Örgütsel Adaletin Örgütsel Muhalefet ve Örgütsel Mutluluk ile İlişkisi: Öğretmenler Üzerine Bir İnceleme

İsmail Eray Dursun; Orkun Osman Bilgivar

doi:10.30703/cije.1137439

EN TR

The Relationship of Organisational Justice with Organisational Dissent and Organisational Happiness: A Study on Teachers

Abstract

This study investigated the relationship between teachers' perceptions of organisational justice and organisational opposition and organisational happiness behaviours in educational institutions. In this direction, the researchers reached 358 teachers working in Istanbul province in the 2021-2022 academic year using the convenience sampling method. Data were obtained with "Organizational Justice Scale, Organizational Dissent Scale and Organizational Happiness Scale". Pearson correlation coefficient and regression analyses were used to analyze the data in the study conducted according to the relational screening model. According to the findings a significant relationship between teachers' perceptions of organizational justice and the sub-dimensions of organizational dissent such as vertical dissent and externalized dissent, while no significant relationship was found between horizontal dissent and organizational happiness. The results further higlighted a positive effect between teachers' perceptions of organizational justice and vertical dissent behaviors, and a negative effect was found with externalized dissent behaviors. In this context, the study suggests that principals should take teachers' vertical dissent behaviour into account, improve the quality of communication, ensure teachers' participation in school decisions and create a democratic school environment.

Keywords

Örgütsel Adaletin Örgütsel Muhalefet ve Örgütsel Mutluluk ile İlişkisi: Öğretmenler Üzerine Bir İnceleme

Öz

Araştırmada eğitim kurumlarında öğretmenlerin örgütsel adalet algılarının örgütsel muhalefet ve örgütsel mutluluk davranışları ile ilişkisi incelenmiştir. Bu doğrultuda 2021-2022 eğitim öğretim yılında İstanbul ilinde görev yapan ve kolay ulaşılabilir örnekleme yöntemi ile 358 öğretmene ulaşılmıştır. Veriler “Örgütsel Adalet Ölçeği, Örgütsel Muhalefet Ölçeği ve Örgütsel Mutluluk Ölçeği” uygulanarak elde edilmiştir. İlişkisel tarama modeline göre yürütülen araştırmada verilerin analizinde parametrik analizlerden Pearson korelasyon katsayısı ve regresyon analizleri kullanılmıştır. Bulgulara göre öğretmenlerin örgütsel adalet algıları ile örgütsel muhalefetin alt boyutlarından dikey muhalefet ve dışa aktarılmış muhalefet arasında anlamlı bir ilişki bulunmuşken, yatay muhalefet ve örgütsel mutluluk arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Sonuç olarak öğretmenlerin örgütsel adalet algıları ve dikey muhalefet davranışları arasında pozitif; dışa aktarılmış muhalefet davranışları ile negatif yönde etki bulunmuştur. Bu bağlamda okul müdürlerine, öğretmenlerin dikey muhalefet davranışlarını dikkate alması, iletişim kalitesini artırması, okulda alınan kararlara öğretmenlerin katılımını sağlaması, demokratik bir okul ortamı oluşturması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Adams, J. S. (1965). Inequity in social exchange. In Advances in experimental social psychology (Vol. 2, pp. 267-299). Academic Press.
Afzalur Rahim, M., Magner, N. R., & Shapiro, D. L. (2000). Do justice perceptions influence styles of handling conflict with supervisors?: What justice perceptions, precisely?. International Journal of Conflict Management, 11(1), 9-31.
Akdoğan, A., Bayram, A. & Harmancı, Y. K. (2018). Algılanan örgütsel adalet ve işte var olamama (presenteeism) ilişkisinde stresin aracı rolü. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(2), 197-211.
Alanoğlu, M., & Demirtaş, Z. (2019). Öğretmenlerin örgütsel adalet algılarının örgütsel vatandaşlık davranışı üzerindeki etkisi. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 49(49), 1-16.
Altınkurt, Y. & Yılmaz, K. (2010). Examining the relationship between management by values and organizational justice by secondary school teachers’ perceptions. Educational Administration: Theory and Practice, 16(4), 463-484
Aslan, Z. & Özkoç, A. G. (2015). Örgütsel Adalet. D. Küçükaltan, Ş. A. Tülek ve G. Ç. Gürkan (Ed.), Örgütsel Davranışta Güncel Konular (3. baskı). Detay Yayıncılık, s.145-162
Bakhtiar, N. H., Bahrami, S., Keyvanara, M., & Kalantarı, M. (2009). A study of the happiness level among the staff of the facultıes in Isfahan University of Medical Sciences in 2009. Iran occupational health, 6(3), 1-9.
Behrani, P. (2017). Organisational justice and employee happiness. International Journal of Research and Review, 4(7), 123- 129.

