Research Article
BibTex RIS Cite

Sosyal Yetkinlik ve Davranışların Akran İlişkilerine Etkisi: Öğretmen Gözünden Okul Öncesi Öğrencileri

Year 2025, Volume: 14 Issue: 4, 883 - 903, 22.12.2025

İrem Nur Direk , Onur Batmaz

https://doi.org/10.30703/cije.1590152

Abstract

Okul öncesi öğrencilerinin sosyal yetkinlik ve davranışlarının akran ilişkisine etkisini öğretmen gözünden incelemeyi amaçlayan bu çalışmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Basit tesadüfi örnekleme yöntemiyle belirlenen çalışmanın örneklemi, Yozgat iline bağlı anaokulları ve anasınıflarında görev yapan 291 okul öncesi öğretmeninden oluşmaktadır. Çalışma kapsamında verilerin toplanmasında “Okul Öncesinde Akran İlişkileri Ölçeği Öğretmen Formu” ile “Sosyal Yetkinlik ve Davranış Değerlendirme-30” ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS programından faydalanılmıştır. Analizler doğrultusunda, okul öncesi öğrencilerinin genel akran ilişkilerinin cinsiyet, yaş grubu, anne-baba meslek durumu, anne-baba eğitim durumu ve ailedeki çocuk sayısı değişkenine göre anlamlı bir farklılık göstermediği tespit edilmiştir. Okul öncesi öğrencilerinin genel sosyal yetkinlik ve davranışlarının yaş grubu ve anne-baba meslek durumuna göre anlamlı bir farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Ayrıca anne eğitim durumunun da öğrencilerin sosyal yetkinlik ve davranışlarının anksiyete-içe dönüklük alt boyutunda anlamlı farklılık gösterdiği görülmüştür. Okul öncesi öğrencilerin sosyal yetkinlik ve davranış becerilerinin akran ilişkilerini etkilediği görülmüş olup sosyal yetkinlik ve davranışların akran ilişkilerinin anlamlı bir yordayıcısı olduğu tespit edilmiştir.

