Dijital Hikâyelerle Desteklenen 5E Modeli Uygulamalarının Dijital Okuryazarlık, Eleştirel Düşünme ve Fen Başarısına Etkisi

Neslihan Gürbüz; Süleyman Yaman

doi:10.30703/cije.1647724

TR EN

Dijital Hikâyelerle Desteklenen 5E Modeli Uygulamalarının Dijital Okuryazarlık, Eleştirel Düşünme ve Fen Başarısına Etkisi

Öz

Bu çalışmanın amacı, fen bilimleri dersinde ışığın yayılması ünitesinin işlenmesinde dijital hikayelerle desteklenen 5E öğretim modelinin öğrencilerin dijital okuryazarlık, eleştirel düşünme ve fen başarıları üzerindeki etkisini ortaya çıkarmaktır. Araştırmanın yöntemi, öntest-sontest kontrol gruplu yarı deneysel desendir. Araştırma İç Anadolu Bölgesi'ndeki bir ortaokulun beşinci sınıflarında öğrenim gören iki farklı şubede gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın bağımlı değişkenlerini ölçmek için 10-12 Yaş Dijital Okuryazarlık Ölçeği, Eleştirel Düşünme Gücü Ölçeği ve Işığın Yayılması Fen Başarı Testi kullanılmıştır. Deney grubunda dijital hikayelerle desteklenen 5E modeli kullanılırken, kontrol grubunda dersler mevcut öğretim programına göre işlenmiştir. Araştırma, öntest ve sontest verilerinin de toplandığı haftalarla birlikte 8 hafta sürmüştür. Toplanan verilerin kontrolü sonrasında dağılımın normallik şartını sağladığı tespit edilmiş ve analiz için MANOVA kullanılmıştır. Araştırmanın sonuçları, çalışma sonunda deney grubundaki öğrencilerin dijital okuryazarlık, eleştirel düşünme gücü ve akademik başarılarının kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde farklılaştığını göstermiştir. Dijital okuryazarlık ve eleştirel düşünme gücündeki artış oldukça belirginken fen başarısındaki artışın daha sınırlı olduğu tespit edilmiştir. Bu bulgular, dijital hikayelerle desteklenen 5E modelinin, fen bilimleri derslerinde öğrencilerin üst düzey düşünme becerilerini geliştirmede etkili olduğunu göstermektedir. Fen eğitiminde dijital hikayelerin kullanımının yaygınlaştırılması ve öğrencilerin aktif katılımını sağlayacak etkinliklerin artırılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

The Effect of 5E Model Applications Supported by Digital Stories on Digital Literacy, Critical Thinking, and Science Achievement

Abstract

This study aimed to reveal the effect of the 5E teaching model supported by digital storytelling on students' digital literacy, critical thinking, and science achievement in processing the diffusion of light units in science courses. The study used a quasi-experimental design with a pretest-posttest control group. The study was conducted in two different fifth-grade classes at a middle school in Central Anatolia. The 10-12 Age Digital Literacy Scale, Critical Thinking Power Scale, and Diffusion of Light Science Achievement Test were used to measure the dependent variables. The researchers applied the 5E model enriched with digital stories in the experimental group, while in the control group, they conducted the lessons following the existing curriculum. The study spanned 8 weeks, including the periods during which the researchers collected pretest and posttest data. After the researchers controlled the collected data, they determined that the distribution met the normality condition and employed MANOVA for analysis. The study's results showed that at the end of the study, the students in the experimental group's digital literacy, critical thinking power, and academic achievement differed significantly from those of the control group. While the increase in digital literacy and critical thinking skills was quite significant, the researchers observed that the rise in science achievement remained more limited than the other outcomes. These results suggest that the 5E model, supported by digital storytelling, effectively develops students' higher-order thinking skills in science courses.

Keywords

Ethical Statement

Bu çalışmanın etik kurul izin belgesi 31.12.2021 tarih ve 2021-1047 sayısı ile Ondokuz Mayıs Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırmaları Etik Kurulu’ndan alınmıştır.