Bulut, A. (2015). Ortaöğretim öğretmenlerinin örgütsel mutluluk algılarının incelenmesi: bir norm çalışması (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Gaziantep Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Gaziantep
Clay-Warner, J., Reynolds, J., & Roman, P. (2005). Organizational justice and job satisfaction: A test of three competing models. Social Justice Research, 18, 391-409.
Cohen-Charash, Y. & Spector, P. E. (2001). The role of justice in organizations: A metaanalysis. Organizational behavior and human decision processes, 86(2), 278-321.
Çelik, M., Turunç, Ö. & Bilgin, N. (2014). Çalışanların örgütsel adalet algılarının psikolojik sermaye üzerine etkisi: çalışanların iyilik halinin düzenleyici rolü. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16(4), 559-585.
Çetin, S. & Polat, S. (2021). Ortaokul öğretmenlerinin örgütsel adalet algı düzeyleri ile örgütsel mutluluk düzeyleri arasındaki ilişki. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(1), 171-182.
Demiryürek, M. (2019). Algılanan örgütsel adalet ile örgütsel muhalefet arasındaki ilişkiyi belirlemeye yönelik bir araştırma (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi.
Deutsch, M. (1985) Distributive Justice: A Social-Psychological Perspective. New Haven, CT: Yale University Press.
Doğan, H. (2018). Örgütsel adalet algısı ile iş performansı arasındaki ilişki. Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 20(2), 26-46.
Elanain, H.A. (2010). Testing the direct and ındirect relationship between organizational justice and work outcomes in a non-western context of the UAE, Journal of Management Development, 29(1), 5-27.
Ergün, H., & Çelik, K. (2018). Örgütsel muhalefet ölçeği Türkçe uyarlaması. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (48), 398-414.
Eryeşil, K. (2018). Algılanan örgütsel adaletin örgütsel muhalefet üzerindeki etkisinde çalışan sesliliğinin rolü: Bankacılık sektöründe bir araştırma. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
Farndale, E., Hope‐Hailey, V., & Kelliher, C. (2011). High commitment performance management: The roles of justice and trust. Personnel review, 40(1), 5-23.
Field, L. K., & Buitendach, J. H. (2011). Happiness, work engagement and organisational commitment of support staff at a tertiary education institution in South Africa. SA Journal of Industrial Psychology, 37(1), 01-10.
Folger, R. G., Folger, R., & Cropanzano, R. (1998). Organizational justice and human resource management (Vol. 7). Sage.
Garg, M., Saxena, C., Krishnan, V., Joshi, R., Saha, S., Mago, V., & Dorr, B. J. (2022). CAMS: an annotated corpus for causal analysis of mental health issues in social media posts. ArXiv preprint arXiv:2207.04674.
Garner, J. T., (2013). Dissenters, managers, and coworkers: the process of co-constructing organizational dissent and dissent effectiveness, Management Communication Quarterly, 27(3); 373-395.
Gedik, A., & Üstüner, M. (2023). Öğretmenlerin örgütsel adalet ve örgütsel muhalefet algıları ile otoriter yönetim tarzına ilişkin algıları. E-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 14(2), 50-67. https://doi.org/10.19160/e-ijer.1226021
Goodboy, A. K., Chory, R. M. & Dunleavy, K. N. (2008). Organizational Dissent As A Function Of Organizational Justice. Communication Research Reports, 25(4), 255-265.
Graham, J. W. (1986). Principled organizational dissent: A theoretical essay. Research in Organizational Behavior, 8, 1–52.
Greenberg, J. (1987). A taxonomy of organizational justice theories. The Academy of Management Review, 12(1), 9-22.
