TR
EN
Çocuklarda Öz Düzenleme ve Ebeveynlik: Bir İhtiyaç Analizi ve Program İçerik Çerçevesi Önerisi
Öz
Çocuklarda öz düzenleme, bebeklikten itibaren çocukların anneye bağlanma durumları, ebeveynlerle kurdukları ilişkiler, ebeveynlerin tutum ve davranışları ile yönerge verme biçimleri gibi ebeveynlerle ilişkili pek çok faktörden etkilenerek gelişmektedir. Alan yazında bu konuda yapılan araştırma sonuçlarının, özellikle sosyoekonomik açıdan dezavantajlı çocukların öz düzenleme açısından riskli durumda olduklarını ortaya koymasıyla, ebeveyn davranışları dezavantajlı çocuklarda öz düzenlemenin gelişimi için bir koruyucu faktör olarak değerlendirilmektedir. Bu bağlamda, mevcut araştırma çocuklarda öz düzenlemeyi geliştirmek üzerine ebeveyn temelli bir program içeriği çerçevesi önermek amacıyla yapılmıştır. Araştırmada betimsel yöntem kullanılmıştır. Veriler anket ve dokümantasyon yöntemleriyle toplanmıştır. Ebeveyn temelli bir program çerçevesi sunmak amacıyla, dört aşamalı bir süreç izlenmiştir. Öncelikle problem durumu tanımlanmış ve çocukların öz düzenlemelerini ve ebeveynlik davranışlarını ele alan müdahale programlarını içeren akademik çalışmalarla sistematik bir alan yazın incelemesi yapılmıştır. Alan yazın incelemesinden yola çıkılarak program çerçevesinin teorik temeli tanımlanmıştır ve bu temele göre ihtiyaç analizi yapılmıştır. Buna göre araştırmanın örneklemini, 18 araştırmada ele alınan 10 müdahale programı ile 48-72 aylık çocuğu olan 357 ebeveyn oluşturmaktadır. Alan yazın incelemesi ve ihtiyaç analizi sonuçları birleştirilerek bir program içerik çerçeve önerisi sunulmuştur. Oluşturulan içerik çerçeve önerisinin, hem gelecek uygulamalarda ve araştırmalarda kullanılabileceği hem de gelecekte benzer programların geliştirilmesine rehberlik edebileceği düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler
References
- Acar, İ. H., Torquati, J. C., Garcia, A., & Ren, L. (2018). Examining the roles of parent–child and teacher–child relationships on behavior regulation of children at risk. Merrill-Palmer Quarterly, 64(2), 248–274. https://doi.org/10.13110/merrpalmquar1982.64.2.0248
- Anne Çocuk Eğitim Vakfı [AÇEV]. (2017). Türkiye'de 0-6 yaş arası çocuğun durumu. https://www.acev.org/directory/turkiyede-0-6-yas-arasi-cocugun-durumu/
- Anne Çocuk Eğitim Vakfı [AÇEV] ve Eğitim Reformu Girişimi [ERG]. (2017). Türkiye’de erken çocukluk bakımı ve okul öncesi eğitime katılım. https://acev.org/wp-content/uploads/2017/11/OkulOncesiEgitimRapor.31.10.17.web_.pdf
- Asquith, S (2020). Self-regulation skills in young children: Activities and strategies for practitioners and parents. Jessica Kingsley.
- Baron, A., & Malmberg, L. E. (2017). A vicious or auspicious cycle: The reciprocal relation between harsh parental discipline and children’s self regulation. European Journal of Developmental Psychology, 1-16. https://doi.org/10.1080/17405629.2017.1399875
- Baker, C.E., & Brooks-Gunn, J. (2020). Early parenting and the intergenerational transmission of self‑regulation and behavior problems in African American Head Start families. Child Psychiatry & Human Development, 51, 220–230 https://doi.org/10.1007/s10578-019-00921-5
- Bauman, L. J. (2006). Cumulative social disadvantage and child health. Pediatrics, 117 (4), 1321–1328. https://doi.org/10.1542/peds.2005-1647
- Bayındır, D., & Ural, O. (2019). Okul öncesi dönem çocukların öz düzenleme becerilerinin annelerine bağlanma biçimlerine ve annelerin ebeveynlik davranışlarına göre incelenmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 27 (4), 2597-2608. https://doi.org/10.24106/kefdergi.3456
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Early Childhood Education
Journal Section
Research Article
Early Pub Date
November 25, 2025
Publication Date
December 22, 2025
Submission Date
February 24, 2025
Acceptance Date
June 17, 2025
Published in Issue
Year 2025 Volume: 14 Number: 4