Keywords

Sosyal yetkinlik davranış akran ilişkileri okul öncesi öğretmen

Project Number

1919B012317822

References

  • Akcan, A., & Ergün, A. (2015). Ana sınıfı öğrencilerinde saldırgan davranış ve etkileyen faktörler. Türkiye Klinikleri Public Health Nursing-Special Topics, 1(1), 17-25.
  • Alexander, A., & Shetty, A. P. (2014). Comparative study on behavioral problems of preschool children among working and non-working mothers. IOSR Journal of Nursing and Health Science, 3(6), 35-38.
  • Alisinanoğlu, F., & Kesicioğlu, O. S. (2010). Okul öncesi dönem çocuklarının davranış sorunlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi (Giresun ili örneği). Kuramsal Eğitimbilim Dergisi, 3(1), 93-110.
  • Altay, F. B., & Güre, A. (2012). Okul öncesi kuruma (devlet-özel) devam eden çocukların sosyal yeterlik ve pozitif sosyal büyüme ile annelerinin ebeveynlik kapsamı arasındaki ilişkileri. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 12 (4), 2699-2718.
  • Anthony, L. G., Anthony, B. J., Glanville, D. N., Naiman, D. Q., Waanders, C., & Shaffer, S. (2005). The relationships between parenting stress, parenting behaviour and preschoolers' social competence and behaviour problems in the classroom. Infant and Child Development: An International Journal of Research and Practice, 14(2), 133-154. https://doi.org/10.1002/icd.385
  • Audley-Piotrowski, S., Singer, A., & Patterson, M. (2015). The role of the teacher in children’s peer relations: Making the invisible hand intentional. Translational Issues in Psychological Science, 1(2), 192. https://doi.org/10.1037/tps0000038
  • Avcı, D., Selçuk, K. T., & Kaynak, S. (2019). Peer relations in preschool children and determinants of the relations. Journal of Current Pediatrics, 17(1), 17-33.
  • Ay, S. (2023). Okul öncesi dönemde sosyal duygusal gelişim. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Karatay Üniversitesi.
  • Bacanlı, H. (2012). Sosyal beceri eğitimi. Pegem Akademi.
  • Balcı, A. (2005). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntem, Teknik ve İlkeler.Pegem Yayınları.
  • Baş, A. U. (2003). İlköğretim 4. ve 5. Sınıflarda okuyan öğrencilerin sosyal becerileri ve okul uyumu ile depresyon düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
  • Baş, A. U., & Siyez, D. M. (2011). Akranlari tarafından kabul gören ve görmeyen ilköğretim okulu öğrencilerinin akran ilişkilerine yönelik algilarinin incelenmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 9(1), 43-70.
  • Benzies, K., Keown, L. A., & Magill-Evans, J. (2009). Immediate and sustained effects of parenting on physical aggression in Canadian children aged 6 years and younger. The Canadian Journal of Psychiatry, 54(1), 55-64. https://doi.org/10.1177/070674370905400109
  • Bozkurt, E. (2016). Okul öncesi çocuklarının duyguları anlama becerileri ile sosyal yetkinlik düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi.
  • Burr, R. (2006). Vietnam's children in a changing world. Rutgers University Press.
  • Bursa, G. Y., & Dinç, B. (2020). Çocukların duygu düzenleme becerilerini destekleyici uygulamalar hakkında okul öncesi öğretmenlerinin görüşleri. Eğitim ve Bilim, 45(204).
  • Büyüköztürk, Ş., Akgün, Ö. E., Demirel, F., Karadeniz, Ş., & Çakmak, E. K. (2015). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi
  • Caverly, S. L. (2006). The contribution of siblings to children's social competence. George Mason University.
  • Chen, X. & French, D. C. (2008). Children's social competence in cultural context. Annu. Rev. Psychol., 59(1), 591-616. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.59.103006.093606
  • Çorapçı, F., Aksan, N., Arslan-Yalçın, D., & Yağmurlu, B. (2010). Okul öncesi dönemde duygusal, davranışsal ve sosyal uyum taraması: Sosyal yetkinlik ve davranış değerlendirme-30 ölçeği. Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Dergisi, 17(2), 63-74.
  • Cousins, J. H., Power, T. G., & Olvera-Ezzell, N. (1993). Mexican-american mothers′ socialization strategies: effects of education, acculturation, and health locus of control. Journal of experimental child psychology, 55(2), 258-276.https://doi.org/10.1006/jecp.1993.1015
  • Dinç, B. (2002). Okul öncesi eğitimin 4-5 yaş çocuğunun sosyal gelişimine etkileri konusunda öğretmen görüşleri [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Anadolu Üniversitesi.
  • Dinçer, Ç. (1995). Anaokuluna devam eden 5 yaş grubu çocuklarına kişilerarası problem çözme becerilerinin kazandırılmasında eğitimin etkisinin incelenmesi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
  • Dunifon, R., Kalil, A., Crosby, D. A., & Su, J. H. (2013). Mothers’ night work and children’s behavior problems. Developmental Psychology, 49(10), 1874.
  • Dursun, A. (2010). Okul öncesi dönemdeki çocukların davranış problemleriyle anne-baba tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
  • Eckerman, C. O., & Peterman, K. (2004). Peers and infant social/communicative development. G. Bremner & A. Fogel (Eds.), In blackwell handbook of infant development (ss. 326-350). Blackwell Publishers. https://doi.org/10.1002/9780470996348
  • Ekiz, D. (2020). Bilimsel araştirma yöntemleri. Anı Yayınları.
  • Er-Gazeloğlu, C. (2000). İlkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin psiko-sosyal gelişimine ana-baba tutumunun etkisinin incelenmesi [Yayımlanmamış bilim uzmanlığı tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
  • Eroğlu, F. (2016). The role of home and childcare chaos in chıildren’s development [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Boğaziçi Üniversitesi.
  • Erol, A., & Gülay-Ogelman, H. (2020). Çocukların saldırganlık ve akran şiddetine maruz kalma düzeylerinin akranları tarafından sevilme düzeyleri üzerindeki yordayıcı etkisi. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 11(1), 14-21.
  • Erten, H. (2012). Okul öncesi eğitime devam eden 5-6 yaş çocuklarının sosyal beceri, akran ilişkileri ve okula uyum düzeyleri arasındaki ilişkilerin izlenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Pamukkale Üniversitesi.
  • Erwin, P. (1993). Friendship and peer relations in children. John Wiley and Sons.
  • Erwin, P. (2000). Çocuklukta ve ergenlikte arkadaşlık (Çev. Osman Akınhay). Alfa Kitabevi.
  • Flouri, E. & Sarmadi, Z. (2016). Prosocial behavior and childhood trajectories of internalizing and externalizing problems: The role of neighborhood and school contexts. Developmental Psychology, 52(2), 253. https://doi.org/10.1037/dev0000076
  • Fox, R. A., Platz, D. L., & Bentley, K. S. (1995). Maternal factors related to parenting practices, developmental expectations, and perceptions of child behavior problems. The Journal of Genetic Psychology, 156(4), 431-441. https://doi.org/10.1080/00221325.1995.9914835
  • Gander, M. J., Gardiner, H. W., Onur, B., & Dönmez, A. (1993). Cocuk ve ergen gelişimi. İmge Kitabevi.
  • Gülay, H. (2008). 5-6 yaş çocuklarına yönelik akran ilişkileri ölçeklerinin geçerlik güvenirlik çalışmaları ve akran ilişkilerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Marmara Üniversitesi.