Greenberg, J. (1990). Organizational justice: yesterday, today, tomorrow. Journal of Management, 16, 399-432 Hair Jr. J.F., Black W. C., Babin B. J. & Anderson R. E. (2009) Multivariate Data Analysis (7th Edition). Pearson
Hashish, E. A. A. (2020). Nurses’ perception of organizational justice and its relationship to their workplace deviance. Nursing ethics, 27(1), 273-288.
Homans, G.C. (1961) Social Behavior: Its Elementary Forms. New York: Harcourt Brace and World
Hubbell, A. P., & Chory‐Assad, R. M. (2005). Motivating factors: Perceptions of justice and their relationship with managerial and organizational trust. Communication studies, 56(1), 47-70.
İçerli, L. (2010). Örgütsel adalet: Kuramsal bir yaklaşım. Girişimcilik ve Kalkınma Dergisi, 5(1), 67-92.
İşcan, Ö. F. & Sayın, U. (2010). Örgütsel adalet, iş tatmini ve örgütsel güven arasindaki ilişki. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 24(4), 195-216.
Jandaghi, G., Alimadadi, A., Fard, S. M. H. & Golverdi, M. (2012). Relationship between organizational justice and staff happiness in the institutes of standard and industrial research of Qom province and jihad agricultural management in Qom city. Human Resource Management, 43, 6618-6626
Kamyab, Z. H. M, & Sudanei M. (2009). The effect of Fordyce happiness training on the level of happiness inpeople with diabetes Behbahan city. Knowledge and research in Applied Psychology, 42 :123-108.
Karasar, N. (2006). Bilimsel araştırma yöntemleri. Nobel Yayıncılık.
Kassing, J. W. & McDowell, Z. J. (2008) Disagreeing about what’s fair: Exploring the relationship between perceptions of justice and employee dissent. Communication Research Reports, 25(1), 34-43
Kassing, J. W. (1997). Articulating, antagonizing, and displacing: A model of employee dissent. Communication Studies, 48, 311-332.
Kassing, J. W. (1998). Development and validation of the organizational dissent scale. Management Communication Quarterly, 12,183-2
Kassing, J. W. (2000). Exploring the relationship between workplace freedom of speech, organizational identification, and employee dissent. Communication Research Reports, 17(4), 387-396.
Kavak, O. & Kaygın, E. (2018). Örgütsel adalet algısının örgütsel muhalefet davranışı üzerindeki etkisi. Balkan and Near Eastern Journal of Social Sciences, 33.
Khan, J., Mehr, M., Shah, N., & Qazi, M. (2021). An investigation of the correlation between distributive justice and employee performance considering the mediating character of career incentives: a case study ofcall center industry of pakistan. Journal of Business & Tourism, 6(1), 31-42. https://doi.org/10.34260/jbt.v6i1.179
Kıranlı Güngör, S. & Potuk, A. (2018). Öğretmenlerin mobbing, örgütsel adalet ve örgütsel sessizlik algıları ve aralarındaki ilişki. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 33(3), 723-742.
Korkut, A. (2019). Öğretmenlerin örgütsel mutluluk, örgütsel sinizm ve örgütsel adalet algılarının analizi (Yayımlanmamış Doktora Tezi). İnönü Üniversitesi, Malatya.
Köksal, K. (2018). Örgüt kültürünün örgütsel adalet algısına etkisinde etik ilkelere ilişkin algıların aracılık rolü. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 14(2), 479-504.
Krishnan, R., Koe, W., Ahmad, N., & Yunus, N. (2018). Examining the relationship between organizational justice and job performance. International Journal of Academic Research in Business and Social Sciences, 8(3). https://doi.org/10.6007/ijarbss/v8-i3/3942
Mehmood, S., Malik, A., Nadarajah, D., & Akhtar, M. (2022). A moderated mediation model of counterproductive work behaviour, organisational justice, organisational embeddedness and psychological ownership. Personnel Review, 52(1), 183-199. https://doi.org/10.1108/pr-05-2021-0330
