler (36. Baskı). Nobel Yayıncılık.
Kline, R. B. (2015). Principles and practice of structural equation modeling. Guilford publications.
Masal, E. & Takunyacı, M. (2012). The Turkish adaptation of Mathematics Belief Scale: The validity and reliability study. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 64, 123-132.
Milli Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2018). Sosyal bilgiler dersi öğretim programı. http://mufredat.meb.gov.tr/Programlar.aspx adresinden 04.06.2022 tarihinde ulaşıldı.
Morgan, C. T. (2000). Psikolojiye giriş. (Çev. S. Karakaş), Meteksan Anonim Şirketi.
Nunnally, J. C. (1978). An overview of psychological measurement. Clinical Diagnosis of Mental Disorders, 97-146.
Oflaz, G. (2010). Geometrik düşünme seviyeleri ve zekâ alanları arasındaki ilişki [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi.
Osborne, J. W. (2015). What is rotating in exploratory factor analysis?, Practical Assessment, Research, and Evaluation, 20(1), 2.
Pajares, F., & Miller, M. D. (1995). Mathematics self-efficacy and mathematics performances: The need for specificity of assessment. Journal of Counseling Psychology, 42(2), 190-198.
Pehkonen, E., & Pietila, A. (2003, February). On relationships between beliefs and knowledge in mathematics education [Written presentation]. In Proceedings of the CERME-3 (Bellaria) meeting (pp. 1-8).
Pressey, S. L. &Robinson, F. P. (1991). Psikoloji ve yeni eğitim, (Çev. H. Tan), Milli Eğitim Basımevi (1989).
Raykov, T., & Marcoulides, G. A. (2012). A first course in structural equation modeling. Routledge.
Richardson, V. (1996). The role of attitudes and beliefs in learning to teach. Handbook of Research on Teacher Education, 2(102-119), 273-290.
Sarıkaya, İ., Özgöl, M. & Yılar, R. (2017). Hayat bilgisi öğretimi tutum ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. İlköğretim Online, 16(3), 992-1006.
Schoenfeld, A. H. (1989). Explorations of students' mathematical beliefs and behavior. Journal For Research İn Mathematics Education, 20(4), 338-355.
Schumacker, R.E., & Lomax, R.G. (2004). A beginner's guide to structural equation modeling. London: Psychology.
Seçer, İ. (2013) SPSS ve lisrel ile pratik veri analizi. Anı Yayıncılık.
Smith, M. B. (1968). Attitude change international encyclopedia of the social sciences. Farmington Hills, Michigan, 43-48.
Sönmez, V. (2010). Hayat bilgisi öğretimi ve öğretmen kılavuzu. Anı Yayıncılık.
Tabachnick, B., G. & Fidell, L., S. (2015). Çok değişkenli istatistiklerin kullanılması. (Çev. M. Baloğlu). Nobel Yayıncılık.
Tavşancıl, E. (2002). İnançların ölçülmesi ve SPSS ile veri analizi. Nobel Yayıncılık.
Tay, B. (2022). Sosyal bilgiler dersinde kültürel miras eğitimi. Ö. Gürdoğan Bayır ve T. Selanik Ay (Ed), İlk ve ortaokulda uygulama örnekleriyle sosyal bilgiler öğretimi (ss.259-278) içinde. Vizetek Yayıncılık.
Tezbaşaran, A. (1997). Likert tipi ölçek geliştirme kılavuzu. Türk Psikologlar Derneği Yayınları.
Turanlı, N., Türker, N. K. ve Keçeli, V., (2008). Matematik alan derslerine yönelik tutum ölçeği geliştirilmesi, Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 34, 254-262.
Turgut, M. F., ve Baykul, Y. (2010). Eğitimde ölçme ve değerlendirme (2. Baskı). Pegem Akademi.
Yeşilyurt, S. & Çapraz, C. (2018). Ölçek geliştirme çalışmalarında kullanılan kapsam geçerliği için bir yol haritası. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(1), 251-264.
Yıldırım-Çayır, A., K. (2008). Öğrencilerin matematikle ilgili inançları: Bir ölçek geliştirme çalışması. [Yüksek lisans Tezi]. Boğaziçi Üniversitesi.
Yurdabakan, İ. (2010) Eğitimde kullanılan ölçme araçların nitelikleri. M. Gömleksiz ve S. Erkan (Ed), Eğitimde ölçme ve değerlendirme (ss.37-66) içinde. Nobel Yayıncılık.
Zayimoğlu Öztürk, F. ve Coşkun, M. (2015). Sosyal bilgiler dersine yönelik bir tutum ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 4(1), 239-251.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Durdane Öztürk ^*
0000-0001-5116-7933
Türkiye

Betül Akyürek Tay
0000-0002-1803-7325
Türkiye

Seda Ergül
0000-0002-7395-2227
Türkiye

Bayram Tay
0000-0003-2466-1527
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

26 Mart 2023

Gönderilme Tarihi

16 Eylül 2022

Kabul Tarihi

18 Ocak 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 12 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.30703/cije.1176456

IZ

https://izlik.org/JA85DC28DS

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Öztürk, D., Akyürek Tay, B., Ergül, S., & Tay, B. (2023). Sosyal Bilgiler Dersi İnanç Ölçeğinin Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 12(1), 132-145. https://doi.org/10.30703/cije.1176456

Cited By

Hayat Bilgisi Dersi İnanç Ölçeği: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi

https://doi.org/10.53444/deubefd.1282588