Okul Öncesi Öğretmen Adaylarının Katı Atıklar Ve Geri Dönüşüme Yönelik Tutumları

Ruhan Özel; Eda Erdaş Kartal

doi:10.30703/cije.1096080

EN TR

Pre-School Teacher Candidates' Attitudes Towards Solid Waste and Recycling

Abstract

This research is a quantitative study in which pre-school teacher candidates' attitudes about solid waste and recycling are investigated. The attitudes of pre-school teacher candidates were examined in terms of gender, age, grade level and economic status variables. 161 pre-school teacher candidates from the department of preschool teaching participated in the study, in which the survey model was used. In the research, "Attitude Scale Towards Solid Waste and Recycling for Pre-service Teachers" developed by Karatekin (2013) was used as a data collection tool. In the research, it was determined that the attitudes of pre-school teacher candidates did not differ significantly in the dimensions of initiative and participation, interest and sensitivity according to gender. It has been determined that the attitudes of pre-school teacher candidates did not differ significantly according to their age and grade level, but differ significantly in the dimension of belief and interest and sensitivity according to the economic situation. The significant difference in both dimensions is in favor of low socioeconomic group.

Keywords

Okul Öncesi Öğretmen Adaylarının Katı Atıklar Ve Geri Dönüşüme Yönelik Tutumları

Öz

Bu araştırma, okul öncesi öğretmen adaylarının katı atık ve geri dönüşüm konusundaki tutumlarının araştırıldığı nicel bir çalışmadır. Öğretmen adaylarının tutumları cinsiyet, yaş, öğrenim gördükleri sınıf düzeyi ve ekonomik durum değişkenleri açısından incelenmiştir. İlişkisel tarama modeli kullanılan araştırmaya okul öncesi öğretmenliği bölümünden 161 öğretmen adayı katılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Karatekin (2013) tarafından geliştirilen "Öğretmen Adayları İçin Katı Atık ve Geri Dönüşüme Yönelik Tutum Ölçeği" kullanılmıştır Araştırma sonucunda okul öncesi öğretmen adaylarının tutumlarının cinsiyete göre girişim ve katılım, ilgi ve duyarlılık boyutlarında anlamlı bir şekilde farklılaşmadığı görülmüştür. Öğretmen adaylarının tutumlarının yaşa ve sınıf düzeyine göre anlamlı bir şekilde farklılaşmadığı, ekonomik duruma göre ise inanç boyutunda ve ilgi ve duyarlılık boyutunda anlamlı bir şekilde farklılaştığı tespit edilmiştir. Her iki boyutta da anlamlı farklılık düşük sosyoekonomik grup lehinedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ajzen, I., & Fishbein, M. (1977). Attitude-behavior relations: A theoretical analysis and review of empirical research. Psychological Bulletin, 84(5), 888-918. https://doi.org/ 10.1037 / 00 33-2909.84.5.888
Akçay Okur, N., Halmatov, M., & Ekin, S. (2017). Okul öncesi öğretmeni adaylarının ağaç ve çevreye yönelik tutumlarının incelenmesi. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13, 01-18.
Aksan, Z., & Çelikler, D. (2019). Recycling awareness education: Its impact on knowledge levels of science teacher candidates. International Electronic Journal of Environmental Education, 9(2), 81-105.
Akyol, B. (2014). İlköğretim öğretmen adaylarının çevresel tutum ve çevre bilgi düzeyleri üzerine bir çalışma (Tez No. 354095 ) [Yüksek lisans tezi, Niğde Üniversitesi-Niğde]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
Arık, S., & Yılmaz, M. (2017). Fen bilimleri öğretmen adaylarının çevre sorunlarına yönelik tutumları ve çevre kirliliğine yönelik metaforik algıları. Kastamonu Eğitim Dergisi, 25(3), 1147-1164.
Aznar-Díaz, I., Hinojo-Lucena, F.-J., Cáceres-Reche, M.-P., Trujillo-Torres, J.-M., & Romero-Rodríguez, J.-M. (2019). Environmental attitudes in trainee teachers in primary education. the future of biodiversity preservation and environmental pollution. International Journal of Environmental Research and Public Health, 16(3), 362. MDPI AG. http://dx.doi.org/10.3390/ijerph16030362
Balcı, S. (2012). A survey of Turkish pre service science teachers attitudes toward the environment. Eurasian Journal of Educational Research, 46, 121–140.
Basile, C. G. (2000). Environmental education as a catalyst for transfer of learning in young children. The Journal of Environmental Education, 32(1), 21–27.