References

Akgül, G. D., & Çolak, N. (2022). Evaluation of story-style analogies developed for the concepts of DNA, Gene and Chromosome. International Journal of Field Education Researches, 3(1), 1-23. https://doi.org/10.54971/synergy.1109208
Bahadır, F., & Dikmen, M. (2022). The effect of 5E learning Model on students’ academic achievement: A meta-analysis study. İstanbul Aydın Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 14(4), 532-552.
Benmayor, R. (2008). Digital storytelling as a signature pedagogy for the new humanities. Arts and Humanities in Higher Education, 7(2), 188-204. https://doi.org/10.1177/1474022208088648
Bilgiç, H. G., Duman, D., & Seferoğlu, S. S. (2011 February). Dijital yerlilerin özellikleri ve çevrimiçi ortamların tasarlanmasındaki etkileri. Academic Informatics Conference, February 2-4, Malatya, Türkiye. Bozdoğan, A. E., & Yalçın, N. (2005). İlköğretim 6., 7. ve 8. sınıf öğrencilerinin fen bilgisi dersindeki fizik konularına karşı tutumları. Gazi Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(1), 241-247.
Buckingham, D. (2010). Defining digital literacy: What do young people need to know about digital media? Nordic Journal of Digital Literacy, 4(1), 21-34.
Bybee, R. W., Taylor, J. A., Gardner, A., Van Scotter, P., Powell, J. C., Westbrook, A., & Landes, N. (2006). The BSCS 5E instructional model: Origins and effectiveness. Biological Sciences Curriculum Study.
Dewey, J. (2024). Democracy and education. Columbia University Press.
Ennis, R. H. (2011). The nature of critical thinking: An outline of critical thinking dispositions and abilities. Inquiry: Critical Thinking Across the Disciplines, 26(1), 4-18. https://doi.org/10.5840/inquiryctnews20112613