  • Gülay, H. (2009). Okul öncesi dönemde akran ilişkiler. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(22), 82-93.
  • Gülay, H. (2011a). 5-6 yaş grubu çocuklarda okula uyum ve akran ilişkileri. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 10(36), 1-10.
  • Gülay, H. (2011b). Anasınıfına devam eden 5-6 yaş grubu çocuklarının okula uyumlarının sosyal beceriler açısından incelenmesi, NWSA E-Journal of New World Sciences Academy, 6(1), 139-146.
  • Gülay-Ogelman, H., & Çiftçi-Topaloğlu, Z. (2014). 4-5 yaş çocuklarının sosyal yetkinlik, saldırganlık, kaygı düzeyleri ile anne babalarının ebeveyn öz yeterliği algısı arasındaki ilişkilerin incelenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(1), 241-271. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2014.14.1-5000091511
  • Gülay-Ogelman, H., & Ersan, C. (2014). Okul öncesi öğretmenlerinin sınıf yönetimi stratejilerinin çocukların akran ilişkileri üzerindeki etkisi. Bartın University Journal of Faculty of Education, 3(2), 63-84.
  • Gülay-Ogelman, H., & Erten-Sarıkaya, H. (2014). Okul öncesi dönem çocuklarının oyun davranışlarının akran ilişkileri üzerindeki yordayıcı etkisi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 14(3), 301-321.
  • Gür, Ç., Koçak, N., Demircan, A., Uslu, B. B., Şirin, N., & Şafak, M. (2015). Okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden 48-60 ay çocukların sosyal yetkinlik ve davranış değerlendirme durumlarının incelenmesi. Eğitim ve Bilim, 40(180), 13-23.
  • Hamre, B. K. (2014). Teachers' daily interactions with children: An essential ingredient in effective early childhood programs. Child development perspectives, 8(4), 223-230. https://doi.org/10.1111/cdep.12090
  • Hartup, W. W. (1996). The company they keep: Friendships and their developmental significance. Child Development, 67, 1–13.
  • Hay, D. F., & Cook, K. V. (2007). The transformation of prosocial behavior from infancy to childhood. C. Brownell & C. B. Kopp (Eds.), In socioemotional development in the toddler years (pp. 100–131). New York, NY: Guilford Press.
  • Hoglund, W. L., & Leadbeater, B. J. (2004). The effects of family, school, and classroom ecologies on changes in children's social competence and emotional and behavioral problems in first grade. Developmental psychology, 40(4), 533.
  • Howes, C., Hamilton, C. E., & Matheson, C. C. (1994). Children's relationships with peers: Differential associations with aspects of the teacher‐child relationship. Child Development, 65(1), 253-263. https://doi.org/10.1016/j.jsp.2004.11.003
  • Huck, S. W. (2008). Reading statistics and research. Pearson: Boston.
  • Hughes, J. N., & Kwok, O. M. (2006). Classroom engagement mediates the effect of teacher–student support on elementary students' peer acceptance: A prospective analysis. Journal of School Psychology, 43(6), 465-480. https://doi.org/10.1016/j.jsp.2005.10.001
  • Hughes, J. N., & Chen, Q. (2011). Reciprocal effects of student–teacher and student–peer relatedness: Effects on academic self efficacy. Journal of applied developmental psychology, 32(5), 278 287. https://doi.org/10.1016/j.appdev.2010.03.005
  • İkiz, S., & Samur, A. Ö. (2016). Okul öncesi dönem çocuklarında fiziksel ve ilişkisel saldırganlığın ebeveyn tutumları açısından incelenmesi. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 13(35), 159-175.
  • Kadan, G. (2010). Okul öncesi dönem çocuklarında (4-6 yaş) saldırganlık davranışını etkileyen faktörlerin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Marmara Üniversitesi.
  • Kanlıkılıçer, P. (2005). Okul öncesi davranış sorunları tarama ölçeği: geçerlilik/güvenilirlik çalışması [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Marmara Üniversitesi.
  • Kanmaz, T., & Tezel-Şahin, F. (2022). Okul öncesinde akran ilişkileri ölçeği ebeveyn ve öğretmen formlarının geliştirilmesi. Turkish Studies - Education, 17(3), 437-468. https://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.55791
  • Kapıkıran, N. A., İvrendi, A. B. & Adak, A. (2006). Okul öncesi çocuklarında sosyal beceri: Durum saptamasi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(19), 19-27.
  • Karadaş, S. (2021). Okul öncesi dönemdeki çocuklarda akran zorbalığı ve ilişkili faktörler [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi.
  • Karayılmaz, D. (2008). Ana sınıfına devam eden çocukların duygusal zeka ve sosyal uyum becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi.
  • Kılıç, S. (2024). Okul öncesi dönem çocuklarının sosyal-duygusal uyumlarının akran ilişkileri bağlamında incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Kültür Üniversitesi.
  • Kızılırmak, E. (2024). Okul öncesi dönem çocuklarda anne-çocuk, kardeş-çocuk ve akran-çocuk arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi.
  • Knafo, A., & Plomin, R. (2006). Prosocial behavior from early to middle childhood: genetic and environmental influences on stability and change. Developmental Psychology, 42(5), 771-786.
  • Köse, Ö. (2023). 3-6 yaş anaokulu öğrencilerinin okula başlama kaygı düzeyinin, anne-çocuk bağlanma stiliyle ilişkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Gelişim Üniversitesi.
  • Ladd, G. W., & Troop‐Gordon, W. (2003). The role of chronic peer difficulties in the development of children's psychological adjustment problems. Child development, 74(5), 1344-1367. https://doi.org/10.1111/1467-8624.00611
  • Ladd, G. W., Price, J. M., & Hart, C. H. (1988). Predicting preschoolers' peer status from their playground behaviors. Child development, 986-992. https://doi.org/10.2307/1130265
  • Lerkkanen, M. K., Pakarinen, E., Messala, M., Penttinen, V., Aulén, A. M., & Jõgi, A. L. (2020). Opettajien työhyvinvointi ja sen yhteys pedagogisen työn laatuun. Jyväskylän Yliopiston Psykologian Laitoksen Julkaisuja.
  • Liman, B. (2020). 60-72 aylık çocukların sosyal yetkinlik ve davranış durumlarının bazı değişkenlere göre incelenmesi. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(37), 8-19. http://dx.doi.org/10.14582/duzgef.2020.136
  • Luczynski, K. C., & Hanley, G. P. (2013). Prevention of problem behavior by teaching functional communication and self‐control skills to preschoolers. Journal of Applied Behavior Analysis, 46(2), 355-368. https://doi.org/10.1002/jaba.44
  • Meehan, BT, Hughes, JN ve Cavell, TA (2003). Saldırgan çocuklar için telafi edici kaynaklar olarak öğretmen-öğrenci ilişkileri. Çocuk Gelişimi, 74 (4), 1145-1157. https://doi.org/10.1111/1467-8624.00598
  • Merritt, E., Wanless, S., Rimm-Kaufman, S., Cameron, C. ve Peugh, J. (2012). The Contribution of Teachers’ Emotional Support to Children’s Social Behaviors and Self-Regulatory Skills in First Grade. School Psychology Review, 41(2), 141-159. https://doi.org/10.1080/02796015.2012.12087517
  • Ogelman, H. G., Göktaş, İ., & Ok, B. (2023). Okul öncesi dönemde öğrenmede öz düzenleme açisindan akran ilişkileri. Uluslararası Batı Karadeniz Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 7(2), 185-206. https://doi.org/10.46452/baksoder.1288360