Memduhoğlu, H. & Yıldız, A. (2021). Developing the organisational justice scale and examining teachers' and school administrators' views about organisational justice in primary schools. Mier Journal of Educational Studies Trends & Practices, 33-50. https://doi.org/10.52634/mier/2014/v4/i1/1481
Mert, İ. S., Şen, C., & Alzghoul, A. (2022). Organizational justice, life satisfaction, and happiness: the mediating role of workplace social courage. Kybernetes, 51(7), 2215-2232.
Mert, İ. S. & Şen, C. (2019). Örgütsel destek, örgütsel adalet ve öz kendilik değerlendirmesinin psikolojik sermaye üzerindeki etkisi. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (36), 213-231.
Miao, R., Zhou, W., Bozionelos, N. & Pan, J., (2014). High-performance work systems, psychological capital and employee attitudes: a Chinese study, Academy of Management Annual Meeting Proceedings, 1207-1212.
Moorman, R. (1991). Relationship between organizational justice and organizational citizenship behaviors: do fairness perceptions influence employee citizenship?. Journal of Applied Psychology, 76(6), 845-855. https://doi.org/10.1037/0021-9010.76.6.845
Moradi, J. J. E., Jafari, S. E. & Abedi, M. R. (2005). Happiness and personality: a review study. Advances in Cognitive Science, 7(2), 60-71.
Oosthuizen, A., Rabie, G. H., & De Beer, L. T. (2018). Investigating cyberloafing, organisational justice, work engagement and organisational trust of South African retail and manufacturing employees. SA Journal of Human Resource Management, 16(1), 1-11.
Önder, E. (2017). Ortaöğretim okullarında örgütsel sessizliğin yordayıcısı olarak örgütsel adalet ve örgütsel bağlılık. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(2), 669-686.
Özdamar, K. (2004). Paket programlar ile istatistiksel veri analizi, Kaan Kitabevi.
Özgenel, M., & Canuylası, R. (2020). Okul müdürlerinin paternalist liderlik davranışlarının örgütsel mutluluğa etkisi. Eğitim ve Teknoloji, 3(1), 14-31.
Özkalp, E. & Kırel, Ç. (2013). Örgütsel davranış (6. baskı). Ekin Yayın Dağıtım.
Özşahin, M. & Yürür, S. (2019) Does organizational justice increase or decrease organizational dissent? Research Journal of Business and Management 6(1): 1-8
Özyurt, D. (2021). Öğretmenlerin örgütsel adalete ilişkin algıları ile örgütsel muhalefet davranışları arasındaki ilişki (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Harran Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Şanlıurfa.
Pi, Y. (2019). A research of the relationship between organizational justice and organizational retaliatory behavior: Based on the moderator of emotionality. Advances in Social Science, Education and Humanities Research, 336, 196-199. https://doi.org/10.2991/icsshe-19.2019.50
Polat, S. & Celep, C. (2008). Ortaöğretim öğretmenlerinin örgütsel adalet, örgütsel güven, örgütsel vatandaşlık davranışlarına ilişkin algıları. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 54(54), 307-331.
Ravazzani, S. and Mazzei, A. (2017). Employee anonymous online dissent: dynamics and ethical challenges for employees, targeted organisations, online outlets, and audiences. Business Ethics Quarterly, 28(2), 175-201. https://doi.org/10.1017/beq.2017.29
Settoon, R. P., Bennett, N., & Liden, R. C. (1996). Social exchange in organizations: Perceived organizational support, leader–member exchange, and employee reciprocity. Journal of Applied Psychology, 81(3), 219–227. https://doi.org/10.1037/0021-9010.81.3.219