Facione, P. A. (2011). Think critically. Pearson Education.
Field, A. (2018). Discovering statistics using IBM SPSS statistics (5th ed.). Sage.
Ganajova, M., Sotakova, I., Lukač, S., Ješkova, Z., Jurkova, V., & Orosova, R. (2021). Formative assessment as a tool to enhance the development of inquiry skills in science education. Journal of Baltic Science Education, 20(2), 204-222. https://doi.org/10.33225/jbse/21.20.204
Dönel Akgül, G., Geçikli, E., & Doğan, L. (2017). Fen eğitiminde hikayelendirme tekniği ile kavram öğretimine bir aksiyon örneği. Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, 4(11), 246-274.
Greenhow, C., & Robelia, B. (2009). Old communication, new literacies: Social network sites as social learning resources. Journal of Computer-Mediated Communication, 14(4), 1130-1161. https://doi.org/10.1111/j.1083-6101.2009.01484.x
Gülen, S. (2019). Development of critical thinking skills scale for science lesson. European Journal of Education Studies, 6(4), 161-179.
Gürbüz, N. (2023). 5E modeli ile hazırlanan dijital hikaye uygulamalarının başarı, eleştirel düşünme ve dijital okuryazarlık becerilerine etkisi. (Tez No. 836253) [Yüksek Lisans tezi, Pndokuz Mayıs Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2020). Multivariate data analysis (8th ed.). Pearson.
Hasançebi, F., & Baydaş, Ö. (2020). Fen bilgisi öğretmen adaylarının bilişim teknolojileri eğitimlerinin 5E ders planı uygulamalarına yansıması. Eğitim Teknolojisi Kuram Ve Uygulama, 10(2), 427-451. https://doi.org/10.17943/etku.667304
Hobbs, R. (2010). Digital and media literacy: A plan of action. The Aspen Institute.
Hung, C. M., Hwang, G. J., & Huang, I. (2012). A project-based digital storytelling approach for improving students' learning motivation, problem-solving competence, and learning achievement. Educational Technology & Society, 15(4), 368-379.
Irak, M. (2019). 5. sınıf fen bilimleri dersi ışığın yayılması ünitesine yönelik STEM uygulamalarının akademik başarı ve STEM'e karşı tutum üzerine etkisinin incelenmesi. Yükek lisans tezi, Kocaeli Üniversitesi, Türkiye.
Johnson, A. B., & Lee, C. (2023). Enhancing the 5E model with digital storytelling: A case study on middle school science education. Journal of Educational Technology Research, 51(4), 789-805. https://doi.org/10.1080/15391523.2023.2196063
Jonassen, D. H. (2011). Learning to solve problems: A handbook for designing problem-solving learning environments. Routledge.
Karaşah Çakıcı, Ş., & Yaman, S. (2023). Fen eğitiminde öğrenme döngüsü modeli üzerine yapılan çalışmaların analizi: Bir meta-sentez çalışması. Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(3), 639-664. https://doi.org/10.38151/akef.2023.76
Karatay, R., Timur, S., & Timur, B. (2013). 2005 ve 2013 yılı fen dersi öğretim programlarının karşılaştırılması. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15, 233-264. https://doi.org/10.14520/adyusbd.709
Karplus, R., & Thier, H. D. (1967). A new look at elementary school science: Science curriculum improvement study. Rand McNally.
Kasap, B., & Say, S. (2023). Fen öğretiminde dijital öykü kullanımının öğrencilerin fen dersine yönelik tutumlarına, dijital okuryazarlık seviyelerine ve eleştirel düşünme becerilerine etkisi. Uluslararası Sosyal Bilgilerde Yeni Yaklaşımlar Dergisi, 7(1), 84-96. https://doi.org/10.38015/sbyy.1284562
Kellner, D., & Share, J. (2007). Critical media literacy, democracy, and the reconstruction of education. Educational Studies, 43(1), 1-16. https://doi.org/10.1080/00131940701309008
Korucu, A. T. (2020). Fen eğitiminde kullanılan dijital hikâyelerin öğretmen adaylarının akademik başarısı, sayısal yetkinlik durumları ve sorgulama becerileri üzerindeki Etkisi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 28(1), 352-370. https://doi.org/10.24106/kefdergi.3617
Korukluoğlu, P., & Yucel-Toy, B. (2022). Digital storytelling in online elementary science education: A case study on science and technology club activities. International Journal of Science Education, 44(17), 2541–2564. https://doi.org/10.1080/09500693.2022.2138727
Martin, D. J. (2000). Elementary science methods: A constructivist approach. Wadsworth/Thomson Learning
MEB. (2013). İlköğretim kurumları (ilkokullar ve ortaokullar) fen bilimleri dersi (ilkokul ve ortaokul 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıflar) öğretim programı. Milli Eğitim Bakanlığı, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı, Ankara.
MEB. (2014, 26 Temmuz). Milli Eğitim Bakanlığı okul öncesi eğitim ve ilköğretim kurumları yönetmeliği. Resmi Gazete, No: 29072.
MEB. (2018). Fen bilimleri dersi öğretim programı (ilkokul ve ortaokul 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıflar). Milli Eğitim Bakanlığı, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı, Ankara.
MEB. (2024). Fen bilimleri dersi öğretim programı (3, 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıflar) Türkiye yüzyılı maarif modeli. Milli Eğitim Bakanlığı, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı, Ankara.
Metin, E. (2018). Eğitimde teknoloji kullanımında öğretmen eğitimi: Bir durum çalışması. Journal of STEAM Education, 1(1), 79-103.
Pala, S.M., & Başıbüyük, A. (2020). 10-12 yaş grubu öğrencileri için dijital okuryazarlık olçeği geliştirme çalışması. Akdeniz Eğitim Araştırmaları Dergisi, 14(33), 542-565. https://doi.org/10.29329/mjer.2020.272.25
Reis, C., Pereira, C., & Coelho, H. (2017). Digital storytelling and critical thinking: A systematic mapping review. Computers & Education, (113), 245-259. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2017.06.009
Robin, B. R. (2008). Digital storytelling: A powerful technology tool for the 21st-century classroom. Theory into Practice, 47(3), 220-228. https://doi.org/10.1080/00405840802153916
Sadik, A. (2008). Digital storytelling: A meaningful technology-integrated approach for engaged student learning. Educational Technology Research and Development, 56(4), 487-506. https://doi.org/10.1007/s11423-008-9091-8
Salcı, E., & Aydın, A. (2021). Ortaokul öğrencilerinin evrensel fen okuryazarlık düzeyleri. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, (10), 202-219. https://doi.org/10.21733/ibad.879341
Smith, J. A., Brown, K. L., & Davis, R. T. (2023). The role of emotional engagement in science storytelling: A meta-analysis. Journal of Science Education and Technology, 32(2), 145-160. https://doi.org/10.1007/s10956-023-10045-1
Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2019). Using multivariate statistics (7th ed.). Pearson.
Tatlı, Z., & Akbulut, H. İ. (2017). Öğretmen adaylarının alanda teknoloji kullanımına yönelik yeterlilikleri. Ege Eğitim Dergisi 18(1), 31-55. https://doi.org/10.12984/egeefd.328375
Tsai, C. W. (2018). How digital storytelling impacts students' learning outcomes in elementary school. Educational Technology & Society, 21(4), 142-150. https://doi.org/10.29329/epasr.2020.334.22
Wang, S., & Zhan, H. (2010). Enhancing teaching and learning with digital storytelling. International Journal of Information and Communication Technology Education, 6(2), 76-87. https://doi.org/10.4018/jicte.2010040107
Yaman, S. (2018). Fen eğitiminde yaygın kullanılan öğrenme ve öğretme modelleri. Eds. A. Tekbıyık ve G. Çakmakcı, Fen bilimleri öğretimi ve STEM etkinlikleri, (s. 17-39), Nobel Yayıncılık.
Yang, Y. T. C., & Wu, W. C. I. (2012). Digital storytelling for enhancing student academic achievement, critical thinking, and learning motivation: A year‐long experimental study. Computers and Education, 59(2), 339-352. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2011.12.012
Yıldız, E., & Arıkan, S. (2022). The multi-complementary approach to the effect of context-based learning practices on retention. Education and Science, 47(212), 321-340. https://doi.org/10.15390/EB.2022.11245
Yıldız, K., & Yıldırım, M. (2023). Fen bilimleri öğretmenlerinin öğrenme ve öğretme sürecinde teknolojinin entegre edilmesi hakkında görüşlerinin belirlenmesi. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 57, 260-281. https://doi.org/10.15285/maruaebd.1142120.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Science Education