  • Ogelman, H. G., Sarıkaya, H. E., & Güngör, H. (2022). Okul öncesi çocukların sosyal ve duygusal yeterliliklerinin değerlendirilmesi. IZU Journal of Education, 4(8), 57-71. https://doi.org/10.46423/izujed.1087563
  • O'Malley, J. M., (1977). Research perspective on social competence. Merrill-Palmer Quarterly of Behavior and Development, 23(1), 29-44.
  • Ömeroğlu, E. (1990). Anaokuluna giden 5-6 yaşındaki çocukların sözel yaratıcılıklarının gelişiminde yaratıcı drama eğitiminin etkisi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
  • Özbey, S., & Alisinanoğlu, F. (2009). Okul öncesi eğitim kurumuna devam eden 60–72 aylık çocukların problem davranışlarının bazı değişkenlere göre incelenmesi. The Journal of International Social Research, 2(6), 493-517.
  • Özyürek, A. (2017). Okul öncesi çocukların duyguları tanıma ile duyguları yönetme ve arkadaşlık becerileri arasındaki ilişki. Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi, (59), 128-140.
  • Pekdoğan, S., & Kanak, M. (2019) Okul öncesi eğitimin ilkokul sürecindeki sosyal davranışlara yansıması. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 23(3), 906-917.
  • Perren, S., Stadelmann, S., Von Wyl, A., & Von Klitzing, K. (2007). Pathways of behavioural and emotional symptoms in kindergarten children: What is the role of pro-social behaviour?. European Child Adolescent Psychiatry, 16, 209-214.
  • Romano, E., Tremblay, R. E., Boulerice, B., & Swisher, R. (2005). Multilevel correlates of childhood physical aggression and prosocial behavior. Journal of Abnormal Child Psychology, 33, 565-578.
  • Rowley, S. J., Sellers, R. M., Chavous, T. M., & Smith, M. A. (1998). The relationship between racial identity and self-esteem in African American college and high school students. Journal of Personality and Social Psychology, 74(3), 715.
  • Rubin, K. H., Bukowski, W. M., & Bowker, J. C. (2015). Children in peer groups. Handbook of Child Psychology and Developmental Science, 4, 175-222.
  • Şahin, F. (1998). Okul öncesinde fen öğretimi. Beta Yayınları.
  • Şahin, S., & Turan, G. E. (2025). Türkiye'de okul öncesi eğitimde akran ilişkileri: sistematik bir analiz. Academia Eğitim Araştırmaları Dergisi, 10(1), 32-44. https://doi.org/10.53506/egitim.1530691
  • Saltalı, N. D., & Arslan, E. (2012). Ebeveyn tutumlarının anasınıfına devam eden çocukların sosyal yetkinlik ve içe dönüklük davranışını yordaması. İlköğretim Online, 11(3), 729-737.
  • Santrock, J. W. (2004). Language development. Child development. Boston: McGraw-Hill.
  • Sarı, E. (2007). Anasınıfına devam eden 5-6 yaş grubu çocukların, annelerinin çocuk yetiştirme tutumlarının, çocuğun sosyal uyum ve becerilerine etkisinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi.
  • Şen, B. (2017). Okul öncesi dönem çocuklarının duygusal zekâ düzeyleri ile akran ilişkileri arasındaki ilişkinin incelenmesi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi.
  • Sergin, C., & Giverts, M. (2003). Methods of social skills training and developments. J. O. Grene ve B. R. Burleson (Eds.), In handbook of communication and social interaction skills (ss.135-178). NJ: Lawrence Erlbaum Associates.
  • Sezici, E. (2013). Okul öncesi çocuklarda oyun terapisinin sosyal yetkinlik ve davranış yönetimine etkisi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Marmara Üniversitesi.
  • Silver, R. B., Measelle, J. R., Armstrong, J. M., & Essex, M. J. (2005). Trajectories of classroom externalizing behavior: Contributions of child characteristics, family characteristics, and the teacher–child relationship during the school transition. Journal of School Psychology, 43(1), 39–60. https://doi.org/10.1016/j.jsp.2004.11.003
  • Talaş, A., Karataş, S., & Çiftçi, L. (2025) Peer relationships of preschool children according to teachers'perceptions.
  • Taner Derman, M. (2021) Sosyal duygusal gelişimde akran ilişkileri. H. Gülay Ogelman (Ed.), Sosyal ve duygusal gelişim (s. 283-307). Eğiten Kitap.
  • Tavşancıl, E. (2010). Tutumların ölçülmesi ve SPSS ile veri analizi. Nobel Akademik Yayıncılık.
  • Topaloğlu, Z. Ç. (2013). 4-5 yaş çocuklarının sosyal yetkinlik, saldırganlık, kaygı düzeyleri ile anne-babalarının ebeveyn özyeterliği algısı arasındaki ilişkilerin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Pamukkale Üniversitesi.
  • Toplu, M. (2022). Okul öncesi eğitimi alan çocukların etkileşimli akran ilişkilerinin sosyal beceriler üzerine etkisinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Maltepe Üniversitesi.
  • Uluyurt, F. (2012). Bazı değişkenlere göre okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden 5-6 yaş grubu çocuklarının akran ilişkileri [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Selçuk Üniversitesi.
  • Ummanel, A. (2007). Okul öncesi çocuklarda akran kabulünün çeşitli değişkenler açısından incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Ankara Üniversitesi.
  • Uygun, N., & Kozikoğlu, İ. (2019). Okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden çocukların oyun davranışlarının incelenmesi. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 9(2), 787-817. http://doi.org/10.18039/ajesi.582075
  • Varol, Ş. (1990). Lise son sınıf öğrencilerinin kaygı düzeylerini etkileyen bazı etmenler. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Samsun Ondokuz Mayıs Üniversitesi.
  • Verlaan, P., & Schwartzman, A. E. (2002). Mother's and father's parental adjustment: Links to externalising behaviour problems in sons and daughters. International Journal of Behavioral Development, 26(3), 214-224.
  • Vural, D. E. (2006). Okul öncesi eğitim programındaki duyuşsal ve sosyal becerilere yönelik hedeflere uygun olarak hazırlanan aile katılımlı sosyal beceri eğitimi programının çocuklarda sosyal becerilerin gelişimine etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
  • Walker, S. (2004). Teacher reports of social behaviour and peer acceptance in early childhood: Sex and social status differences. Child Study Journal, 34(1), 13-28.
  • Woodward, L. J., & Fergusson, D. M. (2000). Childhood peer relationship problems and later risks of educational under‐achievement and unemployment. Journal of child psychology and Psychiatry, 41(2), 191-201. https://doi.org/10.1111/1469-7610.00600
  • Yaralı, K. T., & Özkan, H. K. (2016). Çocuklarin (60-72 aylik) sosyal problem çözme becerileri ile sosyal yetkinlik ve davraniş durumlari arasindaki ilşikinin incelenmesi. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 20(2), 345-361.
  • Yaşar-Ekici, F. (2015). Okul öncesi eğitime devam eden çocukların sosyal becerileri ile aile özellikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 7(02), 9.
  • Yavuzer, H. (2003). Çocuğu tanımak ve anlamak: Ana babaların en çok sorduğu soru ve cevaplarıyla. Remzi Yayınevi.
  • Yavuzer, N. (2017). Bir prososyal davranış kaynağı olarak özgeci motivasyonun ilgili alan yazını ışığında değerlendirilmesi. HAYEF Journal of Education, 14(1), 105-126.
  • Yazar, A. Çelik, M., & Kök, M. (2007). Okul öncesi eğitimde yaratıcı dramanın çocuğun gelişim alanlarına etkisi. Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, (16), 15-21.