Shaikh, O. A., & Shabib-ul-Hasan, S. (2020). Impact of organizational justice on employee dissent ın higher education sector of Pakistan: A women’s perspective. Pakistan Journal of Applied Social Sciences, 11(2), 125-138.
Shelke, A. U., & Shaikh, N. (2023). Mediating role of workplace happiness in enhancing work engagement. Rajagiri Management Journal, 17 (3), 238-253.
Tanrıverdi, H., Koçaslan, G. & Eğriboz, N. (2019). Örgütsel adalet, örgütsel bağlılık ve çalışan memnuniyeti arasındaki ilişki. Journal of International Social Research, 12(62).
Taşdan, M. & Yılmaz, K. (2008). Organizational citizenship and organizational justice scales' adaptation to Turkish. TED Eğitim ve Bilim Dergisi, 33(150), 87-96.
Tokgöz, N. (2011). Örgütsel sinisizm, örgütsel destek ve örgütsel adalet ilişkisi: Elektrik dağıtım işletmesi çalışanları örneği. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 6(2), 363-387.
Tutar, H., & Sadykova, G. (2014). Örgütsel demokrasi ve örgütsel muhalefet arasındaki ilişki üzerine bir inceleme. İşletme Bilimi Dergisi, 2(1), 1-16.
Wan, H.L. (2016). Organisational Justice, Organisational Citizenship Behaviour, Job Satisfaction and Leader–Member Exchange. In: Organisational Justice and Citizenship Behaviour in Malaysia. (pp.37-82) Governance and Citizenship in Asia. Springer, Singapore. https://doi.org/10.1007/978-981-10-0030-0_3
Wang, X., Liao, J., De-gen, X., & Chang, T. (2010). The impact of organizational justice on work performance. International Journal of Manpower, 31(6), 660-677. https://doi.org/10.1108/01437721011073364
Wesarat, P. O., Sharif, M. Y. & Abdul-Majid, A. H. (2014). A conceptual framework of happiness at the workplace. Asian Social Science, 11(2), 78-88.
Yaghubi, M., Saghaeian Esfahani, S., Abolghasem Gorgi, H., Norouzi, M., & Rezaei, F. (2009). The relationship between organizational justice and job satisfaction among the employees of selected hospitals of Isfahan University of Medical Sciences. Journal of Scientific Research of Health Management, 12(35), 25-32.
Yıldız, A. & Atilla, G. (2019). Örgütsel adalet algısının örgütsel bağlılık düzeyine etkisi: otel çalışanları üzerinde bir araştırma. Bartın Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 10(19), 39-64.
Yücekaya, P. & Polat, D. D. (2020). Örgüt kültürü, örgütsel adalet ve iş tatmini ilişkisi üzerine bir araştırma. İşletme Araştırmaları Dergisi, 12(2), 1267-1284.
Zarei Matin, Hassan, Jandaghi, Gholamreza & Haghgooyan, Zolfa (2009), Identifying happiness constituents in workplace and measuring the status of such constituents in Qom administrative organizations, Public Management Journal, 2, 35 – 48.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Öğretmen Eğitimi ve Eğitimcilerin Mesleki Gelişimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

İsmail Eray Dursun ^*
0000-0002-6420-7487
Türkiye

Orkun Osman Bilgivar
0000-0001-7002-6191
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

26 Haziran 2024

Gönderilme Tarihi

30 Haziran 2022

Kabul Tarihi

5 Mart 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 13 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.30703/cije.1137439

IZ

https://izlik.org/JA42BM48NK

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Dursun, İ. E., & Bilgivar, O. O. (2024). Örgütsel Adaletin Örgütsel Muhalefet ve Örgütsel Mutluluk ile İlişkisi: Öğretmenler Üzerine Bir İnceleme. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 13(2), 282-293. https://doi.org/10.30703/cije.1137439

Cited By

ÖRGÜTSEL MUHALEFET KAVRAMININ YEREL YAZINDAKİ GELİŞİMİ VE YENİ ARAŞTIRMA FIRSATLARI

Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi

https://doi.org/10.47994/usbad.1588126