Journal Section

Research Article

Authors

Neslihan Gürbüz
0009-0002-4877-0314
Türkiye

Süleyman Yaman ^*
0000-0001-5152-4945
Türkiye

Early Pub Date

September 28, 2025

Publication Date

September 29, 2025

Submission Date

February 26, 2025

Acceptance Date

June 10, 2025

Published in Issue

Year 1970 Volume: 14 Number: 3

DOI

https://doi.org/10.30703/cije.1647724

IZ

https://izlik.org/JA22XN77JY

Cite

RIS / Bibtex

APA

Gürbüz, N., & Yaman, S. (2025). Dijital Hikâyelerle Desteklenen 5E Modeli Uygulamalarının Dijital Okuryazarlık, Eleştirel Düşünme ve Fen Başarısına Etkisi. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 14(3), 745-754. https://doi.org/10.30703/cije.1647724

Dijital Hikâyelerle Desteklenen 5E Modeli Uygulamalarının Dijital Okuryazarlık, Eleştirel Düşünme ve Fen Başarısına Etkisi

Öz

Anahtar Kelimeler

The Effect of 5E Model Applications Supported by Digital Stories on Digital Literacy, Critical Thinking, and Science Achievement

Abstract

Keywords

Ethical Statement

References

Details

Primary Language

Subjects

Journal Section

Authors

Early Pub Date

Publication Date

Submission Date

Acceptance Date

Published in Issue

DOI

IZ

Cite

© Cumhuriyet University, Faculty of Education