The Effect of Social Competence and Behaviors on Peer Relations: Preschool Students from the Perspective of Teachers

Year 2025, Volume: 14 Issue: 4, 883 - 903, 22.12.2025

İrem Nur Direk , Onur Batmaz

https://doi.org/10.30703/cije.1590152

Abstract

This study, which aimed to examine the effect of preschool students' social competence and behavior on peer relationships from the teacher's perspective, used a correlational survey model. The sample of the study, determined by simple random sampling method, consisted of 291 preschool teachers working in kindergartens and nursery schools in Yozgat province. The “Preschool Peer Relations Scale Teacher Form” and the “Social Competence and Behavior Evaluation-30” scale were used to collect data for the study. SPSS software was used to analyze the data. The results determined that the general peer relationships of preschool students did not show a significant difference according to the variables of gender, age group, parents' occupational status, parents' educational status, and number of children in the family. However, the results showed that the general social competence and behavior of preschool students showed a significant difference according to age group and parents' occupational status. Furthermore, the study observed that parental educational status showed a significant difference in the anxiety-introversion sub-dimension of students' social competence and behavior. The study found that preschool students' social competence and behavioral skills affected peer relationships, and that social competence and behavior were significant predictors of peer relationships.

Keywords

Social competence behavior peer relations preschool teacher

Project Number

1919B012317822

References

  • Akcan, A., & Ergün, A. (2015). Ana sınıfı öğrencilerinde saldırgan davranış ve etkileyen faktörler. Türkiye Klinikleri Public Health Nursing-Special Topics, 1(1), 17-25.
  • Alexander, A., & Shetty, A. P. (2014). Comparative study on behavioral problems of preschool children among working and non-working mothers. IOSR Journal of Nursing and Health Science, 3(6), 35-38.
  • Alisinanoğlu, F., & Kesicioğlu, O. S. (2010). Okul öncesi dönem çocuklarının davranış sorunlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi (Giresun ili örneği). Kuramsal Eğitimbilim Dergisi, 3(1), 93-110.
  • Altay, F. B., & Güre, A. (2012). Okul öncesi kuruma (devlet-özel) devam eden çocukların sosyal yeterlik ve pozitif sosyal büyüme ile annelerinin ebeveynlik kapsamı arasındaki ilişkileri. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 12 (4), 2699-2718.
  • Anthony, L. G., Anthony, B. J., Glanville, D. N., Naiman, D. Q., Waanders, C., & Shaffer, S. (2005). The relationships between parenting stress, parenting behaviour and preschoolers' social competence and behaviour problems in the classroom. Infant and Child Development: An International Journal of Research and Practice, 14(2), 133-154. https://doi.org/10.1002/icd.385
  • Audley-Piotrowski, S., Singer, A., & Patterson, M. (2015). The role of the teacher in children’s peer relations: Making the invisible hand intentional. Translational Issues in Psychological Science, 1(2), 192. https://doi.org/10.1037/tps0000038
  • Avcı, D., Selçuk, K. T., & Kaynak, S. (2019). Peer relations in preschool children and determinants of the relations. Journal of Current Pediatrics, 17(1), 17-33.
  • Ay, S. (2023). Okul öncesi dönemde sosyal duygusal gelişim. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Karatay Üniversitesi.
  • Bacanlı, H. (2012). Sosyal beceri eğitimi. Pegem Akademi.
  • Balcı, A. (2005). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntem, Teknik ve İlkeler.Pegem Yayınları.
  • Baş, A. U. (2003). İlköğretim 4. ve 5. Sınıflarda okuyan öğrencilerin sosyal becerileri ve okul uyumu ile depresyon düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
  • Baş, A. U., & Siyez, D. M. (2011). Akranlari tarafından kabul gören ve görmeyen ilköğretim okulu öğrencilerinin akran ilişkilerine yönelik algilarinin incelenmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 9(1), 43-70.
  • Benzies, K., Keown, L. A., & Magill-Evans, J. (2009). Immediate and sustained effects of parenting on physical aggression in Canadian children aged 6 years and younger. The Canadian Journal of Psychiatry, 54(1), 55-64. https://doi.org/10.1177/070674370905400109
  • Bozkurt, E. (2016). Okul öncesi çocuklarının duyguları anlama becerileri ile sosyal yetkinlik düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi.
  • Burr, R. (2006). Vietnam's children in a changing world. Rutgers University Press.
  • Bursa, G. Y., & Dinç, B. (2020). Çocukların duygu düzenleme becerilerini destekleyici uygulamalar hakkında okul öncesi öğretmenlerinin görüşleri. Eğitim ve Bilim, 45(204).
  • Büyüköztürk, Ş., Akgün, Ö. E., Demirel, F., Karadeniz, Ş., & Çakmak, E. K. (2015). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi
  • Caverly, S. L. (2006). The contribution of siblings to children's social competence. George Mason University.
  • Chen, X. & French, D. C. (2008). Children's social competence in cultural context. Annu. Rev. Psychol., 59(1), 591-616. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.59.103006.093606
  • Çorapçı, F., Aksan, N., Arslan-Yalçın, D., & Yağmurlu, B. (2010). Okul öncesi dönemde duygusal, davranışsal ve sosyal uyum taraması: Sosyal yetkinlik ve davranış değerlendirme-30 ölçeği. Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Dergisi, 17(2), 63-74.
  • Cousins, J. H., Power, T. G., & Olvera-Ezzell, N. (1993). Mexican-american mothers′ socialization strategies: effects of education, acculturation, and health locus of control. Journal of experimental child psychology, 55(2), 258-276.https://doi.org/10.1006/jecp.1993.1015
  • Dinç, B. (2002). Okul öncesi eğitimin 4-5 yaş çocuğunun sosyal gelişimine etkileri konusunda öğretmen görüşleri [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Anadolu Üniversitesi.