Büyüksaatçı, S., Küçükdeniz, T., & Esnaf, Ş. (2008). Geri dönüşüm tesislerinin yerinin gustafson-kessel algoritması-konveks programlama melez modeli tabanlı simülasyon ile belirlenmesi. İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 7(13), 1-20.
Cevher-Kalburan, F. N. (2009). “Çocuklar için çevresel tutum ölçeği” ile “yeni ekolojik paradigma ölçeği”nin geçerlik güvenirlik çalışması ve çevre eğitim programının etkisinin incelenmesi (Tez No. 278291) [Doktora tezi, Gazi Üniversite-Ankara]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
Cici, M., Şahin, N., Şeker, H., Görgen, İ., & Deniz, S. (2005). Öğretmen adaylarının katı atık kirliliği bağlamında çevresel farkındalık ve bilgi düzeyleri. Eğitim Bilimleri ve Uygulama, 4(7), 37-50.
Çabuk, B., & Karacaoğlu, Ö.C. (2003), Üniversite öğrencilerinin çevre duyarlılıklarının incelenmesi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 36(1-2), 189-198.
Çevre Terimleri Sözlüğü. https://www.cekud.org.tr/tr/cevre-kutuphanesi/cevre-terimleri-sozlugu/ adresinden edinilmiştir.
Dinler, H., Simsar, A., & Doğan, Y. (2020). Okul öncesi öğretmen adaylarının geri dönüşüme yönelik düşüncelerinin incelenmesi, Çocuk ve Gelişim Dergisi, 3(5), 1-11.
Dünya Çevre Günü Türkiye Raporu (2019). chrome-extension:// efaidnbmnnn ibpcajpcglc lef indmkaj/viewer.html?pdfurl=https%3A%2F%2Fwww.cmo.org.tr%2Fresimler%2Fekler%2F10504079d7e9ced_ek.pdf%3Ftipi%3D72%26turu%3DX%26sube%3D0&clen=1751460&chunk=true adresinden edinilmiştir.
Eagles, P.F.J., & Demare, R.(1999). Factors influencing children’s environmental attitudes. The Journal of Environmental Education, 30(4), 33–37. https://doi.org/ 10.1080 / 00 95 89 69909601882
Erbasan, Ö., & Erkol, M. (2020). Sınıf öğretmenlerinin çevreye yönelik bilgi, tutum ve davranış düzeylerinin incelenmesi. OPUS– Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 15(24), 2443-2471. DOI: 10.26466/opus. 619973
Erdaş Kartal, E., & Ada, E. (2019). Okul öncesi öğretmen adaylarının çevre problemleri ve geri dönüşüm hakkındaki görüşleri. YYÜ Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(1), 818-847.
Erol, G.H., & Gezer, K. (2006). Prospective of elementary school teachers’ attitudes toward environment and environmental problems. International Journal of Environmental and Science Education, 1(1), 65-77.
Erten, S. (2004). Çevre eğitimi ve çevre bilinci nedir, çevre eğitimi nasıl olmalıdır? Çevre ve İnsan Dergisi, 65(66), 1-13.
Erten, S. (2005). Okul öncesi öğretmen adaylarında çevre dostu davranışların araştırılması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 28(28), 91-100.
Ertürk, H. (1994). Çevre bilimlerine giriş, Bursa: Uludağ Üniversitesi Güçlendirme Vakfı Yayın No:96.
Genç, M., & Genç, T. (2013). Sınıf öğretmenliği öğrencilerinin çevreye yönelik tutumlarının belirlenmesi. Asya Öğretim Dergisi (Asian Journal of Education), 1(1), 9-19.
Gülay, H. (2011). Reliability and validity studies of the turkish version of the children’s attitudes toward the environment scale-pre-school version (CATES-PV) and the analysis of children’s pro-environmental behaviors according to different variables. Canadian Center of Science and Education, 7(10), 229-240.
Gürkan, T. (2009) Erken çocukluk dönemi ve okul öncesi eğitim, okul öncesi eğitime giriş, Edt. Şefik Yaşar, T.C. Anadolu Üniversitesi Yayınları, No.1841, 2. Baskı Eskişehir.
Güşta-Şahin, H., & Doğu, S. (2018).Okul öncesi öğretmen adaylarının çevre sorunlarına ilişkin tutum ve davranışlarının incelenmesi. İlköğretim Online, 17(3), 1402-1416.
Güven, İ., Yurdatapan, M., Benzer, E., & Şahin, F. (2013). Fen bilgisi öğretmen adaylarının çevre sorunlarına yönelik tutumları ile sağlıklı yaşama yönelik tutumlarının değerlendirilmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 21(4), 1431-1448.