  • Dinçer, Ç. (1995). Anaokuluna devam eden 5 yaş grubu çocuklarına kişilerarası problem çözme becerilerinin kazandırılmasında eğitimin etkisinin incelenmesi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
  • Dunifon, R., Kalil, A., Crosby, D. A., & Su, J. H. (2013). Mothers’ night work and children’s behavior problems. Developmental Psychology, 49(10), 1874.
  • Dursun, A. (2010). Okul öncesi dönemdeki çocukların davranış problemleriyle anne-baba tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
  • Eckerman, C. O., & Peterman, K. (2004). Peers and infant social/communicative development. G. Bremner & A. Fogel (Eds.), In blackwell handbook of infant development (ss. 326-350). Blackwell Publishers. https://doi.org/10.1002/9780470996348
  • Ekiz, D. (2020). Bilimsel araştirma yöntemleri. Anı Yayınları.
  • Er-Gazeloğlu, C. (2000). İlkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin psiko-sosyal gelişimine ana-baba tutumunun etkisinin incelenmesi [Yayımlanmamış bilim uzmanlığı tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
  • Eroğlu, F. (2016). The role of home and childcare chaos in chıildren’s development [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Boğaziçi Üniversitesi.
  • Erol, A., & Gülay-Ogelman, H. (2020). Çocukların saldırganlık ve akran şiddetine maruz kalma düzeylerinin akranları tarafından sevilme düzeyleri üzerindeki yordayıcı etkisi. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 11(1), 14-21.
  • Erten, H. (2012). Okul öncesi eğitime devam eden 5-6 yaş çocuklarının sosyal beceri, akran ilişkileri ve okula uyum düzeyleri arasındaki ilişkilerin izlenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Pamukkale Üniversitesi.
  • Erwin, P. (1993). Friendship and peer relations in children. John Wiley and Sons.
  • Erwin, P. (2000). Çocuklukta ve ergenlikte arkadaşlık (Çev. Osman Akınhay). Alfa Kitabevi.
  • Flouri, E. & Sarmadi, Z. (2016). Prosocial behavior and childhood trajectories of internalizing and externalizing problems: The role of neighborhood and school contexts. Developmental Psychology, 52(2), 253. https://doi.org/10.1037/dev0000076
  • Fox, R. A., Platz, D. L., & Bentley, K. S. (1995). Maternal factors related to parenting practices, developmental expectations, and perceptions of child behavior problems. The Journal of Genetic Psychology, 156(4), 431-441. https://doi.org/10.1080/00221325.1995.9914835
  • Gander, M. J., Gardiner, H. W., Onur, B., & Dönmez, A. (1993). Cocuk ve ergen gelişimi. İmge Kitabevi.
  • Gülay, H. (2008). 5-6 yaş çocuklarına yönelik akran ilişkileri ölçeklerinin geçerlik güvenirlik çalışmaları ve akran ilişkilerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Marmara Üniversitesi.
  • Gülay, H. (2009). Okul öncesi dönemde akran ilişkiler. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(22), 82-93.
  • Gülay, H. (2011a). 5-6 yaş grubu çocuklarda okula uyum ve akran ilişkileri. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 10(36), 1-10.
  • Gülay, H. (2011b). Anasınıfına devam eden 5-6 yaş grubu çocuklarının okula uyumlarının sosyal beceriler açısından incelenmesi, NWSA E-Journal of New World Sciences Academy, 6(1), 139-146.
  • Gülay-Ogelman, H., & Çiftçi-Topaloğlu, Z. (2014). 4-5 yaş çocuklarının sosyal yetkinlik, saldırganlık, kaygı düzeyleri ile anne babalarının ebeveyn öz yeterliği algısı arasındaki ilişkilerin incelenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(1), 241-271. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2014.14.1-5000091511
  • Gülay-Ogelman, H., & Ersan, C. (2014). Okul öncesi öğretmenlerinin sınıf yönetimi stratejilerinin çocukların akran ilişkileri üzerindeki etkisi. Bartın University Journal of Faculty of Education, 3(2), 63-84.
  • Gülay-Ogelman, H., & Erten-Sarıkaya, H. (2014). Okul öncesi dönem çocuklarının oyun davranışlarının akran ilişkileri üzerindeki yordayıcı etkisi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 14(3), 301-321.
  • Gür, Ç., Koçak, N., Demircan, A., Uslu, B. B., Şirin, N., & Şafak, M. (2015). Okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden 48-60 ay çocukların sosyal yetkinlik ve davranış değerlendirme durumlarının incelenmesi. Eğitim ve Bilim, 40(180), 13-23.
  • Hamre, B. K. (2014). Teachers' daily interactions with children: An essential ingredient in effective early childhood programs. Child development perspectives, 8(4), 223-230. https://doi.org/10.1111/cdep.12090
  • Hartup, W. W. (1996). The company they keep: Friendships and their developmental significance. Child Development, 67, 1–13.
  • Hay, D. F., & Cook, K. V. (2007). The transformation of prosocial behavior from infancy to childhood. C. Brownell & C. B. Kopp (Eds.), In socioemotional development in the toddler years (pp. 100–131). New York, NY: Guilford Press.
  • Hoglund, W. L., & Leadbeater, B. J. (2004). The effects of family, school, and classroom ecologies on changes in children's social competence and emotional and behavioral problems in first grade. Developmental psychology, 40(4), 533.
  • Howes, C., Hamilton, C. E., & Matheson, C. C. (1994). Children's relationships with peers: Differential associations with aspects of the teacher‐child relationship. Child Development, 65(1), 253-263. https://doi.org/10.1016/j.jsp.2004.11.003
  • Huck, S. W. (2008). Reading statistics and research. Pearson: Boston.
  • Hughes, J. N., & Kwok, O. M. (2006). Classroom engagement mediates the effect of teacher–student support on elementary students' peer acceptance: A prospective analysis. Journal of School Psychology, 43(6), 465-480. https://doi.org/10.1016/j.jsp.2005.10.001
  • Hughes, J. N., & Chen, Q. (2011). Reciprocal effects of student–teacher and student–peer relatedness: Effects on academic self efficacy. Journal of applied developmental psychology, 32(5), 278 287. https://doi.org/10.1016/j.appdev.2010.03.005
  • İkiz, S., & Samur, A. Ö. (2016). Okul öncesi dönem çocuklarında fiziksel ve ilişkisel saldırganlığın ebeveyn tutumları açısından incelenmesi. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 13(35), 159-175.
  • Kadan, G. (2010). Okul öncesi dönem çocuklarında (4-6 yaş) saldırganlık davranışını etkileyen faktörlerin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Marmara Üniversitesi.
  • Kanlıkılıçer, P. (2005). Okul öncesi davranış sorunları tarama ölçeği: geçerlilik/güvenilirlik çalışması [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Marmara Üniversitesi.
  • Kanmaz, T., & Tezel-Şahin, F. (2022). Okul öncesinde akran ilişkileri ölçeği ebeveyn ve öğretmen formlarının geliştirilmesi. Turkish Studies - Education, 17(3), 437-468. https://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.55791
  • Kapıkıran, N. A., İvrendi, A. B. & Adak, A. (2006). Okul öncesi çocuklarında sosyal beceri: Durum saptamasi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(19), 19-27.
  • Karadaş, S. (2021). Okul öncesi dönemdeki çocuklarda akran zorbalığı ve ilişkili faktörler [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi.
  • Karayılmaz, D. (2008). Ana sınıfına devam eden çocukların duygusal zeka ve sosyal uyum becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi.
  • Kılıç, S. (2024). Okul öncesi dönem çocuklarının sosyal-duygusal uyumlarının akran ilişkileri bağlamında incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Kültür Üniversitesi.
  • Kızılırmak, E. (2024). Okul öncesi dönem çocuklarda anne-çocuk, kardeş-çocuk ve akran-çocuk arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi.
  • Knafo, A., & Plomin, R. (2006). Prosocial behavior from early to middle childhood: genetic and environmental influences on stability and change. Developmental Psychology, 42(5), 771-786.
  • Köse, Ö. (2023). 3-6 yaş anaokulu öğrencilerinin okula başlama kaygı düzeyinin, anne-çocuk bağlanma stiliyle ilişkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Gelişim Üniversitesi.
  • Ladd, G. W., & Troop‐Gordon, W. (2003). The role of chronic peer difficulties in the development of children's psychological adjustment problems. Child development, 74(5), 1344-1367. https://doi.org/10.1111/1467-8624.00611
  • Ladd, G. W., Price, J. M., & Hart, C. H. (1988). Predicting preschoolers' peer status from their playground behaviors. Child development, 986-992. https://doi.org/10.2307/1130265
  • Lerkkanen, M. K., Pakarinen, E., Messala, M., Penttinen, V., Aulén, A. M., & Jõgi, A. L. (2020). Opettajien työhyvinvointi ja sen yhteys pedagogisen työn laatuun. Jyväskylän Yliopiston Psykologian Laitoksen Julkaisuja.
  • Liman, B. (2020). 60-72 aylık çocukların sosyal yetkinlik ve davranış durumlarının bazı değişkenlere göre incelenmesi. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(37), 8-19. http://dx.doi.org/10.14582/duzgef.2020.136
  • Luczynski, K. C., & Hanley, G. P. (2013). Prevention of problem behavior by teaching functional communication and self‐control skills to preschoolers. Journal of Applied Behavior Analysis, 46(2), 355-368. https://doi.org/10.1002/jaba.44
  • Meehan, BT, Hughes, JN ve Cavell, TA (2003). Saldırgan çocuklar için telafi edici kaynaklar olarak öğretmen-öğrenci ilişkileri. Çocuk Gelişimi, 74 (4), 1145-1157. https://doi.org/10.1111/1467-8624.00598
  • Merritt, E., Wanless, S., Rimm-Kaufman, S., Cameron, C. ve Peugh, J. (2012). The Contribution of Teachers’ Emotional Support to Children’s Social Behaviors and Self-Regulatory Skills in First Grade. School Psychology Review, 41(2), 141-159. https://doi.org/10.1080/02796015.2012.12087517
  • Ogelman, H. G., Göktaş, İ., & Ok, B. (2023). Okul öncesi dönemde öğrenmede öz düzenleme açisindan akran ilişkileri. Uluslararası Batı Karadeniz Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 7(2), 185-206. https://doi.org/10.46452/baksoder.1288360
  • Ogelman, H. G., Sarıkaya, H. E., & Güngör, H. (2022). Okul öncesi çocukların sosyal ve duygusal yeterliliklerinin değerlendirilmesi. IZU Journal of Education, 4(8), 57-71. https://doi.org/10.46423/izujed.1087563
  • O'Malley, J. M., (1977). Research perspective on social competence. Merrill-Palmer Quarterly of Behavior and Development, 23(1), 29-44.
  • Ömeroğlu, E. (1990). Anaokuluna giden 5-6 yaşındaki çocukların sözel yaratıcılıklarının gelişiminde yaratıcı drama eğitiminin etkisi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
  • Özbey, S., & Alisinanoğlu, F. (2009). Okul öncesi eğitim kurumuna devam eden 60–72 aylık çocukların problem davranışlarının bazı değişkenlere göre incelenmesi. The Journal of International Social Research, 2(6), 493-517.
  • Özyürek, A. (2017). Okul öncesi çocukların duyguları tanıma ile duyguları yönetme ve arkadaşlık becerileri arasındaki ilişki. Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi, (59), 128-140.
  • Pekdoğan, S., & Kanak, M. (2019) Okul öncesi eğitimin ilkokul sürecindeki sosyal davranışlara yansıması. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 23(3), 906-917.
  • Perren, S., Stadelmann, S., Von Wyl, A., & Von Klitzing, K. (2007). Pathways of behavioural and emotional symptoms in kindergarten children: What is the role of pro-social behaviour?. European Child Adolescent Psychiatry, 16, 209-214.
  • Romano, E., Tremblay, R. E., Boulerice, B., & Swisher, R. (2005). Multilevel correlates of childhood physical aggression and prosocial behavior. Journal of Abnormal Child Psychology, 33, 565-578.
  • Rowley, S. J., Sellers, R. M., Chavous, T. M., & Smith, M. A. (1998). The relationship between racial identity and self-esteem in African American college and high school students. Journal of Personality and Social Psychology, 74(3), 715.
  • Rubin, K. H., Bukowski, W. M., & Bowker, J. C. (2015). Children in peer groups. Handbook of Child Psychology and Developmental Science, 4, 175-222.