Harman, G., & Çelikler, D. (2018). The opinions of elementary science teacher candidates regarding the collection, separation and recycling of solid wastes. Kastamonu Education Journal, 26(3), 813-822. doi:10.24106/kefdergi.413329 Jekria N., & S. Daud. (2016). Environmental concern and recycling behaviour. Procedia Economics and Finance, 35, 667-673. https://doi.org/10.1016/S2212-5671(16)00082-4
Kara, F., & Çelikler, D. (2017). Attitudes of prospective teachers of science, primary school and social sciences regarding solid waste and recycling. Journal of Environmental Protection and Ecology 18(4), 1715–1727.
Karakaş, H. , Taş Divrik, M., & Divrik, B. (2018). Meslek Yüksekokulu öğrencilerinin plastik atıklar ve geri dönüşüm kavramına yönelik tutumları. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 21(2), 448-470.
Karasar, N. (2005). Bilimsel araştırma yöntemleri (17. Baskı). Nobel Yayın Dağıtım.
Karasar, N. (2011). Bilimsel araştırma yöntemleri. Nobel Yayın Dağıtım.
Karatekin, K. (2013). Öğretmen adayları için katı atık ve geri dönüşüme yönelik tutum ölçeğinin geliştirilmesi: geçerlik ve güvenirlik çalışması. Uluslararası Avrasya Sosyal Bilimler Dergisi, 4 (10), 71-90.
Karatekin, K., & Merey, Z. (2015). Attitudes of preservice social studies teachers towards solid wastes and recycle. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 10(2), 297-314.
Karpuzcu, M. (2007). Çevre kirlenmesi ve kontrolü. İstanbul: Özal Matbaası.
Kışoğlu, M., & Yıldırım, T. (2015). İlkokul ve ortaokullarda çevre eğitimi verecek olan öğretmen adaylarının katı atıklar ve geri dönüşüme yönelik tutumlarının farklı değişkenler açısından incelenmesi. International Journal of Human Sciences, 12(1), 1518-1536. doi: 10.14687/ijhs.v12i1.3283
Koçulu, A. (2018). Fen bilgisi öğretmen adaylarının sürdürülebilir kalkınma farkındalıkları ile çevre sorunlarına yönelik tutum ve davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi (Tez No. 511994). [Yüksek lisans tezi, Akdeniz Üniversitesi-Antalya].Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
Okumuş, S., & Okur Akçay, N. (2020). Okul öncesi okul öncesi öğretmen adaylarının çevreye yönelik tutumlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi, Turkish Studies - Education, 15(2), 1101-1112. https://dx.doi.org/10.29228/TurkishStudies.41733
Öcal, T. (2013). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının çevre sorunlarına yönelik tutumlarının belirlenmesi. Marmara Coğrafya Dergisi, 27, 333-352.
Özaydın, S., Şahin, S., & Korkmaz, T. (2013). İlköğretim fen bilgisi, sınıf ve okul öncesi öğretmen adaylarının çevresel tutum düzeylerinin belirlenmesi ve karşılaştırılması. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi (EFMED), 7(2), 248-267.
Özdemir, O., & Uzun, N. (2006). The effect of science and nature activities, carried out in accordance with the green class model, on the environmental perception of nursery students. Journal of Child Development and Education, 1(2),12-20. Özgen, N. (2012). Öğretmen adaylarının çevre sorunlarına yönelik tutumları: Türkiye örneği. Kastamonu Eğitim Dergisi, 20(2), 403-422.
Özkubat, S., & Demiriz, S. (2013). Çevreye karşı motivasyon ölçeğinin okul öncesi öğretmen adayları üzerinde geçerlik güvenirlik çalışması. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(1), 87-114.
Özsoy, S., Özsoy, G., & Kuruyer H. G. (2011).Turkish pre-service primary school teachers’ environmental attitudes: Effects of gender and grade level. Asia Pacific Forum on Science Learning and Teaching, 12(2).