  • Şahin, F. (1998). Okul öncesinde fen öğretimi. Beta Yayınları.
  • Şahin, S., & Turan, G. E. (2025). Türkiye'de okul öncesi eğitimde akran ilişkileri: sistematik bir analiz. Academia Eğitim Araştırmaları Dergisi, 10(1), 32-44. https://doi.org/10.53506/egitim.1530691
  • Saltalı, N. D., & Arslan, E. (2012). Ebeveyn tutumlarının anasınıfına devam eden çocukların sosyal yetkinlik ve içe dönüklük davranışını yordaması. İlköğretim Online, 11(3), 729-737.
  • Santrock, J. W. (2004). Language development. Child development. Boston: McGraw-Hill.
  • Sarı, E. (2007). Anasınıfına devam eden 5-6 yaş grubu çocukların, annelerinin çocuk yetiştirme tutumlarının, çocuğun sosyal uyum ve becerilerine etkisinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi.
  • Şen, B. (2017). Okul öncesi dönem çocuklarının duygusal zekâ düzeyleri ile akran ilişkileri arasındaki ilişkinin incelenmesi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi.
  • Sergin, C., & Giverts, M. (2003). Methods of social skills training and developments. J. O. Grene ve B. R. Burleson (Eds.), In handbook of communication and social interaction skills (ss.135-178). NJ: Lawrence Erlbaum Associates.
  • Sezici, E. (2013). Okul öncesi çocuklarda oyun terapisinin sosyal yetkinlik ve davranış yönetimine etkisi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Marmara Üniversitesi.
  • Silver, R. B., Measelle, J. R., Armstrong, J. M., & Essex, M. J. (2005). Trajectories of classroom externalizing behavior: Contributions of child characteristics, family characteristics, and the teacher–child relationship during the school transition. Journal of School Psychology, 43(1), 39–60. https://doi.org/10.1016/j.jsp.2004.11.003
  • Talaş, A., Karataş, S., & Çiftçi, L. (2025) Peer relationships of preschool children according to teachers'perceptions.
  • Taner Derman, M. (2021) Sosyal duygusal gelişimde akran ilişkileri. H. Gülay Ogelman (Ed.), Sosyal ve duygusal gelişim (s. 283-307). Eğiten Kitap.
  • Tavşancıl, E. (2010). Tutumların ölçülmesi ve SPSS ile veri analizi. Nobel Akademik Yayıncılık.
  • Topaloğlu, Z. Ç. (2013). 4-5 yaş çocuklarının sosyal yetkinlik, saldırganlık, kaygı düzeyleri ile anne-babalarının ebeveyn özyeterliği algısı arasındaki ilişkilerin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Pamukkale Üniversitesi.
  • Toplu, M. (2022). Okul öncesi eğitimi alan çocukların etkileşimli akran ilişkilerinin sosyal beceriler üzerine etkisinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Maltepe Üniversitesi.
  • Uluyurt, F. (2012). Bazı değişkenlere göre okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden 5-6 yaş grubu çocuklarının akran ilişkileri [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Selçuk Üniversitesi.
  • Ummanel, A. (2007). Okul öncesi çocuklarda akran kabulünün çeşitli değişkenler açısından incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Ankara Üniversitesi.
  • Uygun, N., & Kozikoğlu, İ. (2019). Okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden çocukların oyun davranışlarının incelenmesi. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 9(2), 787-817. http://doi.org/10.18039/ajesi.582075
  • Varol, Ş. (1990). Lise son sınıf öğrencilerinin kaygı düzeylerini etkileyen bazı etmenler. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Samsun Ondokuz Mayıs Üniversitesi.
  • Verlaan, P., & Schwartzman, A. E. (2002). Mother's and father's parental adjustment: Links to externalising behaviour problems in sons and daughters. International Journal of Behavioral Development, 26(3), 214-224.
  • Vural, D. E. (2006). Okul öncesi eğitim programındaki duyuşsal ve sosyal becerilere yönelik hedeflere uygun olarak hazırlanan aile katılımlı sosyal beceri eğitimi programının çocuklarda sosyal becerilerin gelişimine etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
  • Walker, S. (2004). Teacher reports of social behaviour and peer acceptance in early childhood: Sex and social status differences. Child Study Journal, 34(1), 13-28.
  • Woodward, L. J., & Fergusson, D. M. (2000). Childhood peer relationship problems and later risks of educational under‐achievement and unemployment. Journal of child psychology and Psychiatry, 41(2), 191-201. https://doi.org/10.1111/1469-7610.00600
  • Yaralı, K. T., & Özkan, H. K. (2016). Çocuklarin (60-72 aylik) sosyal problem çözme becerileri ile sosyal yetkinlik ve davraniş durumlari arasindaki ilşikinin incelenmesi. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 20(2), 345-361.
  • Yaşar-Ekici, F. (2015). Okul öncesi eğitime devam eden çocukların sosyal becerileri ile aile özellikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 7(02), 9.
  • Yavuzer, H. (2003). Çocuğu tanımak ve anlamak: Ana babaların en çok sorduğu soru ve cevaplarıyla. Remzi Yayınevi.
  • Yavuzer, N. (2017). Bir prososyal davranış kaynağı olarak özgeci motivasyonun ilgili alan yazını ışığında değerlendirilmesi. HAYEF Journal of Education, 14(1), 105-126.
  • Yazar, A. Çelik, M., & Kök, M. (2007). Okul öncesi eğitimde yaratıcı dramanın çocuğun gelişim alanlarına etkisi. Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, (16), 15-21.
There are 108 citations in total.

Details

Primary Language Turkish
Subjects Early Childhood Education
Journal Section Research Article
Authors

İrem Nur Direk 0009-0007-7972-3074

Onur Batmaz 0000-0001-9208-2645

Project Number 1919B012317822
Submission Date November 23, 2024
Acceptance Date November 10, 2025
Publication Date December 22, 2025
Published in Issue Year 2025 Volume: 14 Issue: 4

Cite

APA Direk, İ. N., & Batmaz, O. (2025). Sosyal Yetkinlik ve Davranışların Akran İlişkilerine Etkisi: Öğretmen Gözünden Okul Öncesi Öğrencileri. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 14(4), 883-903. https://doi.org/10.30703/cije.1590152

14550                 

© Cumhuriyet University, Faculty of Education