Öztürk, Z. (2010). Sosyo-ekonomik ve demografik faktörlerin çevresel sorunların algılanması ve çevre duyarlılığı üzerine etkileri (Tez No. 263734) [Yüksek lisans tezi, Süleyman Demirel Üniversitesi-Isparta]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
Pizmony-Levy, O. (2011). Bridging the global and local in understanding curricula scripts: the case of environmental education. Comparative Education Review, 55(4), 600–633.
Polat, S. (2012). Öğretmen adaylarının (sosyal bilgiler, fen bilgisi, ilköğretim din kültürü ve ahlak bilgisi, Türkçe) çevre sorunlarına yönelik tutumları (Tez No.323452) [Yüksek lisans tezi, Erciyes Üniversitesi-Kayseri]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
Polat, S., & Kırpık, C. (2013). Öğretmen adaylarının çevre sorunlarına yönelik tutumları. Bartın University Journal of Faculty of Education, 2(1), 205-227.
Şama, E. (2003). Öğretmen adaylarının çevre sorunlarına yönelik tutumları. G.Ü. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 23(2), 99-110.
Şenyurt, E. (2018). Predicting recycling behaviors of preschool teachers by incorporating additional variables into the theory of planned behavior (Thesis Number. 521338 ) [Master thesis, Middle East Technical University-Ankara]. Council of Higher Education Thesis Center.
Topaloğlu, M. (2014). Fen bilgisi öğretmen adaylarının çevre sorunlarına yönelik tutumlarının kendi yaşam kalitelerine yansımalarının incelenmesi (Tez No.364764) [Yüksek lisans tezi, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi-Eskişehir]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
Turtle, C., Convery I., & Convery, K. (2015). Forest schools and environmental attitudes: A case study of children aged 8–11 years. Cogent Education, 2(1).
Uğulu, I. (2021). Recycling attitudes of prospective special education teachers. International Journal of All Research Education and Scientific Methods (IJARESM), 9(6), 1574-1578.
Ultay, N., Ultay, E., & Cilingir, S.K. (2019). Okul öncesi öğretmen adaylarının çevreye karşı tutumlarının ve çevre bilgi seviyelerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi. Akdeniz Eğitim Araştırmaları Dergisi, 13(28), 173-185. doi: 10.29329/mjer.2019.202.10
Yaşar, M. C., İnal, G., Kaya, Ü. Ü., & Uyanık, Ö. (2012). Çocuk gözüyle tabiat anaya geri dönüş. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 1(2), 30-40.
Yılmaz, S., & Aydoğdu, B . (2020). Fen bilimleri öğretmen adaylarının yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelik tutumlarının bazı değişkenlere göre incelenmesi. International Journal of Active Learning, 5(2), 127-141. doi: 10.48067/ijal.813577

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Ruhan Özel ^*
0000-0001-8511-1241
Türkiye

Eda Erdaş Kartal
0000-0002-1568-827X
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

29 Eylül 2022

Gönderilme Tarihi

30 Mart 2022

Kabul Tarihi

1 Ağustos 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 11 Sayı: 3

DOI

https://doi.org/10.30703/cije.1096080

IZ

https://izlik.org/JA68TC83SH

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Özel, R., & Erdaş Kartal, E. (2022). Okul Öncesi Öğretmen Adaylarının Katı Atıklar Ve Geri Dönüşüme Yönelik Tutumları. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 11(3), 536-546. https://doi.org/10.30703/cije.1096080

Cited By

The Predictive Power of Preservice Teachers' Attitudes towards Solid Waste and Recycling on Environmental Approaches

Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi

https://doi.org/10.46778/goputeb.1637927

Okul Dışı Öğrenme Etkinliği Değerlendirme Rubriği Geliştirme Çalışması

Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi

https://doi.org/10.53444/deubefd.1829030